పాకిస్థాన్ : పాకిస్థాన్ ప్రేరేపిత ఉగ్రవాద చర్యలకు బుద్ధి చెప్పేందుకు భారత్ ‘సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని’ (Indus Waters Treaty) రద్దు చేయాలని భావించడంతో, పాక్ రకరకాల ఎత్తుగడలు వేస్తోంది. ఇందులో భాగంగా, నెదర్లాండ్స్‌లోని హేగ్‌లో ఉన్న మధ్యవర్తిత్వ న్యాయస్థానంలో (Court of Arbitration) భారత్ నిర్మిస్తున్న హైడ్రోపవర్ ప్రాజెక్టులపై పాకిస్థాన్ ఫిర్యాదు చేసింది.
జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని భారత జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులపై పాక్ అభ్యంతరం వ్యక్తం చేయగా, దీనిపై ఫిబ్రవరి 2-3 తేదీల్లో విచారణ జరిగింది. ఈ సందర్భంగా ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన పత్రాలను సమర్పించాలని కోర్టు కోరగా, భారత్ దానిని పూర్తిగా తిరస్కరించింది.
కోర్టు అధికారాన్ని తోసిపుచ్చిన భారత్
బగ్లిహార్ మరియు కిషన్‌గంగ ప్రాజెక్టుల నిర్వహణకు సంబంధించిన డేటాను షేర్ చేయాలని జడ్జి ఆదేశించగా, భారత్ తన వైఖరిని స్పష్టం చేసింది. “అసలు ఈ కోర్టు అధికార పరిధినే మేము గుర్తించడం లేదు” అని భారత్ తేల్చి చెప్పింది. ఈ కోర్టు ఇచ్చే ఆదేశాలు చట్టవిరుద్ధమని మరియు చెల్లవని (Null and Void) భారత్ పేర్కొంది. ప్రభుత్వం ఈ కోర్టును ఎప్పుడూ గుర్తించలేదని, కాబట్టి దాని ఆదేశాలు తమకు వర్తించవని స్పష్టం చేసింది.
పాకిస్థాన్ ఎత్తుగడలు ఎందుకు విఫలమయ్యాయి?
సింధు జలాల ఒప్పందమే ప్రస్తుతం తాత్కాలికంగా నిలిపివేయబడినప్పుడు, దానికి సంబంధించిన ఏ మధ్యవర్తిత్వ సంస్థ ఉనికికి కూడా అర్థం ఉండదని భారత్ వాదిస్తోంది.
- 2025లో కూడా పర్మనెంట్ కోర్ట్ ఆఫ్ ఆర్బిట్రేషన్ (PCA) కిషన్‌గంగ, రాటిల్ ప్రాజెక్టుల వివాదాలను వినే అధికారం తమకు ఉందని ప్రకటించింది.
- అప్పట్లో కూడా భారత విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ స్పందిస్తూ.. చట్టపరంగా ఇటువంటి కోర్టుల ఉనికిని భారత్ అంగీకరించబోదని ఘాటుగా స్పష్టం చేసింది.
భారత్ సింధు జలాలను ఎందుకు నిలిపివేసింది?
2025 ఏప్రిల్‌లో జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని పహల్గామ్‌లో జరిగిన భీకర ఉగ్రదాడి తర్వాత భారత్ ఈ కఠిన నిర్ణయం తీసుకుంది. ఆ దాడిలో పాక్ మద్దతు ఉన్న ఉగ్రవాదులు 26 మంది అమాయక పౌరులను (ఎక్కువగా పర్యాటకులు) కాల్చి చంపారు. సరిహద్దు ఉగ్రవాదం కొనసాగుతున్నంత కాలం, ఒప్పందానికి కట్టుబడి ఉండటంపై పునరాలోచన చేస్తామని భారత్ స్పష్టం చేసింది.
అసలు సింధు జలాల ఒప్పందం అంటే ఏమిటి?
- ఏర్పడిన సంవత్సరం: 1960లో ప్రపంచ బ్యాంకు మధ్యవర్తిత్వంతో భారత్, పాకిస్థాన్ మధ్య కుదిరింది.
- నదుల పంపిణీ: తూర్పు నదులైన రావి, బియాస్, సట్లెజ్ నదులపై భారత్‌కు పూర్తి హక్కులు ఉన్నాయి. పశ్చిమ నదులైన సింధు, జీలం, చీనాబ్ నదుల నీరు ఎక్కువగా పాకిస్థాన్‌కు వెళ్తుంది.
- భారత్ హక్కులు: ఈ పశ్చిమ నదులపై జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి వంటి పరిమిత వినియోగ హక్కులు భారత్‌కు ఉన్నాయి.
భారత్ వైఖరి: ఉగ్రవాదం మరియు చర్చలు ఏకకాలంలో సాగవు. పరిస్థితులు మెరుగుపడనంత వరకు ఈ ఒప్పందానికి సంబంధించిన ఎటువంటి అంతర్జాతీయ ఆదేశాలను భారత్ అంగీకరించదు.