భారతదేశపు మొదటి మల్టీ-పేలోడ్ లాంచ్ మరియు పిఎస్ఎల్వి-సి9: సుమారు రెండు దశాబ్దాల క్రితం భారత శాస్త్రవేత్తలు ఒక కల కన్నారు. అది ఒక బస్సు స్టాప్ నుండి బయలుదేరిన బస్సులాగా, నిర్ణీత స్టాపుల్లో ప్రయాణికులను దించుతూ ముందుకు సాగాలి. ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలు కూడా సరిగ్గా ఇదే చేయాలనుకున్నారు, కానీ వారి కలలో బస్సు స్థానంలో రాకెట్ ఉంది. అప్పటివరకు అమెరికా వంటి అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకే ఇది ఒక పెద్ద సవాలుగా ఉండేది. కానీ 2008 ఏప్రిల్ 28 సాయంత్రం, భారత్ చేసిన ప్రయోగం వాషింగ్టన్ నుండి బీజింగ్ వరకు ఉన్న దిగ్గజ దేశాలను ఆశ్చర్యంలో ముంచెత్తింది.
శ్రీహరికోట నుంచి నింగిలోకి దూసుకెళ్లిన పిఎస్ఎల్వి-సి9 రాకెట్ ఒకేసారి పది ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలోకి తీసుకెళ్లింది. అంతరిక్షంలోని పది వేర్వేరు ప్రదేశాలలో ఈ ఉపగ్రహాలను విడిచిపెట్టాలి. చిన్న పొరపాటు జరిగినా మొత్తం మిషన్ విఫలమయ్యే ప్రమాదం ఉంది. కానీ ఇస్రో శాస్త్రవేత్తల కృషి ఫలించి, ఈ ‘మల్టీ-పేలోడ్ లాంచ్’ విజయవంతమైంది.
ప్రపంచానికి ఈ ఘనత ఎందుకు ప్రత్యేకం? ఆ సమయంలో ఒకేసారి 10 ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించడం అనేది నమ్మశక్యం కాని విజయం. అప్పటి వరకు అంతరిక్ష రంగంలో అమెరికా, రష్యా, యూరోప్ మరియు చైనా వంటి దేశాలదే ఆధిపత్యం. భారత్ సాధించిన ఈ విజయంతో ప్రపంచ దేశాలన్నీ ఇస్రో వైపు చూడటం మొదలుపెట్టాయి. ముఖ్యంగా స్వంత రాకెట్లు లేని దేశాలకు భారత్ ఒక చౌకైన మరియు నమ్మకమైన ప్రత్యామ్నాయంగా కనిపించింది. పిఎస్ఎల్వి-సి9 విజయంతో తక్కువ ఖర్చుతో కూడా అత్యుత్తమ అంతరిక్ష ప్రయోగాలు చేయవచ్చని భారత్ నిరూపించింది.
భారత్ సాధించిన అతిపెద్ద విజయం: చాలా సాధారణ స్థాయిలో ప్రారంభమైన భారత అంతరిక్ష ప్రస్థానం, పిఎస్ఎల్వి-సి9తో ఒక గొప్ప మైలురాయిని చేరుకుంది. ఇది కేవలం సాంకేతిక విజయం మాత్రమే కాదు, భారత్ స్వయం సమృద్ధి సాధించిందని చాటిచెప్పిన సందర్భం. ఇదే అనుభవంతో 2017లో భారత్ ఒకేసారి 104 ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించి ప్రపంచ రికార్డును సృష్టించింది.
కీలక ప్రశ్నలు – సమాధానాలు (FAQs):
- పిఎస్ఎల్వి-సి9 ఇన్ని ఉపగ్రహాలను ఒకేసారి ఎలా ప్రయోగించింది? దీని వెనుక ‘మల్టీ-పేలోడ్ లాంచ్’ సాంకేతికత ఉంది. మొదట ప్రధాన ఉపగ్రహమైన కార్టోశాట్-2ఏ (Cartosat-2A)ని విడిచిపెట్టిన రాకెట్, ఆ తర్వాత ప్రతి 45 సెకన్లకు ఒక చిన్న ఉపగ్రహాన్ని నిర్ణీత కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టింది.
- ఆ 10 ఉపగ్రహాలు ఏవి? వాటి బరువు ఎంత? మొత్తం 10 ఉపగ్రహాల బరువు 824 కిలోలు. ఇందులో భారత్కు చెందిన కార్టోశాట్-2ఏ (690 కిలోలు), ఐఎంఎస్-1 (83 కిలోలు) ఉన్నాయి. మిగిలిన 8 నానో ఉపగ్రహాలు కెనడా, జర్మనీ, జపాన్, డెన్మార్క్ మరియు నెదర్లాండ్స్ దేశాలకు చెందినవి.
- కార్టోశాట్-2ఏ ఉపగ్రహంపై వివాదం ఏమిటి? కార్టోశాట్-2ఏని అధికారికంగా మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి కోసం ఉపయోగించే రిమోట్ సెన్సింగ్ ఉపగ్రహంగా ప్రకటించినప్పటికీ, దీనికి ఉన్న ‘హై-రిజల్యూషన్’ కెమెరాల వల్ల ఇది పొరుగు దేశాలైన పాకిస్తాన్, చైనాలపై నిఘా పెట్టే ‘డిఫెన్స్ శాటిలైట్’ అని అంతర్జాతీయ మీడియాలో చర్చ జరిగింది.
- ఇది నిజంగానే ప్రపంచ రికార్డా? అవును, ఆ సమయంలో అది ఒక గొప్ప ఘనత. రష్యా 2007లో ఒకేసారి 16 ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించినప్పటికీ, వాటి మొత్తం బరువు కేవలం 300 కిలోలు మాత్రమే. కానీ భారత్ 824 కిలోల బరువున్న 10 ఉపగ్రహాలను విజయవంతంగా కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టి తన సత్తా చాటింది.