మన భారతదేశంలో రైలు రవాణా అనేది అత్యంత అవశ్యకమైన సేవగా మారిపోయింది. ప్రతిరోజూ లక్షలాది మంది ప్రజలు రైళ్లలో ప్రయాణిస్తుంటారు. అందుకే ప్రయాణికుల సౌకర్యం, భద్రత మరియు ప్రయోజనాల కోసం రైల్వే శాఖ నిరంతరం కొత్త నిర్ణయాలు తీసుకుంటుంది. ఆ కోణంలోనే తాజాగా ఒక ముఖ్యమైన అధికారిక ప్రకటన వెలువడింది.
దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న రైల్వే స్టేషన్లలో, రైళ్లలో ప్రయాణించే ప్రయాణికుల రక్షణను మరింత బలోపేతం చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్త చట్ట సవరణలను తీసుకువచ్చింది.
“జన్ విశ్వాస్ సవరణ నిబంధనల చట్టం, 2026”
“జన్ విశ్వాస్ సవరణ నిబంధనల చట్టం, 2026” (Jan Vishwas Amendment Rules Act, 2026) అనే ఈ కొత్త నియమాలు వచ్చే జూలై 1 నుండి దేశవ్యాప్తంగా అమలులోకి రానున్నాయి. ఈ కొత్త చట్టం ప్రకారం, రైళ్లలో నిబంధనలను ఉల్లంఘించే వారికి విధించే జరిమానా మొత్తాన్ని (అబరాధం) ప్రభుత్వం భారీగా పెంచింది.
ఈ కొత్త చట్టం యొక్క ముఖ్య ప్రత్యేకత ఏమిటంటే.. రైళ్లు మరియు రైల్వే స్టేషన్లలో తప్పు చేసే వారికి ఘటనా స్థలంలోనే (స్పాట్ ఫైన్) జరిమానా విధించే పూర్తి అధికారాలను రైల్వే ప్రొటెక్షన్ ఫోర్స్ (RPF) కు కల్పించారు. అధికారులు విధించిన ఈ జరిమానా మొత్తాన్ని చెల్లించడానికి నిరాకరిస్తే, సదరు వ్యక్తిని తక్షణమే అరెస్ట్ చేసి కోర్టులో ప్రవేశపెడతామని అధికారులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
మహిళల బోగీలకు సంబంధించి కొత్త నిబంధనలు:
- రైళ్లలో మహిళల కోసం ప్రత్యేకంగా కేటాయించిన బోగీల్లోకి (లేడీస్ కంపార్ట్మెంట్) పురుషులు ప్రవేశిస్తే.. ఇకపై ₹2,500 స్పాట్ ఫైన్ విధిస్తారు.
- ఈ కేసు గనుక కోర్టుకు వెళితే.. గరిష్టంగా ₹5,000 వరకు జరిమానా విధించడానికి చట్టంలో వీలు కల్పించారు. న్యాయస్థానం కూడా ఈ జరిమానాను ₹2,500 కంటే తగ్గించడానికి వీల్లేదు.
- అయితే, 2019 నాటి ‘ట్రాన్స్జెండర్ల హక్కుల రక్షణ చట్టం’ ప్రకారం.. మహిళల బోగీల్లో ప్రయాణించే ట్రాన్స్జెండర్లకు (திருநங்கைகள்) ఈ జరిమానా నిబంధనల నుండి పూర్తి మినహాయింపు ఇవ్వబడింది.
- ఒకవేళ మహిళల బోగీలో ఉన్న పురుషుడిని దిగిపోవాలని అధికారులు ఆదేశించినప్పటికీ అతను నిరాకరిస్తే.. అతని రైలు టికెట్ను రద్దు చేసి, రైలు నుండి బలవంతంగా కిందికి దించివేస్తారు.
ప్రత్యేక బోగీలు – రిజర్వేషన్ బోగీల నిబంధనలు:
- దివ్యాంగుల బోగీలు: వికలాంగుల కోసం కేటాయించిన ప్రత్యేక బోగీల్లో తగిన ఆధారాలు లేకుండా సాధారణ ప్రయాణికులు ప్రవేశిస్తే ₹2,000 జరిమానా విధిస్తారు.
- టికెట్ లేని ప్రయాణాలు: రైళ్లలో టికెట్ లేకుండా ప్రయాణించే వారికి, తీసుకున్న టికెట్ పరిధి కంటే ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించే వారికి మరియు ఇతర వ్యక్తుల టికెట్లను ఉపయోగించి ప్రయాణించే వారికి ఇకపై ₹500 జరిమానా వసూలు చేస్తారు.
- రిజర్వేషన్ అక్రమాలు: రిజర్వ్ చేయబడిన (ముன்பதிవు) బోగీల్లోకి అక్రమంగా చొరబడితే ₹2,000 జరిమానా, అక్కడ ఇతరుల సీట్లను ఖాళీ చేయడానికి నిరాకరిస్తే ₹1,000 జరిమానా విధిస్తారు.
- యాచన, అక్రమ వ్యాపారం: రైళ్లలో భిక్షాటన చేసే వారికి మరియు అనుమతి లేకుండా అనధికారికంగా వ్యాపారాలు (రైల్వే వెండర్స్) చేసుకునే వారికి ₹2,000 జరిమానా విధిస్తారు.
ధూమపానం మరియు ఇతర ఉల్లంఘనలు:
- సిగరెట్ తాగితే: రైల్వే స్టేషన్లలో లేదా రైళ్ల లోపల ధూమపానం (సిగరెట్ తాగడం) చేస్తే ₹2,000 జరిమానా వసూలు చేస్తారు.
- రైల్వే సిబ్బందికి ఆటంకం: రైల్వే ఉద్యోగుల విధులకు ఆటంకం కలిగిస్తే ₹1,000 నుండి ₹2,000 వరకు జరిమానా ఉంటుంది.
- సిగ్నల్స్, రైల్వే ట్రాక్స్: సిగ్నల్స్ నిబంధనలను ఉల్లంఘించినా, అనుమతి లేకుండా రైల్వే ట్రాక్ల పరిసరాల్లోకి ప్రవేశించినా ₹500 జరిమానా విధిస్తారు.
- ప్రమాదకర వస్తువులు: రైలు లోపలికి అత్యంత ప్రమాదకరమైన పేలుడు పదార్థాలను తీసుకువస్తే గరిష్టంగా ₹10,000 వరకు భారీ జరిమానా వసూలు చేస్తారు.
రైళ్లలో ప్రయాణించే సాధారణ ప్రజల భద్రత మరియు రక్షణ కోసమే ఈ కఠినమైన నిబంధనలను తీసుకువచ్చినట్లు రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ స్పష్టం చేసింది. ప్రయాణికులందరూ తమకు కేటాయించిన సీట్లలో మాత్రమే కూర్చుని, నిబంధనల ప్రకారం బాధ్యతాయుతంగా ప్రయాణించాలని రైల్వే శాఖ కోరింది.