న్యూఢిల్లీ: పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్న వేళ, అత్యంత కీలకమైన ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz) నుండి ఒక శుభవార్త అందింది. అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య రెండు వారాల తాత్కాలిక యుద్ధ విరమణ ప్రకటించిన తర్వాత, ఈ మార్గం గుండా ప్రయాణించిన మొట్టమొదటి భారతీయ నౌకగా ‘జగ్ విక్రమ్’ రికార్డు సృష్టించింది.
జగ్ విక్రమ్ ప్రయాణం.. ఎందుకంత ముఖ్యం?
షిప్పింగ్ డేటా ప్రకారం, ఎల్‌పీజీ (LPG) ట్యాంకర్ అయిన ‘జగ్ విక్రమ్’ శుక్రవారం రాత్రి మరియు శనివారం ఉదయం మధ్య ఈ కీలక జలసంధిని దాటింది. మార్చి ప్రారంభం నుండి పర్షియన్ గల్ఫ్ నుండి బయటకు వచ్చిన తొమ్మిదో భారతీయ నౌక ఇది. ప్రస్తుతం ఈ ట్యాంకర్ ఒమన్ గల్ఫ్ మీదుగా తూర్పు దిశగా ప్రయాణిస్తోంది. సుమారు 20,000 టన్నుల ఎల్‌పీజీని మోసుకెళ్తున్న ఈ నౌక, ముంబైకి చెందిన ‘గ్రేట్ ఈస్టర్న్ షిప్పింగ్ కంపెనీ’కి చెందింది.
వారం రోజులుగా ఉత్కంఠ..
వాణిజ్య వర్గాల సమాచారం ప్రకారం.. జగ్ విక్రమ్ ఈ జలసంధిని దాటేందుకు వారం రోజులకు పైగా నిరీక్షించాల్సి వచ్చింది. యుద్ధం కారణంగా పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో చిక్కుకుపోయిన వందలాది నౌకలలో ఇది కూడా ఒకటి. ఇరాన్ అధికారుల సమన్వయంతో మాత్రమే ప్రస్తుతం నౌకల రాకపోకలు సాధ్యమవుతున్నాయి.
భారతీయ నౌకల పరిస్థితి ఏంటి?
పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో ఇంకా 15 భారతీయ నౌకలు చిక్కుకుపోయి ఉన్నాయి. ఇందులో:
- ఒక ఎల్‌పీజీ ట్యాంకర్
- నాలుగు ముడి చమురు (Crude Oil) ట్యాంకర్లు
- ఒక ఎల్‌ఎన్‌జీ (LNG) ట్యాంకర్
- మూడు కంటైనర్ షిప్‌లు మరియు ఇతర నౌకలు ఉన్నాయి.
గుర్తింపు చాటుతూ.. అప్రమత్తంగా!
జలసంధిని దాటే సమయంలో జగ్ విక్రమ్ తన సిగ్నల్స్ ద్వారా ఇది “భారతీయ నౌక – భారతీయ సిబ్బంది ఉన్నారు” అని స్పష్టంగా తెలియజేసింది. ఇరాన్ నిబంధనల ప్రకారం, నౌకల రాకపోకలను నియంత్రిస్తున్నందున ఇలాంటి గుర్తింపు సంకేతాలు ఇవ్వడం తప్పనిసరిగా మారింది. ప్రపంచ చమురు మరియు గ్యాస్ సరఫరాలో ఐదో వంతు ఈ చిన్న జలసంధి ద్వారానే జరుగుతుంది కాబట్టి, ఇది ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు అత్యంత కీలకం.
‘టోల్’ వివాదంపై భారత్ స్పష్టత
హార్ముజ్ జలసంధిని దాటే నౌకల నుండి ఇరాన్ ‘టోల్’ లేదా ట్రాన్సిట్ ఫీజు వసూలు చేయాలని చూస్తోందన్న వార్తలపై భారత్ తీవ్రంగా స్పందించింది. విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి రణధీర్ జైస్వాల్ మాట్లాడుతూ.. “టోల్ చెల్లింపుల గురించి ఇరాన్‌తో ఎలాంటి చర్చలు జరగలేదు. అంతర్జాతీయ చట్టాల ప్రకారం (UNCLOS) సహజ జలసంధుల గుండా వెళ్లే నౌకలపై ఎలాంటి పన్నులు వసూలు చేయకూడదు. హార్ముజ్ జలసంధిలో స్వేచ్ఛాయుత మరియు సురక్షితమైన ప్రయాణానికి భారత్ కట్టుబడి ఉంది” అని స్పష్టం చేశారు.
మున్ముందు ఏంటి?
ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి సయ్యద్ అబ్బాస్ అరాక్చీ మాట్లాడుతూ.. రెండు వారాల యుద్ధ విరమణ సమయంలో తమ సాయుధ దళాల సమన్వయంతో నౌకల రాకపోకలకు అనుమతి ఉంటుందని తెలిపారు. భారత్ తన చమురు, గ్యాస్ మరియు ఎరువుల దిగుమతుల కోసం ఈ మార్గంపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉన్నందున, రానున్న రోజుల్లో మిగిలిన 15 నౌకలు క్షేమంగా తిరిగి రావడంపై దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు ముమ్మరం చేసింది.
యుద్ధ విరమణ ఆశించిన ఫలితాన్ని ఇచ్చి, చమురు సరఫరా సాధారణ స్థితికి చేరుకుంటుందో లేదో వేచి చూడాలి!