ఢిల్లీ: మన దేశంలో చెలామణిలో ఉన్న 2 వేల రూపాయల నోట్లలో ఇప్పటివరకు 98.47 శాతం వెనక్కి వచ్చేశాయి. ఇంకా 1.53 శాతం నోట్లు మాత్రమే ప్రజల వద్ద ఉన్నాయి. ఈ మిగిలి ఉన్న 2 వేల రూపాయల నోట్లను ఇప్పటికీ రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కార్యాలయాల్లో ఇచ్చి మార్చుకోవచ్చని ఆర్బీఐ తాజాగా మరోసారి ప్రకటించింది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ఆర్బీఐకి చెందిన 19 కార్యాలయాల్లో ఈ నోట్లను నేరుగా సమర్పించవచ్చు లేదా పోస్ట్ ద్వారా పంపి మార్చుకోవచ్చు. ఈ ప్రకటన వెనుక ఉన్న నేపథ్యాన్ని ఇప్పుడు చూద్దాం.
2016 నవంబర్లో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అకస్మాత్తుగా పెద్ద నోట్ల రద్దును ప్రకటించారు. అప్పటివరకు చెలామణిలో ఉన్న 500, 1000 రూపాయల నోట్లు రద్దయ్యాయని ప్రకటించారు. నల్లధనం, అవినీతిని అరికట్టే లక్ష్యంతోనే ఈ చర్య తీసుకున్నట్లు పేర్కొన్నారు.
పెద్ద నోట్ల రద్దు తర్వాత, కొత్తగా 500 మరియు 2000 రూపాయల నోట్లను ముద్రించి చెలామణిలోకి తెచ్చారు. ఆ తర్వాత, 2023 మే 19 నుండి 2000 రూపాయల నోట్లను దశలవారీగా చెలామణి నుండి ఉపసంహరించుకోవాలని ఆర్బీఐ నిర్ణయించింది. ప్రజల వద్ద ఉన్న నోట్లను బ్యాంకుల్లో ఇచ్చి మార్చుకోవాలని సూచించింది. ఆ సమయంలో దేశంలో మొత్తం 3.56 లక్షల కోట్ల రూపాయల విలువైన 2 వేల నోట్లు చెలామణిలో ఉన్నాయి.
ఆర్బీఐ ప్రకటన తర్వాత ప్రజలు తమ వద్ద ఉన్న నోట్లను బ్యాంకుల్లో జమ చేశారు. ఈ క్రమంలో ఏప్రిల్ 30, 2026 నాటికి చెలామణిలో ఉన్న 2 వేల నోట్లలో సుమారు 98.47 శాతం రిజర్వ్ బ్యాంకుకు తిరిగి చేరాయి. ఇంకా సుమారు 5,400 కోట్ల రూపాయల విలువైన నోట్లు ప్రజల వద్దే ఉన్నాయి.
వీటిని కూడా ఆర్బీఐ కార్యాలయాల్లో ఇచ్చి మార్చుకోవచ్చని తాజాగా ప్రకటించారు. ఆర్బీఐ తన ప్రకటనలో: “చెలామణిలో ఉన్న 2 వేల రూపాయల నోట్లు ఇప్పటికీ చట్టబద్ధమైనవే (Legal Tender). మీ వద్ద ఇంకా ఈ నోట్లు ఉంటే మార్చుకోవచ్చు. భారతదేశంలోని 19 ఆర్బీఐ కార్యాలయాలకు నేరుగా వెళ్లి లేదా పోస్ట్ ద్వారా పంపి మీ బ్యాంకు ఖాతాలో జమ చేయించుకోవచ్చు” అని పేర్కొంది. దేశ ఆర్థిక సంస్కరణల్లో భాగంగా ప్రజలు తమ వద్ద ఉన్న ఈ నోట్లను వెనక్కి ఇచ్చేయాలని ఆర్బీఐ కోరింది.