భూకంప హెచ్చరిక: గుజరాత్‌లోని కచ్ ప్రాంతం మరోసారి ప్రకృతి కంటికి లక్ష్యంగా మారింది. శుక్రవారం తెల్లవారుజామున దేశమంతా గాఢనిద్రలో ఉన్న సమయంలో, ఒక్కసారిగా వచ్చిన భూప్రకంపన లక్షలాది మందిని భయాందోళనకు గురిచేసింది. రిక్టర్ స్కేలుపై 4.6 తీవ్రతతో వచ్చిన ఈ భూకంపం భవనాలను కూల్చకపోయినా, 2001 నాటి భయంకరమైన విపత్తు జ్ఞాపకాలను గుర్తుకు తెచ్చింది.
అయితే అసలు ఆందోళన కలిగించే విషయం ఈ భూకంపం కాదు, ఆ తర్వాత భూగర్భంలో మొదలైన కదలికలు. గడిచిన 30 గంటల్లో కచ్ ప్రాంతం ఏకంగా 23 సార్లు కంపించింది. శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం కచ్ భూగర్భంలోని మూడు ‘ఫాల్ట్ లైన్లు’ (Fault Lines) చురుగ్గా మారాయి. ఇది ఏదైనా పెద్ద ప్రమాదానికి సంకేతమా? పశ్చిమ భారతదేశాన్ని వణికిస్తున్న శాస్త్రవేత్తల నివేదిక ఏం చెబుతోంది?
30 గంటల్లో 23 ప్రకంపనలు: శుక్రవారం తెల్లవారుజామున 4:30 గంటలకు వచ్చిన ప్రధాన భూకంపం తర్వాత కచ్ ప్రాంతం ప్రశాంతంగా లేదు. ‘టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా’ నివేదిక ప్రకారం, తదుపరి 30 గంటల్లో 23 సార్లు ‘ఆఫ్టర్ షాక్స్’ (మృదువైన ప్రకంపనలు) నమోదయ్యాయి. ఇవి ‘నార్త్ వాగడ్ ఫాల్ట్’ నుండి పుడుతున్నాయి. ఉపశమనం కలిగించే విషయం ఏమిటంటే, ఈ చిన్న చిన్న ప్రకంపనల ద్వారా భూగర్భంలో పేరుకుపోయిన శక్తి నెమ్మదిగా బయటకు వస్తోంది. దీనివల్ల ప్రస్తుతానికి పెద్ద ప్రమాదం తప్పినట్లే అనిపిస్తున్నా, ముప్పును పూర్తిగా కొట్టిపారేయలేమని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
శాస్త్రవేత్తల హెచ్చరిక: కచ్ యూనివర్శిటీ జియోసైన్సెస్ విభాగానికి చెందిన ప్రొఫెసర్ గౌరవ్ చౌహాన్ ప్రకారం.. ఈసారి పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంది. కచ్ ఇప్పటికే 10 కంటే ఎక్కువ ఫాల్ట్ లైన్లపై ఉంది. కానీ ఇటీవల ‘కథరోల్ హిల్’, ‘గోరా డోంగర్’ మరియు ‘నార్త్ వాగడ్’ ఫాల్ట్ లైన్లు ఒకేసారి చురుగ్గా మారాయి. 2025 ప్రారంభం నుండి ఈ మూడు లైన్లలో కదలికలు కనిపిస్తున్నాయి. ఇవి గనుక పెద్ద స్థాయిలో కదిలితే దాని ప్రభావం కేవలం గుజరాత్ పైనే కాకుండా మొత్తం పశ్చిమ భారతదేశంపై ఉంటుంది.
2001 నాటి ముప్పు మళ్ళీ పొంచి ఉందా? 2001లో 7.7 తీవ్రతతో వచ్చిన భూకంపం కలిగించిన గాయాలు ఇంకా పచ్చిగానే ఉన్నాయి. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం.. శుక్రవారం నాటి ప్రకంపనలు ఉపరితలానికి చాలా తక్కువ లోతులో సంభవించడం వల్ల తీవ్రత ఎక్కువగా అనిపించింది. ప్రభుత్వం భవన నిర్మాణ నిబంధనలను కఠినతరం చేయాలని, మాక్ డ్రిల్స్ ద్వారా ప్రజలను అప్రమత్తం చేయాలని శాస్త్రవేత్తలు సూచిస్తున్నారు. భూగర్భంలో దాగి ఉన్న ఈ ‘నిద్రపోతున్న రాక్షసులు’ ఎప్పుడు మేల్కొంటారో ఎవరికీ తెలియదు, అందుకే అప్రమత్తతే ఏకైక మార్గం.