జైపూర్: రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని థార్ ఎడారి ప్రాంతంలో నెలకొన్న తీవ్రమైన తాగునీటి ఎద్దడిని నివారించడానికి, 2.8 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఒక కృత్రిమ సరస్సును (ఆర్టిఫిషియల్ లేక్) నిర్మించారు. ఇది సుమారు 50 లక్షల మంది ప్రజల దాహార్తిని తీర్చనుంది.
రాజస్థాన్ అనగానే మనకు వెంటనే గుర్తొచ్చేది సముద్రంలా పరుచుకున్న ఇసుక తిన్నెలు, ఒంటెలు మాత్రమే. ఇటువంటి ఎడారి ప్రాంతంలో తీవ్రమైన తాగునీటి కొరత ఏర్పడుతుంటుంది. చెన్నై లాంటి నగరాల్లోనే తాగునీటి కొరత ఏర్పడుతున్నప్పుడు, ఇక రాజస్థాన్లో ఏర్పడకుండా ఉంటుందా?
50 లక్షల మంది ప్రజలు తాగునీటి కొరత కారణంగా ఇక్కడ సుమారు 50 లక్షల మంది ప్రజలు ఇబ్బంది పడుతున్నారు. వీరికి తాగునీరు అందించడానికి పలు ప్రయత్నాలు జరిగాయి. కానీ, చెప్పుకోదగ్గ స్థాయిలో ఏదీ పెద్దగా ఉపయోగపడలేదు. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లోనే ఈ కృత్రిమ సరస్సును నిర్మించే పనులు వేగవంతమయ్యాయి.
ఎడారి సరస్సు సాధారణంగా ఎడారిలో సరస్సులు ఉంటే, అందులోని నీటినంతా ఇసుక పీల్చేసుకుని ఎండిపోతుంది. ఈ సమస్యను అధిగమించడానికి 2.8 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఈ సరస్సు అడుగు భాగం మొత్తాన్ని అత్యంత నాణ్యమైన ప్లాస్టిక్తో నిర్మించారు. నాణ్యమైన ప్లాస్టిక్ అంటే, ఇందులో 300 మైక్రాన్ల మందం కలిగిన ప్లాస్టిక్ను ఉపయోగించారు.
అత్యంత నాణ్యమైన ప్లాస్టిక్ సహజంగానే ఎడారి ఇసుక చాలా వదులుగా ఉంటుంది. అంతేకాకుండా నీటిని ఎక్కువగా పీల్చుకునే గుణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఇటువంటి ఇసుక ఉపరితలం ఉన్న ప్రాంతంలో సాధారణ ప్లాస్టిక్ను ఉపయోగిస్తే కచ్చితంగా నీరు లీక్ అవుతుంది. అందుకే ఇక్కడ 300 మైక్రాన్ల మందం ఉన్న ప్లాస్టిక్ను ఉపయోగించారు. ఈ ప్లాస్టిక్ సుదీర్ఘకాలం పాటు ఉప్పు నీటితో కలిసి ఉన్నా కూడా ఎలాంటి రసాయన మార్పులకు లోనవదు. అదే సమయంలో, ఈ ప్లాస్టిక్ నుండి ఎలాంటి విషపూరిత పదార్థాలు విడుదల కావు. అందువల్ల ఇందులో మొత్తంగా 141 కోట్ల లీటర్ల నీటిని నిల్వ చేయవచ్చు. ఈ సరస్సు నిర్మాణానికి ₹242 కోట్లు ఖర్చు చేశారు.
3 సంవత్సరాలు ఈ ప్రాజెక్ట్ కేంద్ర ప్రభుత్వ ‘జల్ జీవన్ మిషన్’ పథకం కింద గత 2023 జనవరి నెలలో ప్రారంభించబడింది. ఈ ప్రాజెక్ట్కు సంబంధించిన మెజారిటీ పనులు పూర్తయ్యాయి. దీనిని బట్టి, ఈ నెలలోనే ఈ సరస్సును ప్రారంభించనున్నారు.
ఈ సరస్సు రాజస్థాన్లోని జైసల్మేర్, బార్మేర్ జిల్లాలకు చెందిన సుమారు 50 లక్షల మంది ప్రజలకు ఉపయోగపడుతుంది. ఎడారి మధ్యలో 50 లక్షల మంది ప్రజల తాగునీటి అవసరాలను తీర్చే విధంగా, భారతదేశం శాస్త్రీయ పద్ధతిలో ఇటువంటి ప్రాజెక్ట్లను చేపట్టడం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో అందరి దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది.