లక్నోలో జరిగిన ఒక ఘోర సంఘటన స్మార్ట్ఫోన్ల భద్రతపై మళ్లీ తీవ్ర ఆందోళనలను రేకెత్తించింది. చార్జింగ్ పెట్టి ఉన్న మొబైల్ ఫోన్ హఠాత్తుగా పేలిపోవడంతో సృష్టి అనే మూడేళ్ల చిన్నారి ప్రాణాలు కోల్పోగా, ఆమె తల్లికి స్వల్ప గాయాలయ్యాయి.
ఈ ప్రమాదం తర్వాత స్మార్ట్ఫోన్ల భద్రతపై ప్రజల్లో ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఫోన్లు విపరీతంగా వేడెక్కడం (Overheating) లేదా వాటిపై ఎక్కువ ఒత్తిడి పడటం వల్ల ఇలాంటి పేలుళ్లు సంభవిస్తాయి. కొన్ని ముఖ్యమైన జాగ్రత్తలు పాటించడం ద్వారా మీరు, మీ కుటుంబం ఇలాంటి ప్రమాదాల బారిన పడకుండా సురక్షితంగా ఉండవచ్చు.
నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం.. దాదాపు అన్ని స్మార్ట్ఫోన్లలో లిథియం-అయాన్ (Lithium-ion) బ్యాటరీలను ఉపయోగిస్తారు. ఇవి మితిమీరి వేడెక్కినా లేదా నాణ్యత లేని చార్జింగ్ కేబుల్స్ వాడినా ప్రమాదకరంగా మారుతాయి. బ్యాటరీ పాడైనా, ఓవర్హీట్ అయినా లేదా తప్పు పద్ధతిలో చార్జింగ్ చేసినా పేలిపోయే అవకాశం ఉంది. చాలా మంది ఫోన్ వేడెక్కడాన్ని సాధారణ విషయంగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేస్తారు, కానీ ఆ చిన్న తప్పే పెద్ద ప్రమాదానికి దారితీస్తుంది.
చార్జింగ్ సమయంలో ప్రమాదం ఎందుకు పెరుగుతుంది?
చాలా మంది ఫోన్ను రాత్రంతా చార్జింగ్లోనే వదిలేస్తుంటారు. నేటి ఆధునిక స్మార్ట్ఫోన్లలో ఆటో-కట్ వంటి సేఫ్టీ ఫీచర్లు ఉన్నప్పటికీ, ఎక్కువ సమయం పాటు నిరంతరం చార్జింగ్ పెట్టడం వల్ల బ్యాటరీపై వేడి మరియు ఒత్తిడి పెరుగుతాయి. దీనికి తోడు చార్జింగ్ అవుతున్నప్పుడు గేమ్స్ ఆడటం, వీడియోలు చూడటం లేదా భారీ యాప్స్ (Heavy Apps) వాడటం వల్ల ఫోన్ ప్రొసెసర్ మరియు బ్యాటరీ రెండు రెట్టింపు వేడెక్కుతాయి. ఇది పేలుడు ప్రమాదాన్ని మరింత పెంచుతుంది.
ఫోన్ పేలడానికి ముందు కనిపించే ఆ 6 హెచ్చరిక సంకేతాలు (Warning Signs):
- ఫోన్ విపరీతంగా వేడెక్కడం: మీరు ఫోన్ను పెద్దగా వాడకపోయినా అది నిరంతరం వేడిగా ఉంటుంటే, అది ప్రమాదకర సంకేతం. ముఖ్యంగా చార్జింగ్ అయ్యేటప్పుడు విపరీతమైన వేడి పుట్టడం బ్యాటరీ పాడైందని చెప్పడానికి నిదర్శనం.
- బ్యాటరీ త్వరగా అయిపోవడం: ఫోన్ బ్యాటరీ హఠాత్తుగా, చాలా వేగంగా తగ్గిపోతుంటే బ్యాటరీ బలహీనపడిందని అర్థం. బలహీనమైన బ్యాటరీ ఎక్కువ వేడిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది పేలుడుకు దారితీయవచ్చు.
- కాల్చిన వాసన రావడం: చార్జింగ్ అవుతున్నప్పుడు ఫోన్ నుండి ఏదైనా కాలుతున్నట్లు లేదా వింతైన రసాయన వాసన వస్తే వెంటనే అలర్ట్ అవ్వాలి. ఇది బ్యాటరీ లోపల వైరింగ్ దెబ్బతిన్నదని సూచిస్తుంది.
- బ్యాక్ ప్యానెల్ లేదా స్క్రీన్ బయటకు రావడం: ఫోన్ వెనుక భాగం ఉబ్బినట్లు అనిపించినా లేదా స్క్రీన్ పైకి లేచినట్లు కనిపించినా అది బ్యాటరీ ఉబ్బిపోయిందనడానికి (Swollen Battery) స్పష్టమైన సంకేతం. ఈ స్థితిలో ఫోన్ వాడటం అత్యంత ప్రమాదకరం.
- ఫోన్ పదే పదే హ్యాంగ్ లేదా రీస్టార్ట్ అవ్వడం: బ్యాటరీ పాడైతే ఫోన్ అకస్మాత్తుగా రీస్టార్ట్ అవుతుంది లేదా హ్యాంగ్ అవుతుంది. చాలా మంది దీనిని సాఫ్ట్వేర్ సమస్య అనుకుంటారు, కానీ ఇది అంతర్గత ఓవర్హీటింగ్ వల్ల కూడా కావచ్చు.
- చార్జింగ్ పోర్ట్ విపరీతంగా వేడెక్కడం: చార్జర్ లేదా ఫోన్ కింది భాగంలోని చార్జింగ్ పోర్ట్ సాధారణం కంటే ఎక్కువ వేడెక్కుతుంటే, వెంటనే చార్జర్ తొలగించి ఫోన్ను చల్లబరచాలి.
స్మార్ట్ఫోన్ పేలకుండా ఉండాలంటే పాటించాల్సిన భద్రతా నియమాలు:
- ఎల్లప్పుడూ ఒరిజినల్ చార్జర్నే వాడండి: ఫోన్ను చార్జ్ చేయడానికి ఎప్పుడూ ఆ కంపెనీకి చెందిన ఒరిజినల్ లేదా సర్టిఫైడ్ చార్జర్ను మాత్రమే ఉపయోగించాలి. చౌక రకం లోకల్ చార్జర్లు తప్పుడు వోల్టేజ్ను సరఫరా చేస్తాయి, దీనివల్ల బ్యాటరీ వేగంగా వేడెక్కి పేలిపోతుంది.
- చార్జింగ్ అవుతున్నప్పుడు ఫోన్ వాడకండి: చార్జింగ్ అవుతుండగా గేమ్స్ ఆడటం, ఫోన్ మాట్లాడటం లేదా వీడియోలు చూడటం అస్సలు చేయకూడదు. చార్జింగ్ సమయంలో ఫోన్కు విశ్రాంతినివ్వడమే అత్యంత సురక్షితం.
- ఎండ మరియు వేడి ప్రదేశాలకు దూరంగా ఉంచండి: ఫోన్ను కార్ల లోపల, నేరుగా ఎండ తగిలే చోట లేదా పడుకునేటప్పుడు దిండు కింద అస్సలు పెట్టకూడదు. ఎక్కువ వేడి వల్ల బ్యాటరీ లోపల కెమికల్ రియాక్షన్ వేగవంతమై ప్రమాదం జరుగుతుంది.
- బ్యాటరీ ఉబ్బినట్లు అనిపిస్తే వెంటనే ఫోన్ ఆపేయండి: ఫోన్ బాడీ ఉబ్బినట్లు గుర్తిస్తే ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా ఫోన్ వాడటం ఆపేసి, వెంటనే అధీకృత సర్వీస్ సెంటర్కు తీసుకెళ్లాలి.
- దెబ్బతిన్న (Damaged) ఫోన్లను వాడకండి: ఫోన్ గట్టిగా కింద పడినా, వంగిపోయినా లేదా బాడీ విరిగిపోయినా లోపల బ్యాటరీ దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. అలాంటి ఫోన్లను నిర్లక్ష్యంగా అలాగే వాడటం సురక్షితం కాదు.