ఇది 2018, మే 13న జరిగిన ఘటన. ఉత్తరప్రదేశ్ బస్తీ జిల్లాకు చెందిన సమృద్ధి అనే విద్యార్థినికి అది చాలా ముఖ్యమైన రోజు. లక్నోలోని ‘జై నారాయణ్ పీజీ కాలేజీ’లో బీఎస్సీ బయోటెక్నాలజీ ప్రవేశ పరీక్ష రాయడానికి ఆమె వెళ్లాల్సి ఉంది.
ఎంతో కాలంగా కంటున్న కలలు, కష్టపడి చదివిన చదువు ఆ పరీక్షపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. సమయానికి చేరుకోవడానికి ఆమె తన తండ్రితో కలిసి ‘ఇంటర్ సిటీ సూపర్‌ఫాస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్’ ఎక్కింది. ఉదయం 8:15 గంటలకు బయలుదేరాల్సిన ఆ రైలు 11:00 గంటలకల్లా లక్నో చేరుకోవాలి. పరీక్ష మధ్యాహ్నం 12:30 గంటలకు ప్రారంభం కావాల్సి ఉంది. అంటే స్టేషన్ నుండి సెంటర్ చేరుకోవడానికి ఆమెకు తగినంత సమయం ఉంది.
రైలు ఆలస్యం – ఆవిరైన కలలు: అయితే, ఆ సూపర్‌ఫాస్ట్ రైలు ఆరోజు ప్యాసింజర్ రైలు కంటే నెమ్మదిగా నడిచింది. 11:00 గంటలకు చేరుకోవాల్సిన రైలు రెండున్నర గంటలు ఆలస్యంగా లక్నో చేరుకుంది. సమృద్ధి స్టేషన్ నుండి పరీక్షా కేంద్రానికి పరుగెత్తినప్పటికీ, అప్పటికే సమయం మించిపోవడంతో అధికారులు ఆమెను లోపలికి అనుమతించలేదు. కళ్లముందే ఒక విద్యా సంవత్సరం వృథా కావడంతో ఆమె కన్నీరుమున్నీరైంది.
న్యాయ పోరాటం: రైల్వే నిర్లక్ష్యం కారణంగానే తన కూతురు భవిష్యత్తు దెబ్బతిన్నదని భావించిన ఆమె తండ్రి, న్యాయవాది అయిన రవి ప్రతాప్ సింగ్ ‘జిల్లా వినియోగదారుల కమిషన్’లో కేసు వేశారు. రైల్వే సేవలలో లోపం ఉందని పేర్కొంటూ ₹20 లక్షల నష్టపరిహారం కోరారు.
రైల్వే తరపు న్యాయవాదులు “రైళ్లు ఆలస్యం కావడం సాధారణం, ట్రాక్ మరమ్మతుల వల్ల లేట్ అవ్వొచ్చు” అని వాదించారు. కానీ, “సూపర్‌ఫాస్ట్ రైలు అయినప్పుడు, అంత ఆలస్యానికి గల సరైన కారణం ఏంటి?” అని కోర్టు అడిగిన ప్రశ్నకు రైల్వే సమాధానం చెప్పలేకపోయింది.
కోర్టు తీర్పు: సుమారు 7 ఏళ్ల పాటు సాగిన ఈ కేసులో జనవరి 17న కోర్టు తుది తీర్పునిచ్చింది. విద్యార్థిని మానసిక వేదనకు గురైందని, ఒక ఏడాది వృథా అయిందని గుర్తిస్తూ రైల్వేకు ఈ క్రింది ఆదేశాలు జారీ చేసింది:
- సమృద్ధికి మొత్తం ₹9.10 లక్షల నష్టపరిహారం చెల్లించాలి.
- ఇందులో ₹8 లక్షలు ఏడాది వృథా అయినందుకు, ₹1 లక్ష మానసిక వేదనకు, ₹10 వేలు కోర్టు ఖర్చుల నిమిత్తం చెల్లించాలి.
- 45 రోజుల్లోగా ఈ డబ్బు చెల్లించకపోతే, 12% వడ్డీతో కలిపి కట్టాల్సి ఉంటుంది.