భారత్ మరియు చైనాల మధ్య ఈనాడు మనం చూస్తున్న ఉద్రిక్తతలకు పునాది 70 ఏళ్ల క్రితమే పడిందని మీకు తెలుసా? భారత తొలి ప్రధాని పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ 1954లో చైనాతో ‘పంచశీల ఒప్పందం’ ఎందుకు చేసుకున్నారు? టిబెట్‌ను చైనాలో భాగమని భారత్ ఎందుకు మౌనంగా అంగీకరించింది?
నేడు, ఫిబ్రవరి 13, 2026న దేశ అత్యున్నత సైనిక అధికారి, చీఫ్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ స్టాఫ్ (CDS) జనరల్ అనిల్ చౌహాన్ చరిత్ర పుటలను మరోసారి తిరగరాసేలా ఒక సంచలన ప్రకటన చేశారు. డెహ్రాడూన్ వేదికగా సీడీఎస్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఆశ్చర్యకరంగా ఉండటమే కాకుండా, భారత్ నాటి పాత వ్యూహాలలోని లోపాలను కూడా ఎత్తిచూపాయి.
నెహ్రూ వ్యూహాత్మక అడుగు లేదా దౌత్యపరమైన తప్పిదమా? డెహ్రాడూన్‌లోని లోక్ భవన్‌లో జరిగిన ‘భారత హిమాలయ వ్యూహ వేదిక’లో జనరల్ అనిల్ చౌహాన్ ప్రసంగించారు. ఆయన మాటల ప్రకారం.. బ్రిటీష్ వారు భారత్‌ను వదిలి వెళ్ళినప్పుడు సరిహద్దులను నిర్ణయించడమే అతిపెద్ద సవాలుగా మారింది. తూర్పున ఉన్న మెక్‌మోహన్ రేఖ మరియు లడఖ్‌లో భారత్ వాదన బలంగా ఉందని నెహ్రూకు తెలుసు, కానీ మిగిలిన ప్రాంతాల్లో స్పష్టత లేదు.
అదే సమయంలో చైనా వేగంగా తన ప్రాబల్యాన్ని పెంచుకుంది. చైనా సైన్యం అప్పటికే లంసా (Lhasa) మరియు షిన్జియాంగ్‌లోకి ప్రవేశించింది. అప్పుడు ఇరుపక్షాల మధ్య పరిస్థితులు అత్యంత ప్రమాదకరంగా ఉన్నాయి. కొత్తగా స్వతంత్రం పొందిన భారత్, పొరుగు దేశమైన చైనాతో మంచి సంబంధాలను కోరుకుంది. ఆ తొందరపాటు మరియు శాంతి కాంక్ష వల్లే 1954లో ‘పంచశీల ఒప్పందం’ జరిగిందని, తద్వారా భారత్ టిబెట్‌ను చైనాలో భాగంగా గుర్తించిందని సీడీఎస్ వివరించారు.
సరిహద్దు (Border) మరియు ప్రాంతం (Frontier) మధ్య తేడా: జనరల్ చౌహాన్ తన ప్రసంగంలో ఒక లోతైన విషయాన్ని చెప్పారు. ‘బార్డర్’ మరియు ‘ఫ్రాంటియర్’ మధ్య ఆకాశానికి భూమికి ఉన్నంత తేడా ఉంటుందని ఆయన అన్నారు. సరిహద్దులు అంటే కేవలం మ్యాప్‌లపై గీసిన గీతలు, కానీ ఫ్రాంటియర్ అంటే రెండు నాగరికతలు, రెండు సంస్కృతులు కలిసే ప్రాంతం. 1954లో పంచశీల ఒప్పందంపై సంతకం చేయడం ద్వారా ఉత్తర సరిహద్దు వివాదం ఎప్పటికీ ముగిసిపోతుందని భారత్ భావించింది. ఇక ఎటువంటి గొడవలు ఉండవని అనుకున్నాం, కానీ చైనా ఉద్దేశాలు మాత్రం వేరేలా ఉన్నాయని చరిత్ర సాక్షిగా నిరూపితమైంది.
ఉత్తరాఖండ్‌పై హెచ్చరిక: చైనాతో సరిహద్దు వివాదం అనగానే అందరికీ లడఖ్ లేదా అరుణాచల్ ప్రదేశ్ గుర్తుకు వస్తాయి. కానీ ఉత్తరాఖండ్ కూడా ఒక సరిహద్దు రాష్ట్రమని మనం మర్చిపోకూడదని సీడీఎస్ హెచ్చరించారు. లడఖ్ లేదా సిక్కిం కంటే ఇక్కడ సరిహద్దు ప్రశాంతంగా ఉండటం వల్ల ప్రజలు నిర్లక్ష్యంగా ఉండవచ్చని, కానీ చైనాతో మన అసలు వివాదానికి బీజం ఇక్కడే పడిందని ఆయన గుర్తు చేశారు. అందుకే ఉత్తరాఖండ్ భద్రత కూడా అత్యంత కీలకమని ఆయన అలర్ట్ చేశారు.