సూర్యుడి ఉపరితలంపై కనిపిస్తున్న అసాధారణ కదలికల వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న అంతరిక్ష సంస్థలు హై అలర్ట్‌లో ఉన్నాయి. భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO)తో సహా పలు సంస్థలు రేడియో బ్లాక్‌అవుట్ ఏర్పడే అవకాశాలపై నిశితంగా నిఘా ఉంచాయి.
ఈ సోలార్ ఫ్లేయర్స్ (సౌర జ్వాలలు) కారణంగా శాటిలైట్ కమ్యూనికేషన్, నావిగేషన్ మరియు పవర్ గ్రిడ్లపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. ఎటువంటి నష్టం జరగకుండా ఉండేందుకు ఇస్రో అధికారులు తమ 50కి పైగా క్రియాశీల ఉపగ్రహాలను నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తున్నారు.
ఈ సౌర జ్వాలలకు కారణం ఏమిటి?
సూర్యుడి ఉపరితలంపై ‘యాక్టివ్ రీజియన్ 14366’ అనే సన్‌స్పాట్ గ్రూప్ అకస్మాత్తుగా యాక్టివ్ అవ్వడం వల్ల ఈ అలజడి మొదలైంది. ఈ ప్రాంతంలో అనేక పేలుళ్లు సంభవించాయి, అందులో నాలుగు శక్తివంతమైన సోలార్ ఫ్లేయర్స్ ఉన్నాయి. వీటిలో X8.1 క్లాస్ ఫ్లేయర్ అత్యంత బలమైనది. 2026లో ఇప్పటివరకు నమోదైన అత్యంత తీవ్రమైన పేలుడు ఇదే.
ఫిబ్రవరి 1 మరియు 2 మధ్య ఈ జ్వాలలు గరిష్ట స్థాయికి చేరుకున్నాయని, ఫిబ్రవరి 1న X8.1 ఫ్లేయర్ సంభవించిందని నాసా (NASA) ధృవీకరించింది. ఇది అక్టోబర్ 2024 తర్వాత నమోదైన అత్యంత వేగవంతమైన పరిణామం. 1996 నుండి రికార్డ్ చేయబడిన శక్తివంతమైన 27 ఫ్లేయర్లలో ఇవి కూడా చేరాయి.
భూమి మరియు భారత్ పై ప్రభావం
ఈ శక్తివంతమైన ఫ్లేయర్స్ విద్యుదయస్కాంత వికిరణాన్ని (Electromagnetic radiation) విడుదల చేస్తాయి, ఇవి కాంతి వేగంతో భూమిని చేరుతాయి.
- మానవులకు నేరుగా నష్టం లేదు: ఇవి నేరుగా భూమిపై ఉన్న మనుషులకు హాని చేయవు.
- కమ్యూనికేషన్ బ్లాక్‌అవుట్: వాతావరణంలోని అయానోస్పియర్ పొరపై ప్రభావం చూపడం వల్ల హై-ఫ్రీక్వెన్సీ రేడియో సమాచారం నిలిచిపోవచ్చు.
- విమానాలు మరియు GPS: నావిగేషన్ సిగ్నల్స్‌లో అంతరాయం కలగడం వల్ల విమాన ప్రయాణాలకు మరియు జిపిఎస్ సేవలపై ప్రభావం పడుతుంది.
- అరోరా (Aurora): ధృవ ప్రాంతాల్లో ఆకాశంలో రంగురంగుల కాంతి విరజిమ్మే అరోరా కార్యకలాపాలు పెరుగుతాయి.
నిఘా ఎందుకు?
భూమి ఇప్పటివరకు పెద్ద కోరోనల్ మాస్ ఎజెక్షన్ (CME) నుండి తప్పించుకుంది. ఒకవేళ అది సంభవిస్తే జియోమాగ్నెటిక్ తుఫాను వచ్చే ప్రమాదం ఉంది.
భారత్ నుంచి ఆదిత్య-L1 పహారా
భారతదేశపు మొదటి సోలార్ అబ్జర్వేటరీ ఆదిత్య-L1, ఈ తుఫానును పర్యవేక్షించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. L1 పాయింట్ వద్ద ఉన్న ఈ మిషన్ రియల్-టైమ్ డేటాను అందించడం వల్ల ఇస్రో ముందుగానే హెచ్చరికలు జారీ చేయగలుగుతోంది.
అలాగే, ప్రభుత్వం లడఖ్‌లోని మేరాక్‌లో రూ. 1000 కోట్లతో నేషనల్ లార్జ్ సోలార్ టెలిస్కోప్ (NLST) ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ప్రకటించింది. ఇది ఐదేళ్లలో అందుబాటులోకి వస్తుంది, దీనివల్ల అంతరిక్ష వాతావరణాన్ని మరింత మెరుగ్గా అర్థం చేసుకోవచ్చు.
ప్రస్తుతానికి పెద్ద ప్రమాదం లేకపోయినా, సూర్యుడు ఇంకా అస్థిరంగానే ఉన్నందున శాస్త్రవేత్తలు అప్రమత్తంగా ఉన్నారు.