భారతదేశ చరిత్రలో తన త్యాగం మరియు అద్భుతమైన దేశభక్తికి మారుపేరుగా నిలిచిన దర్భంగా రాజవంశానికి చెందిన చివరి మహారాణి ‘కామసుందరి దేవి’ (93) జనవరి 12, సోమవారం నాడు నిధనం చెందారు. గత కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న ఆమె, బీహార్‌లోని దర్భంగాలో ఉన్న తన నివాసం ‘కల్యాణి నివాస్’లో తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆమె మరణంతో మిథిలాంచల్ ప్రాంతంలోని ఒక గొప్ప రాజయుగం ముగిసింది.
దేశం కోసం బంగారు వర్షం: 1962లో భారత-చైనా యుద్ధం జరిగినప్పుడు దేశ రక్షణ నిధి కోసం ఈ రాజకుటుంబం చూపిన ఉదారత మరువలేనిది.
- బంగారం: భారత ప్రభుత్వం సాయం కోరగానే, సుమారు 600 కేజీల బంగారాన్ని దేశ రక్షణ కోసం విరాళంగా ఇచ్చారు. స్వతంత్ర భారత చరిత్రలో ఒక రాజకుటుంబం ఇచ్చిన అతిపెద్ద విరాళం ఇదే.
- విమానాలు: తమ వద్ద ఉన్న 3 ప్రైవేట్ విమానాలను మరియు 90 ఎకరాల వైమానిక స్థలాన్ని ప్రభుత్వానికి అందజేశారు. నేడు ఉన్న ‘దర్భంగా విమానాశ్రయం’ ఆ స్థలంలోనే నిర్మించబడింది.
విద్య మరియు పారిశ్రామిక రంగానికి సేవలు:
- ఈ రాజకుటుంబం బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం (BHU), కలకత్తా వర్సిటీ, అలీఘర్ ముస్లిం వర్సిటీ మరియు పాట్నా విశ్వవిద్యాలయాలకు భారీగా ఆర్థిక సాయం అందించింది.
- అనేక చక్కెర ఫ్యాక్టరీలు, పేపర్ మిల్లులు మరియు జనపనార పరిశ్రమల స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు.
మహారాణి వ్యక్తిగత జీవితం: మహారాజా కామేశ్వర్ సింగ్ మూడవ భార్య అయిన కామసుందరి దేవి 1932లో జన్మించారు. 1962లో భర్త మరణించిన తర్వాత సుమారు 64 ఏళ్ల పాటు ఆమె ఒంటరిగానే జీవితాన్ని గడిపారు. సాధారణ జీవితాన్ని ఇష్టపడే ఆమె, తన సేవాభావంతో ప్రజల గుండెల్లో నిలిచిపోయారు. దర్భంగాలోని రాజ కుటుంబ శ్మశాన వాటికలో ఆమె అంత్యక్రియలు అధికారిక లాంఛనాలతో జరిగాయి.