మనుషుల సంరక్షణ ఏమాత్రం లేకుండా, అత్యంత కఠినమైన వాతావరణం ఉన్న ఒక ఒంటరి ద్వీపంలో కేవలం ఐదు ఆవులు 130 సంవత్సరాలకు పైగా మనుగడ సాగించడం సాధ్యమేనా?
శాస్త్ర ప్రపంచాన్ని సైతం ఆశ్చర్యపరిచిన ఇలాంటి ఒక మనుగడ (అతిజీవనం) కథే దక్షిణ మహాసముద్రంలోని ‘ఆమ్స్టర్డామ్ ద్వీపం’ (Amsterdam Island) మనకు చెబుతుంది. 1871లో ఒక రైతు ద్వీపంలో వదిలివెళ్లిన కేవలం ఐదు ఆవులు, తర్వాతి కాలంలో దాదాపు రెండు వేల జీవుల పెద్ద మందగా వృద్ధి చెందాయి. ఈ పశువుల జన్యు నిర్మాణం (Genetic Structure)పై ఇటీవల జరిపిన పరిశోధనలు ఇప్పుడు ఎన్నో అద్భుతమైన విషయాలను వెలుగులోకి తెచ్చాయి.
1871: విఫలమైన వలస ప్రయత్నం
1871లో ‘హ్యూటిన్’ అనే ఫ్రెంచ్ రైతు ఎన్నో ఆశలతో ఆమ్స్టర్డామ్ ద్వీపానికి పడవ ప్రయాణం కట్టాడు. పశువుల పెంపకం, వ్యవసాయంతో అక్కడ ఒక కొత్త జీవితాన్ని నిర్మించుకోవాలనేది అతని లక్ష్యం. ఇందుకోసం ఆయన తనతో పాటు ఐదు పశువులను (ఒక ఎద్దు, రెండు ఆవులు, రెండు దూడలు) తీసుకెళ్లాడు. అయితే ఈదురు గాలులు, కఠినమైన వాతావరణంతో నిండిన, కేవలం 21 చదరపు మైళ్ల వైశాల్యం ఉన్న ఆ చిన్న ద్వీపంలో జీవితం కొన్ని నెలల్లోనే దుర్భరంగా మారింది. దీంతో తన ప్రయత్నాన్ని విరమించుకుని ఆ రైతు ద్వీపాన్ని విడిచిపెట్టి వెళ్ళిపోయాడు. కానీ తను తెచ్చిన ఐదు ఆవులను మాత్రం ఆ ద్వీపంలోనే వదిలేశాడు.
మనుగడ వెనుక ఉన్న జన్యు రహస్యం
తర్వాతి కాలంలో శాస్త్రవేత్తలు ఈ ఆవుల డీఎన్ఏ (DNA) నిర్మాణాన్ని వివరంగా పరిశీలించినప్పుడు ఆశ్చర్యకరమైన విషయాలు వెల్లడయ్యాయి. ఫ్రాన్స్కు చెందిన ఇన్రా (INRAE) సంస్థ జన్యు శాస్త్రవేత్త ‘మాథ్యూ గౌటియర్’ నేతృత్వంలో జరిగిన అధ్యయనంలో, ఈ పశువులకు రెండు విభిన్న వంశపారంపర్యాలు ఉన్నట్లు తేలింది. వీటి జన్యు నిర్మాణంలో 75 శాతం యూరోపియన్ టోరిన్ (జెర్సీ జాతి – Jersey Breed), మిగిలిన 25 శాతం మడగాస్కర్ వంటి ప్రాంతాలలో కనిపించే కఠినమైన వేడిని తట్టుకోగల హిందూ మహాసముద్రపు ‘జెబు’ (Zebu జాతి) ఆవుల జన్యువులు ఉన్నట్లు గుర్తించారు. ఈ మిశ్రమ జన్యు నిర్మాణమే (Hybrid Genetics) పరిమిత వనరులు ఉన్నా కూడా వ్యాధులను తట్టుకుంటూ, కఠినమైన వాతావరణంలో అవి జీవించడానికి శక్తినిచ్చింది.
ఇన్బ్రీడింగ్ సంక్షోభాన్ని అధిగమించిన వైనం
కేవలం ఐదు జంతువుల నుండి వంశాభివృద్ధి జరిగినప్పుడు సాధారణంగా ఎదురయ్యే అతిపెద్ద సమస్య ‘ఇన్బ్రీడింగ్’ (Inbreeding – ఒకే కుటుంబానికి చెందిన జీవుల మధ్య ప్రజననం). ఇది సాధారణంగా జన్యు లోపాలకు, రోగాలకు మరియు ఆ జాతి అంతరించిపోవడానికి దారితీస్తుంది. ఈ ఆవుల మందలో కూడా ఇన్బ్రీడింగ్ రేటు 30 శాతం వరకు ఎక్కువగా ఉంది. అయితే, మొదటి కొన్ని సంవత్సరాల లోనే వీటి సంఖ్య చాలా వేగంగా పెరగడం వల్ల, దీర్ఘకాలంలో జరగాల్సిన జన్యు క్షీణత నుండి ఇవి తప్పించుకున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. శారీరక నిర్మాణంలో కంటే, వీటి నాడీ వ్యవస్థ మరియు ప్రవర్తనలో పరిణామ క్రమ మార్పులు వచ్చాయి. ఇవి మరింత అప్రమత్తంగా, స్వతంత్రంగా జీవించగలిగే సామర్థ్యాన్ని సొంతం చేసుకున్నాయి.
ద్వీపవాసం మరియు శారీరక పరిమాణం తగ్గడం (Island Dwarfism)
ద్వీపాల్లో ఒంటరిగా జీవించే పెద్ద క్షీరదాల శారీరక పరిమాణం తరాలు గడిచేకొద్దీ తగ్గిపోతుంటుంది (Island Dwarfism). ఆమ్స్టర్డామ్ ద్వీపంలోని ఆవుల పరిమాణం కూడా చాలా తగ్గిపోయినట్లు గతంలో కొన్ని అధ్యయనాలు పేర్కొన్నాయి. సాధారణంగా వేలాది సంవత్సరాలు పట్టే ఈ ప్రక్రియ కేవలం 130 ఏళ్లలోనే జరిగిందని కొందరు వాదించారు. కానీ 2024లో వెలువడిన జన్యు అధ్యయనం ఈ వాదనను తప్పని నిరూపించింది. వీటి పూర్వీకులైన జెర్సీ ఆవులు, జెబు ఆవులు పుట్టుకతోనే చిన్న శారీరక ఆకృతిని కలిగి ఉండటం వల్లే ఇవి చిన్నవిగా కనిపించాయని కొత్త పరిశోధనలో తేలింది.
జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ – ముగింపు
ఈ పశువుల మనుగడ కథ వినడానికి ఆసక్తికరంగా ఉన్నప్పటికీ, దాని ముగింపు మాత్రం అంత ఆనందదాయకంగా లేదు. ఆవుల సంఖ్య రెండు వేలకు చేరినప్పుడు, అది ఆ ద్వీపంలోని సహజ జీవవ్యవస్థకు (Ecosystem) పెద్ద ముప్పుగా మారింది. అంతరించిపోయే దశలో ఉన్న ‘ఆమ్స్టర్డామ్ ఆల్బట్రోస్’ పక్షుల ఆవాసాలు, అరుదైన ‘ఫైలికా’ (Phylica) చెట్లు ఈ పశువుల మంద వల్ల నాశనమవసాగాయి. దీంతో ద్వీపం యొక్క సహజ జీవవైవిధ్యాన్ని పునరుద్ధరించడానికి 2010 నాటికి ఈ ఆవులన్నింటినీ అక్కడి నుండి పూర్తిగా తొలగించారు (లేదా అంతమొందించారు). ప్రస్తుతం ఈ ద్వీపం యునెస్కో (UNESCO) ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో ఉంది. ఈ రోజు ఆ పశువుల మంద సజీవంగా లేనప్పటికీ, అవి అంతరించిపోకముందు సేకరించిన డీఎన్ఏ నమూనాలు జీవుల అద్భుత మనుగడ సామర్థ్యంపై శాస్త్ర ప్రపంచానికి ఇప్పటికీ గొప్ప పాఠాలను అందిస్తూనే ఉన్నాయి.