కోల్కతా: పశ్చిమ బెంగాల్లోని దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లా సోనార్పూర్లో శనివారం తీవ్ర భద్రతా వైఫల్యం చోటుచేసుకుంది. తృణమూల్ కాంగ్రెస్ జాతీయ ప్రధాన కార్యదర్శి అభిషేక్ బెనర్జీ పర్యటన సందర్భంగా, ఆయన్ను రక్షించాల్సిన భద్రతా వలయాన్ని హింసాత్మక గుంపు పూర్తిగా ఛిన్నాభిన్నం చేసింది.
ఏం జరిగింది? విఐపి (VIP) కదలికల సమయంలో ఉండాల్సిన కనీస భద్రతా ప్రమాణాలు నిమిషాల్లోనే తుడిచిపెట్టుకుపోయాయి. హింసాత్మక గుంపు భద్రతా వలయాన్ని దాటుకుని నేరుగా ఎంపీపై రాళ్లు, గుడ్లతో దాడికి దిగింది. వందలాది మంది నిరసనకారులు ఒక్కసారిగా వేదిక వద్దకు చేరుకోవడంతో స్థానిక పోలీసుల ‘క్రౌడ్ కంట్రోల్’ (గుంపును నియంత్రించే) వ్యవస్థ పూర్తిగా విఫలమైంది. పరిస్థితి చేయి దాటడంతో, అభిషేక్ బెనర్జీని రక్షించడానికి ఆయన వ్యక్తిగత రక్షణ బృందం (Close Protection Team) అత్యవసర మోడ్లోకి రావాల్సి వచ్చింది.
భద్రతా వలయం ఎందుకు విఫలమైంది? విఐపి భద్రత ఎప్పుడూ ‘లేయర్డ్ డిఫెన్స్’ (అంచెలంచెల రక్షణ) నమూనాలో పనిచేస్తుంది. ఇందులో స్థానిక పోలీసుల పాత్ర కీలకం. సోనార్పూర్లో ఈ బాహ్య భద్రతా వలయం (Outer Perimeter) కాగితపు కోటలా కూలిపోయింది.
- ఎన్నికల అనంతర హింసతో ప్రభావితమైన కుటుంబాలను కలిసేందుకు అభిషేక్ బెనర్జీ వెళ్లినప్పుడు అక్కడ తీవ్ర ఉద్రిక్తత నెలకొంది.
- గుంపు ఎంతవరకు ఆవేశపడుతుందో అంచనా వేయడంలో స్థానిక యంత్రాంగం పూర్తిగా విఫలమైంది.
- విఐపి వాహనాలకు, ప్రజలకు మధ్య ఉండాల్సిన ‘బఫర్ జోన్’ ఏర్పాటు చేయకపోవడంతో, నిరసనకారులు నేరుగా వాహనాల వద్దకు చేరుకున్నారు.
కమాండోలు అనుసరించిన అత్యవసర ప్రోటోకాల్: బాహ్య భద్రత విఫలమైనప్పుడు, విఐపిని రక్షించే పూర్తి బాధ్యత ‘ఇన్నర్ కార్డన్’ (వ్యక్తిగత రక్షణ అధికారులు)పై పడుతుంది. దాడి మొదలవగానే, కమాండోలు వెంటనే ‘క్లోజ్ కన్ఫైన్మెంట్ ప్రోటోకాల్’ను అమలు చేశారు.
- కమాండోలు అభిషేక్ బెనర్జీ చుట్టూ మానవ కవచాన్ని (Human Shield) ఏర్పాటు చేశారు.
- వారి ఉద్దేశ్యం గుంపుతో గొడవ పడటం కాదు, కేవలం విఐపికి ఎటువంటి శారీరక గాయం కాకుండా కాపాడటం.
- రాళ్లు, గుడ్ల దాడి నుంచి రక్షించేందుకు వారు తమ శరీరాలనే అడ్డుగా పెట్టుకున్నారు. పరిస్థితి తీవ్రతను బట్టి తలకు గాయం కాకుండా క్రికెట్ హెల్మెట్ను కూడా వాడారు.
ఇంటెలిజెన్స్ వైఫల్యం – ‘బ్లైండ్ స్పాట్’: నిరసనకారులు ముందే గుడ్లు, చెప్పులను సిద్ధం చేసుకున్నారంటే ఇది ముందస్తు ప్లాన్ ప్రకారం జరిగిన దాడి అని అర్థమవుతోంది. ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీలు ఈ ఉద్రిక్తతను ముందే గుర్తించడంలో విఫలమయ్యాయి. ఫలితంగా, అభిషేక్ బెనర్జీ కాన్వాయ్ ఒకే చోట ఆగిపోయి (Static Target), దాడి చేసే వారికి సులభమైన లక్ష్యంగా మారింది.
మెడికల్ ఎవాక్యుయేషన్ మరియు సమన్వయ లోపం: దాడిలో గాయపడిన తర్వాత ఆయనను ఆసుపత్రికి తరలించినప్పటికీ, అక్కడ కూడా భద్రత, వైద్య సమన్వయంపై వివాదాలు తలెత్తాయి. రాజకీయ జోక్యం కారణంగా సరైన చికిత్స అందలేదని మమతా బెనర్జీ ఆరోపించారు. ఒక ఆసుపత్రి నుండి మరొక ఆసుపత్రికి అప్పటికప్పుడు తరలించాల్సిన పరిస్థితి రావడమే, వైద్య అత్యవసర ప్రోటోకాల్ (Medical Crisis Protocol) సన్నద్ధంగా లేదనడానికి నిదర్శనం.
భవిష్యత్తుకు పాఠాలు: సోనార్పూర్ ఘటన దేశ భద్రతా విశ్లేషకులను ఆలోచనలో పడేసింది.
- కేవలం కమాండోల సంఖ్యను పెంచితే సరిపోదు, స్థానిక పోలీసుల ముందస్తు సన్నద్ధత అత్యంత కీలకం.
- సోషల్ మీడియా, స్థానిక ఇన్ఫార్మర్ల ద్వారా ‘రియల్ టైమ్ డిజిటల్ ఇంటెలిజెన్స్’ను పెంచుకోవాలి.
- నిరసనలను తక్కువ అంచనా వేయకూడదు; అవి ఎప్పుడు హింసాత్మక దాడిగా మారుతాయో చెప్పలేం.
ఇలాంటి ఉద్రిక్త ప్రాంతాల్లో పర్యటనకు ముందు ‘యాంటీ-రాయిట్ స్క్వాడ్స్’ (దंगा నియంత్రణ దళాలు) పర్యవేక్షణ తప్పనిసరి చేయాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.