దుబాయ్: అమెరికా – ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా అంతర్జాతీయంగా ముడి చమురు (క్రూడ్ ఆయిల్) సరఫరా ప్రభావితమైందనే విషయం అందరికీ తెలిసిందే. ఈ ఘర్షణ భారతదేశ చమురు దిగుమతి విధానంపై కూడా ప్రభావం చూపింది. దీనివల్ల గత 26 ఏళ్లలో ఎన్నడూ లేని విధంగా భారతదేశ ముడి చమురు దిగుమతిలో భారీ విధానపరమైన మార్పు చోటుచేసుకుంది. ఆ వివరాలు ఇక్కడ చూద్దాం.
అమెరికా – ఇరాన్ మధ్య ఫిబ్రవరి నుండి జూన్ వరకు కొనసాగిన యుద్ధం, ఉద్రిక్తతలు మొత్తం చమురు సరఫరాను దెబ్బతీశాయి. ‘హోర్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz) మూతపడటంతో అంతర్జాతీయ సరఫరా గొలుసు ప్రభావితమైంది. దీనివల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాలు తమ చమురు దిగుమతి విధానాలను మార్చుకున్నాయి.
దిగుమతులలో మార్పులు: ప్రస్తుతం భారతదేశం దిగుమతి చేసుకునే ముడి చమురులో ‘దుబాయ్-ఒమన్’ రకం చమురు వాటా 20.60 శాతానికి పడిపోయింది. 2001 నుండి మన వద్ద ఉన్న డేటా ప్రకారం, గత 26 ఏళ్లలో ఈ రకమైన దిగుమతులు ఇంత భారీగా తగ్గడం ఇదే మొదటిసారి. మరోవైపు, ‘బ్రెండ్’ (Brent) రకం ముడి చమురు వాటా 79.40 శాతానికి పెరిగింది. ఇది ఏప్రిల్లో 61.02 శాతంగా, మేలో 70 శాతంగా, జూన్లో 71.02 శాతంగా ఉండటం గమనార్హం.
దీనికి కారణం ఏమిటి? ఇరాన్ వివాదం వల్ల హోర్ముజ్ జలసంధి మూతపడటంతో, పశ్చిమ ఆసియా నుండి వచ్చే సరఫరాలు తగ్గాయి. దీనితో భారతీయ రిఫైనరీలు రష్యా, అమెరికా, వెనిజులా మరియు పశ్చిమ ఆఫ్రికా దేశాల నుండి చమురును అధికంగా దిగుమతి చేసుకోవడం ప్రారంభించాయి. దీని ఫలితంగా, జూన్ నెలలో భారత మొత్తం దిగుమతుల్లో పశ్చిమ ఆసియా దేశాల వాటా సుమారు 22 శాతానికి తగ్గింది. ఉద్రిక్తతలకు ముందు ఇది 60 నుండి 70 శాతం వరకు ఉండేది.
రష్యా పాత్ర: భారత్ ప్రస్తుతం 41కి పైగా దేశాల నుండి చమురును దిగుమతి చేసుకుంటోంది. రష్యా చమురు గురించి ఖచ్చితమైన డేటా లేనప్పటికీ, జూన్ 1 నుండి 19 వరకు భారతదేశం రష్యా నుండి రోజుకు 26.6 లక్షల బ్యారెళ్ల చమురును దిగుమతి చేసుకుంది.
రిఫైనరీల సామర్థ్యం: ప్రపంచవ్యాప్తంగా లభించే చమురు రకాలు భిన్నంగా ఉంటాయి. వాటిని శుద్ధి చేసే పద్ధతులు కూడా వేరుగా ఉంటాయి. భారతీయ రిఫైనరీలు ఇప్పుడు ఆధునిక సాంకేతికతను అందిపుచ్చుకున్నాయి. ఇవి వెనిజులా వంటి దేశాల నుండి వచ్చే హెవీ క్రూడ్ ఆయిల్ను కూడా సులభంగా శుద్ధి చేయగలవు. భారత్తో పాటు జపాన్, దక్షిణ కొరియా వంటి ఆసియా దేశాలు కూడా గల్ఫ్ దేశాలకు బదులుగా అమెరికా, దక్షిణ అమెరికా మరియు పశ్చిమ ఆఫ్రికా నుండి దిగుమతి చేసుకోవడంపై మొగ్గు చూపుతున్నాయి.