క్రిమినల్ న్యాయ వ్యవస్థను స్వార్థ ప్రయోజనాల కోసం, వ్యక్తిగత కక్షల కోసం ఉపయోగిస్తున్న ధోరణిపై ఛత్తీస్‌గఢ్ హైకోర్టు తీవ్ర హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. 1999 నాటి ఒక భూమి మోసం కేసులో నలుగురు నిందితులను నిర్దోషులుగా విడుదల చేస్తూ ట్రయల్ కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును హైకోర్టు సమర్థించింది.
కోర్టు ముఖ్య వ్యాఖ్యలు:
- దుర్వినియోగంపై హెచ్చరిక: స్వార్థ ప్రయోజనాల కోసం క్రిమినల్ చట్టాన్ని తప్పుడు ఉద్దేశాలతో వాడుతున్నారని, ఇటువంటి ప్రయత్నాలను మొగ్గలోనే తుంచివేయాలని జస్టిస్ రజనీ దూబే, జస్టిస్ రాధాకిషన్ అగర్వాల్‌లతో కూడిన బెంచ్ పేర్కొంది.
- కక్ష సాధింపు వద్దు: నేర విచారణ అనేది నిందితులను వేధించడానికి లేదా ప్రైవేట్ కక్షలు తీర్చుకోవడానికి ఒక సాధనంగా మారకూడదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
కేసు నేపథ్యం:
- ఆరోపణ: 1999లో దుర్గ్ జిల్లాలోని పదుమ్‌నగర్‌లో ఒక హౌసింగ్ సొసైటీకి చెందిన 6.53 ఎకరాల భూమిని సాగు భూమిగా చూపిస్తూ అక్రమంగా విక్రయించారని లోకాయుక్త కేసు నమోదు చేసింది.
- సెక్షన్లు: నిందితులపై క్రిమినల్ కుట్ర (120B), మోసం (420), ఫోర్జరీ (467) మరియు అవినీతి నిరోధక చట్టం కింద కేసులు పెట్టారు.
- నిర్దోషులుగా విడుదల: 2017లో ప్రత్యేక కోర్టు నిందితులను నిర్దోషులుగా ప్రకటించింది. దీనిని సవాలు చేస్తూ ప్రభుత్వం హైకోర్టుకు వెళ్ళింది.
హైకోర్టు నిర్ణయానికి కారణాలు:
- ఆధారాల లేమి: నిందితులు కుట్ర పన్నారని లేదా పత్రాలను ఫోర్జరీ చేశారని నిరూపించడానికి తగిన సాక్ష్యాలు లేవు.
- రిజిస్ట్రేషన్ పత్రాలు: కేవలం సేల్ డీడ్లు (అమ్మకపు పత్రాలు) రాసినంత మాత్రాన అది నేరపూరిత ఉద్దేశ్యం కిందకు రాదు.
- సాక్షి వాంగ్మూలం: భూమిని వ్యవసాయ భూమిగానే పరిగణించి స్టాంపు డ్యూటీ చెల్లించారని స్టాంపు అథారిటీ స్వయంగా సాక్ష్యం చెప్పడం కేసును బలహీనపరిచింది.
ముగింపు:
నేరాన్ని సహేతుకమైన సందేహానికి అతీతంగా (Beyond reasonable doubt) నిరూపించడంలో ప్రాసిక్యూషన్ విఫలమైందని హైకోర్టు పేర్కొంది. సివిల్ లేదా పరిపాలనా పరమైన వివాదాలను క్రిమినల్ కేసులుగా మార్చకూడదని ఈ తీర్పు పునరుద్ఘాటించింది.