అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు ఇప్పుడు కేవలం ఒక వాతావరణ మార్పు మాత్రమే కాదు—ఇవి అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఆర్థిక మరియు ప్రాణాపాయ ముప్పుగా మారుతున్నాయి. ప్రపంచ బ్యాంక్, UN-Habitat మరియు UNEP లతో కలిసి రూపొందించిన తాజా నివేదిక ప్రకారం.. 2050 నాటికి తీవ్రమైన ఎండల బారిన పడే నగర పేదల సంఖ్య 700% పెరగనుంది. దీని ప్రభావం ప్రధానంగా ఆసియా మరియు ఆఫ్రికా ఖండాలపై ఉంటుందని నివేదిక హెచ్చరించింది.
ఎందుకీ పరిస్థితి? ప్రస్తుతం ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు పారిశ్రామిక పూర్వ స్థాయి కంటే 1.5°C ఎక్కువగా ఉన్నాయి. నగరాల్లో కాంక్రీట్ భవనాలు, తక్కువ చెట్లు ఉండటం వల్ల ‘అర్బన్ హీట్ ఐలాండ్’ ప్రభావం ఏర్పడి, చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల కంటే నగరాల్లో ఉష్ణోగ్రతలు 10°C వరకు ఎక్కువగా నమోదవుతున్నాయి.
దీనివల్ల కలిగే నష్టాలు:
- ఆర్థిక నష్టం: కార్మికుల పని సామర్థ్యం తగ్గి, ఏడాదికి తలసరి జీడీపీలో 3.5% నుండి 8% వరకు నష్టం వాటిల్లుతోంది.
- ఆరోగ్య సంక్షోభం: బయట పనిచేసే కార్మికులు, వృద్ధులు మరియు తక్కువ ఆదాయం ఉన్నవారిలో మరణాల రేటు పెరుగుతోంది.
- నీరు, విద్యుత్ కొరత: కూలింగ్ కోసం విద్యుత్ డిమాండ్ పెరగడం వల్ల పవర్ గ్రిడ్లపై, నీటి వ్యవస్థలపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది.
ప్రపంచ బ్యాంక్ సూచించిన పరిష్కారాలు: నగరాలు ఎండలను కేవలం అత్యవసర పరిస్థితిలా చూడకుండా, దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకోవాలని ప్రపంచ బ్యాంక్ సూచించింది:
- ప్రకృతి ఆధారిత పరిష్కారాలు: నగరాల్లో గ్రీన్ కారిడార్లు (చెట్లు, పార్కులు) పెంచాలి. మెడెలిన్ నగరంలో ఇలాంటి కారిడార్ల వల్ల ఉష్ణోగ్రతలు 2°C తగ్గాయి.
- కూల్ రూఫ్స్: భవనాలపై వేడిని ప్రతిబింబించే రంగులు లేదా మెటీరియల్స్ వాడటం వల్ల ఇళ్ల లోపల వేడి తగ్గుతుంది.
- హీట్ యాక్షన్ ప్లాన్స్ (HAPs): నేపాల్గంజ్, డాకా వంటి నగరాల్లో ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల ద్వారా ప్రాణనష్టాన్ని తగ్గించగలిగారు.
- సామాజిక స్పృహ: మురికివాడల్లో నివసించే వారి కోసం ప్రత్యేక కూలింగ్ సెంటర్లు, మంచినీటి సౌకర్యాలు కల్పించాలి.
ముగింపు: “మనం ఇప్పుడు తీసుకునే నిర్ణయాలే భవిష్యత్తులో మన నగరాలు నివసించడానికి యోగ్యంగా ఉంటాయో లేదో నిర్ణయిస్తాయి” అని ప్రపంచ బ్యాంక్ స్పష్టం చేసింది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు పరిమిత వనరులతోనే వాతావరణ మార్పులకు అనుగుణంగా సిద్ధం కావడం ఇప్పుడు అత్యవసర ప్రాధాన్యత.