20 లక్షల మంది ప్రాణాలపై అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనం నీడ, నేల కింద రెండు పెద్ద మాగ్మా ఛేంబర్లలో ఉడుకుతున్న లావా

నికరాగ్వాలోని మసాయా అగ్నిపర్వతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న శాస్త్రవేత్తల నిద్రను చెరిపేసింది. ఒక కొత్త పరిశోధనలో ఈ ప్రమాదకరమైన అగ్నిపర్వతం కింద రెండు యాక్టివ్ మాగ్మా ఛేంబర్లు ఉన్నట్లు తేలింది. భారీ జనాభా ఉన్న ప్రాంతానికి అత్యంత సమీపంలో ఈ అగ్నిపర్వతం ఉండటంతో ఈ ఆవిష్కరణ మరింత భయంకరంగా మారింది.

నికరాగ్వా రాజధాని మనాగ్వా ఇక్కడి నుండి కేవలం 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఈ ప్రాంతంలో దాదాపు 20 లక్షల మంది నివసిస్తున్నారు. మసాయా అగ్నిపర్వతం ప్రవర్తన చాలా వింతగా, రహస్యంగా ఉంటుందని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. ఇది ఒక బసాల్టిక్ షీల్డ్ అగ్నిపర్వతం. ఇటువంటి అగ్నిపర్వతాలు సాధారణంగా నెమ్మదిగా పారే లావాకు ప్రసిద్ధి చెందాయి. కానీ మసాయా చరిత్రలో భయంకరమైన, అతిపెద్ద విస్ఫోటనాలు ఉన్నాయి. జియోఫిజికల్ రీసెర్చ్ లెటర్స్‌లో ప్రచురితమైన ఈ అధ్యయనం ప్రమాద హెచ్చరికలను మోగించింది. రెండు మాగ్మా ఛేంబర్లు యాక్టివ్‌గా ఉండటం భవిష్యత్తులో ఏదైనా పెద్ద ప్రమాదానికి సంకేతం కావచ్చు.

20 లక్షల మంది ప్రాణాలకు ముప్పుగా మారే అవకాశం ఉన్న మసాయా అగ్నిపర్వతం రహస్యం

మసాయా అగ్నిపర్వతం నికరాగ్వా పశ్చిమ భాగంలో ఉంది. ఇది ఈ ప్రాంతంలోని అత్యంత రద్దీగా ఉండే, క్రియాశీల అగ్నిపర్వతాలలో ఒకటి. శాస్త్రవేత్తలు శాటిలైట్ రాడార్ ఇమేజరీని ఉపయోగించి 2018 నుండి 2024 వరకు దీనిని లోతుగా అధ్యయనం చేశారు. ఈ విశ్లేషణ ద్వారా మసాయా లోని శాంటియాగో క్రేటర్ చుట్టుపక్కల నేలలో నిరంతరం మార్పులు జరుగుతున్నాయని తేలింది. క్రేటర్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న నేల 2018 నుండి 2022 వరకు కొద్దిగా కుంగిపోయింది. మళ్లీ 2022 మధ్య నుండి 2024 వరకు ఈ నేల తిరిగి పైకి లేవడం ప్రారంభించింది.

ఈ రకమైన నేల వైకల్యమే (గ్రౌండ్ డిఫార్మేషన్) అక్కడ రెండు మాగ్మా ఛేంబర్లు ఉన్నాయనడానికి శాస్త్రవేత్తలకు స్పష్టమైన ఆధారాలను ఇచ్చింది. పరిశోధకులు మాట్లాడుతూ, ‘మసాయా అగ్నిపర్వతం 20 లక్షల జనాభా ఉన్న ప్రాంతానికి 20 కిలోమీటర్ల పరిధిలోనే ఉంది. కాబట్టి దీని ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం’ అని చెప్పారు. ఈ ప్రదేశం పర్యాటకులలో కూడా చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఇక్కడి లావా సరస్సును చూడటానికి ప్రతి సంవత్సరం వేలాది మంది పర్యాటకులు వస్తుంటారు. కానీ నేల కింద జరుగుతున్న ఈ కదలికలు భవిష్యత్తులో పెద్ద ముప్పుగా మారవచ్చు.

షీల్డ్ అగ్నిపర్వతం అయినప్పటికీ మసాయా చరిత్రలో ఇన్ని భయంకరమైన విస్ఫోటనాలు ఎందుకు ఉన్నాయి?

సాధారణంగా షీల్డ్ అగ్నిపర్వతాలు అంత ఆక్రమణపూరితంగా ఉండవు. వీటిలో హవాయి అగ్నిపర్వతాల మాదిరిగానే ద్రవ లావా నెమ్మదిగా ప్రవహిస్తుంది. కానీ మసాయా ఈ విషయంలో చాలా భిన్నమైనది, సంక్లిష్టమైనది.

తన ఆకృతికి విరుద్ధంగా ఈ అగ్నిపర్వతం అకస్మాత్తుగా, తీవ్రమైన విస్ఫోటనాలు చేయడంలో సిద్ధహస్తురాలు. దీని చరిత్రలో కనీసం నాలుగు పెద్ద కాల్డెరా ఏర్పడటానికి కారణమైన భయంకరమైన ప్లీనియన్ విస్ఫోటనాలు ఉన్నాయి. నేటికి సుమారు 6500 సంవత్సరాల క్రితం ఇందులో ఒక భారీ విస్ఫోటనం జరిగింది.

గడిచిన 10 వేల సంవత్సరాలలో భూమిపై జరిగిన అతిపెద్ద అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలలో ఇది ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. మసాయా 16వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి దాదాపు నిరంతరం క్రియాశీలంగా ఉంది. 1772 తర్వాత ఇందులో పెద్దగా లావా ప్రవాహం జరగలేదు.

అయినప్పటికీ దీని రూపం హఠాత్తుగా మారే అలవాటు శాస్త్రవేత్తలను భయపెడుతోంది. ఇది ఒక్కోసారి ప్రశాంతంగా లావా చిమ్ముతుంది, మరికొన్నిసార్లు అకస్మాత్తుగా భయంకరమైన విస్ఫోటనం చెందుతుంది. ఈ వింత ప్రవర్తన కారణంగానే దీనిని అర్థం చేసుకోవడం కొంత కష్టమవుతుంది.

మసాయా నుండి వెలువడే విష వాయువులు సైలెంట్ కిల్లర్‌గా మారాయి!

మసాయా నుండి కేవలం లావా లేదా విస్ఫోటనం వల్ల మాత్రమే ప్రమాదం లేదు. దీని నుండి నిరంతరం వెలువడే విష వాయువులు పెద్ద సమస్యగా మారాయి. అగ్నిపర్వతం నుండి జరిగే ప్యాసివ్ డిగ్యాసింగ్ ప్రజా ఆరోగ్యానికి పెద్ద ముప్పుగా మారింది.

మనాగ్వా, దాని చుట్టుపక్కల నివసించే ప్రజలు ప్రతిరోజూ ఈ విష వాయువుకు బలవుతున్నారు. మసాయా నుండి అత్యధిక పరిమాణంలో సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ వాయువు వెలువడుతుంది. ఈ ప్రాంతంలో గాలి నాణ్యత తరచుగా ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) నిర్దేశించిన ప్రమాణాల కంటే చాలా దారుణంగా పడిపోతుంది.

ఈ దీర్ఘకాలిక ప్రభావం (క్రానిక్ ఎక్స్‌పోజర్) ఒక సైలెంట్ కిల్లర్‌లా పనిచేస్తోంది. చాలాసార్లు ఈ వాయువుల వల్ల కలిగే ప్రమాదం అగ్నిపర్వతం బద్దలవ్వడం వల్ల కలిగే నేరుగా ఉన్న ప్రమాదం కంటే ఎక్కువ నష్టాన్ని కలిగిస్తుందని నిరూపితమవుతోంది.

శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం మసాయా మరియు హవాయికి చెందిన కిలావుయా అగ్నిపర్వతాల మధ్య చాలా పోలికలు ఉన్నాయి. రెండూ బసాల్టిక్ అగ్నిపర్వతాలు, రెండింటిలోనూ లావా లేక్ యాక్టివిటీ కనిపిస్తుంది. ఈ కొత్త పరిశోధన మసాయా ప్యాటర్న్‌ను డీకోడ్ చేయడానికి ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది.

ఏదైనా అగ్నిపర్వతం లోపలి నిర్మాణాన్ని అర్థం చేసుకోవడం చాలా కష్టమైన పని. కానీ రెండు మాగ్మా ఛేంబర్ల ఆవిష్కరణ మసాయా రహస్యాన్ని ఛేదించడం ప్రారంభించింది. ఎల్లోస్టోన్, కిలావుయా వంటి అనేక పెద్ద అగ్నిపర్వతాలు కూడా మల్టిపుల్ మాగ్మా ఛేంబర్లతో అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.

దీర్ఘకాలిక విశ్లేషణ (లాంగ్-టర్మ్ అనాలిసిస్) ద్వారా ఈ ప్రమాదాన్ని మెరుగ్గా పర్యవేక్షించవచ్చని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. శాస్త్రవేత్తలు మాట్లాడుతూ, ‘డేటా మోడలింగ్ ద్వారా బసాల్టిక్ అగ్నిపర్వతాల వివిధ దశలను అర్థం చేసుకోవడానికి మాకు సహాయపడుతుంది’ అని చెప్పారు.

దీనివల్ల ప్రమాదానికి సంబంధించి ముందస్తు హెచ్చరికలు జారీ చేయడం మరింత సులభమవుతుంది. ఈ ప్రాంతంలోని నేల చాలా సారవంతమైనది. పాత లావా ప్రవాహాల కారణంగా ఇక్కడ వ్యవసాయం చాలా బాగా జరుగుతుంది. ఈ కారణంగానే ఇంత మంది ప్రజలు ప్రమాదానికి అంత దగ్గరగా నివాసం ఏర్పరచుకున్నారు. కానీ ప్రకృతి చేసే ఈ కలకలం మనుషులను ఎప్పుడైనా దిగ్భ్రాంతికి గురిచేయవచ్చు. అందువల్ల నిరంతరం పర్యవేక్షించడం, కొత్త డేటా విశ్లేషణలే ఈ భారీ జనాభాను కాపాడే ఏకైక మార్గం.