అమెరికాలో ఒక 61 ఏళ్ల వ్యక్తి తన మెడలో 9 కిలోల బంగారు గొలుసుతో MRI స్కానింగ్ గదిలోకి వెళ్లినప్పుడు, ఆ యంత్రంలోని అయస్కాంత శక్తికి ఆకర్షితుడై, యంత్రాన్ని ఢీకొని మరణించిన ఘటన గురించి శివగంగై ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి డాక్టర్ ఫారూక్ అబ్దుల్లా వివరించారు.
డాక్టర్ ఫారూక్ అబ్దుల్లా చెప్పిన వివరాలు
డాక్టర్ ఫారూక్ అబ్దుల్లా తన ఫేస్బుక్ పేజీలో ఈ విధంగా రాశారు: “MRI స్కాన్ చేసే గదిలోకి వెళ్లిన ఒక వ్యక్తిని ఆ యంత్రం చాలా వేగంగా ఆకర్షించింది, దాని ప్రభావంతో ప్రమాదం జరిగి ఆ వ్యక్తి మరణించారు. ఆ వ్యక్తి భార్య మరియు బంధువులకు నా ప్రగాఢ సానుభూతిని తెలియజేస్తూ ఈ అవగాహన వ్యాసాన్ని ప్రారంభిస్తున్నాను. ఈ సంఘటన అమెరికాలో జరిగినప్పటికీ, ఆధునిక వైద్య సేవలు అందించే పెద్ద ఆసుపత్రులన్నింటిలో ప్రస్తుతం MRI స్కానింగ్ సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. మనకో, మన బంధువులకో ఎప్పుడైనా స్కాన్ చేయాల్సిన అవసరం రావచ్చు కాబట్టి, MRI గురించి అవగాహన ఉండటం చాలా అవసరం.
MRI అంటే ఏమిటి?
మొదటగా MRI అంటే ఏమిటి? దాని పనితీరు సిద్ధాంతం గురించి తెలుసుకుంటే, మనం ఆ స్కాన్ గదిలోకి వెళ్లే ముందు తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తల గురించి అర్థం చేసుకోవచ్చు. MRI అంటే మాగ్నెటిక్ రెసొనెన్స్ ఇమేజింగ్ (Magnetic Resonance Imaging). అంటే అయస్కాంత క్షేత్రంలో కంపనాన్ని సృష్టించి, దాని ద్వారా చిత్రాన్ని తీయడం.
MRI యంత్రం ఒక అత్యంత శక్తివంతమైన అయస్కాంతం. ఈ యంత్రంలో విద్యుత్ ప్రసారం చేసినప్పుడు, అది ఒక సూపర్ కండక్టింగ్ మాగ్నెట్గా మారుతుంది. మానవ శరీరంలోని అన్ని కణాలలో నీరు ఉంటుంది. నీరు రెండు హైడ్రోజన్ మరియు ఒక ఆక్సిజన్ కలయికతో ఏర్పడుతుందని మనందరికీ తెలుసు. MRI యంత్రం యొక్క అయస్కాంత క్షేత్రంలోకి మానవ శరీరం ప్రవేశించినప్పుడు, మన శరీరంలోని ప్రతి కణంలో ఉండే నీటి అణువులోని హైడ్రోజన్ పరమాణువులోని ప్రోటాన్లు అన్నీ MRI యంత్రం యొక్క అయస్కాంత క్షేత్రంతో కలిసి ఒక వరుసలో ఉంటాయి.
MRI ఎలా పనిచేస్తుంది?
ఇప్పుడు MRI టెక్నీషియన్, రేడియో తరంగాలను ఒక నిర్దిష్ట వ్యవధిలో శరీరంపై ప్రసరింపజేస్తారు. ఈ విధంగా ఎలక్ట్రోమాగ్నెటిక్ ఫోర్స్ ఉన్న రేడియో తరంగాలు వ్యాపించినప్పుడు, హైడ్రోజన్ పరమాణువులోని ప్రోటాన్లు ఈ తరంగాల ద్వారా శక్తిని పొంది, తమ పూర్వ భ్రమణ స్థితి నుంచి తదుపరి భ్రమణ స్థితికి కొంచెం ముందుకు వెళ్తాయి.
రేడియో తరంగాలను ఆపినప్పుడు, అవి గ్రహించిన శక్తిని విడుదల చేసి, మళ్లీ పాత విధంగా MRI అయస్కాంతం యొక్క అయస్కాంత క్షేత్రంతో ఒక వరుసలో నిలబడటానికి పాత స్థితికి తిరిగి వస్తాయి. ఈ విధంగా పాత స్థితికి తిరిగి రావడానికి ప్రోటాన్లు విడుదల చేసిన శక్తిని మరియు వాటికి ఇంతకు ముందు ఉన్న శక్తిని ఆధారంగా చేసుకొని కంప్యూటర్ మన శరీరం యొక్క క్రాస్-సెక్షనల్ చిత్రాన్ని మన స్క్రీన్పై చూపిస్తుంది.
దీని ద్వారా మూత్రపిండాలు, కాలేయం, ప్రేగులు, ఊపిరితిత్తులు వంటి అంతర్గత అవయవాలు, కండరాలు, కీళ్ల, మెదడులో ఉన్న మార్పులను ఖచ్చితంగా చూడవచ్చు. ఇది MRI సిద్ధాంతం.
MRI యంత్రం ఎందుకు ఎప్పుడూ ఆన్లోనే ఉంటుంది?
MRI యంత్రం అనేది ప్రతి స్కాన్ చేసేటప్పుడు ఆఫ్ చేసి ఆన్ చేసే యంత్రం కాదు. ఎందుకంటే, MRI యంత్రం చాలా తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద పనిచేసే ఒక సూపర్ కండక్టింగ్ ఎలక్ట్రోమాగ్నెట్. ఇంత అధిక సామర్థ్యం గల అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని సృష్టించడానికి తక్కువ ఉష్ణోగ్రత అవసరం. అందువల్ల, MRI యంత్రం యొక్క అయస్కాంతం ద్రవ హీలియంతో నిండి ఉంటుంది.
హీలియం ద్రవ స్థితిలో ఉండాలంటే, MRI యంత్రం నిరంతరం పనిచేస్తూనే ఉండాలి. దాన్ని ఆఫ్ చేసినా లేదా అకస్మాత్తుగా అది ఆఫ్ అయినా, ద్రవ హీలియం వాయువుగా మారుతుంది. అప్పుడు ఆ గదిలో వాయు హీలియం లీక్ అయ్యి, గదిలో ఉన్నవారికి ఊపిరి ఆడకపోవచ్చు. MRI యంత్రం తక్కువ విద్యుత్తుతో నడుస్తుంది. కానీ, దాన్ని తరచుగా ఆఫ్ చేసి ఆన్ చేస్తే విద్యుత్ వినియోగం పెరుగుతుంది.
పై కారణాల వల్ల, రోగులకు స్కాన్ చేస్తున్నప్పుడు మరియు రోగులు లోపల లేనప్పుడు కూడా MRI యంత్రం ఎప్పుడూ “రెడీ టు టేక్” స్థితిలో ఉంటుంది. కాబట్టి, MRI గదిలోకి ఇనుము, స్టీల్ వంటి అయస్కాంత శక్తికి ఆకర్షించబడే వస్తువులతో వెళ్లడం చాలా ప్రమాదకరం.
తప్పనిసరిగా పాటించాల్సిన నియమాలు
మొదటి నియమం: MRI గదిలోకి ఆ గది టెక్నీషియన్ అనుమతి లేకుండా వెళ్లకూడదు.
రెండవ నియమం: ఒకవేళ రోగిగా లోపలికి వెళ్లాలంటే, మీ శరీరంలో నగలు, హెయిర్ క్లిప్, హెయిర్ పిన్ వంటి అయస్కాంత శక్తికి ఆకర్షించబడే వస్తువులు లేవని నిర్ధారించుకున్న తర్వాతే వెళ్లాలి.
మూడవ నియమం: వైద్యపరంగా పేస్ మేకర్/గుండె కవాటం వంటి యంత్రాలు/పరికరాలు మీకు అమర్చినట్లయితే, మీరు ముందుగానే ఆ విషయాన్ని చెప్పి, స్కాన్ గదిలోకి వెళ్లడానికి అనుమతి పొందిన తర్వాతే వెళ్లాలి. మీ శరీరంలో ఉన్న పరికరం MRIకి సురక్షితమైనదేనా అని తెలుసుకోవడానికి mrisafety.com వెబ్సైట్కు వెళ్లి, పరికరం యొక్క తయారీ వివరాలు ఇచ్చి తెలుసుకోవచ్చు.
అయస్కాంత క్షేత్రం ఎంత బలమైంది?
ఇవన్నీ MRI స్కాన్ చేయడానికి ముందు మనం తెలుసుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన పాఠాలు. అయస్కాంత క్షేత్రం యొక్క బలం “టెస్లా”తో కొలుస్తారు. సాధారణంగా MRI స్కాన్ కోసం 0.5 (తక్కువ అయస్కాంత క్షేత్రం) నుండి 3.0 (అధిక అయస్కాంత క్షేత్రం) వరకు ఉన్న యంత్రాలు వాడుకలో ఉన్నాయి. వీటిలో ఎక్కువగా 1.5 టెస్లా యంత్రాలు వాడుకలో ఉన్నాయి. ఇవి మన భూమి అయస్కాంత క్షేత్రం కంటే 21,000 రెట్లు బలమైనవి. ఇంతటి శక్తివంతమైన అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఒక సాధారణ పేపర్ క్లిప్ లేదా హెయిర్ పిన్ లోపలికి వెళ్తే, అవి వెంటనే “క్షిపణులు” లాగా వేగంగా ఆకర్షించబడతాయి. గంటకు సుమారు 65 కిలోమీటర్ల వేగంతో ఆకర్షించబడతాయి.
ప్రమాదం ఎక్కడ జరిగింది?
ఈ సంఘటన అమెరికాలో జరిగింది. మధ్య వయస్కురాలైన భార్య మోకాలికి MRI స్కాన్ చేయించుకున్నారు. స్కాన్ తర్వాత ఆమె పడక నుంచి దిగడానికి తన 61 ఏళ్ల భర్తను లోపలికి పిలవమని కోరారు. స్కాన్ చేసిన టెక్నీషియన్ బయటికి వెళ్లి ఆమె భర్తను లోపలికి వెళ్లమని చెప్పారు. కానీ, ఆ టెక్నీషియన్ మరియు భర్త ఒక విషయాన్ని గమనించలేదు. టెక్నీషియన్, లోపలికి వెళ్లే వ్యక్తి వద్ద ఇనుప వస్తువులు లేవని నిర్ధారించుకోవాలి. లోపలికి వెళ్లిన వ్యక్తి తన వద్ద ఇనుము వంటి వస్తువులు లేవని నిర్ధారించుకుని వెళ్లాలి.
నిశ్చయంగా, స్కాన్ గది బయట చాలా పెద్ద హెచ్చరిక స్టిక్కర్లు ఉంటాయి. కానీ 60+ వయస్సు ఉన్నందున వారు వాటిని గమనించలేకపోయి ఉండవచ్చు. ఆ వ్యక్తి తన మెడ నొప్పి కోసమో లేదా బరువు శిక్షణ కోసమో తన మెడలో 9 కిలోల బరువున్న ఇనుప గొలుసు ధరించి ఉన్నారు. ఆ గొలుసుతో లోపలికి వెళ్లినందున, గొలుసు వేగంగా MRI యంత్రం ద్వారా ఆకర్షించబడింది, దీంతో అతను వేగంగా యంత్రాన్ని ఢీకొని మరణించి ఉండవచ్చు.
మనకు నేర్పే పాఠం
ఈ సంఘటన మనకు కూడా ఒక పాఠం నేర్పుతుంది. MRI యంత్రాలు లేదా MRI సాంకేతికతలో ఎలాంటి తప్పు లేదు. MRI యంత్రాలు మనకు మేలు చేసేవి. అవి రోజువారీగా మంచి చేస్తున్నాయి. అయితే, వాటితో ఎలా వ్యవహరించాలో మనం తెలుసుకుని ప్రవర్తిస్తే అంతా మంచి జరుగుతుంది,” అని ఫారూక్ అబ్దుల్లా తెలిపారు.