బంగ్లాదేశ్ కేవలం భారతదేశానికి పొరుగు దేశమే కాకుండా, కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం వరకు ముఖ్యమైన మిత్రపక్షంగా ఉండేది. కానీ, ప్రస్తుతం నెలకొన్న తీవ్రమైన రాజకీయ మరియు న్యాయపరమైన సంక్షోభం రెండు దేశాల మధ్య పెద్ద కలకలాన్ని సృష్టిస్తోంది.
బంగ్లాదేశ్ మాజీ ప్రధాని షేక్ హసీనాపై, ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన పోరాటంలో ప్రజలను చంపాలని ఆదేశించినట్లు ఆరోపిస్తూ దాఖలైన కేసులో మరణశిక్ష విధించబడింది. భారతదేశంలో ఉన్నంత బలమైన న్యాయ వ్యవస్థ ప్రపంచంలో చాలా తక్కువ. బంగ్లాదేశ్‌లోని కోర్టులు అధికార పార్టీకి అనుకూలంగానే తీర్పులు ఇస్తాయనే అభిప్రాయం కూడా విస్తృతంగా ఉంది.
షేక్ హసీనా vs మహ్మద్ యూనుస్
షేక్ హసీనాకు వ్యతిరేకి, బంగ్లాదేశ్ నాయకుడిగా తనను తాను ప్రకటించుకున్న మహ్మద్ యూనుస్, బంగ్లాదేశ్‌లో మహిళా స్వయం సహాయక బృందాల మాదిరిగా చిన్న బ్యాంకును ప్రారంభించి పేదలను అభివృద్ధి చేసినందుకు ప్రశంసలు అందుకున్నారు.
అయితే, షేక్ హసీనా అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, గ్రామీణ్ బ్యాంకు (Grameen Bank)లో ₹1,000 రుణం ఇచ్చి ₹40,000 గా లెక్కలు రాసినందున చాలా మంది పేదలు ఆత్మహత్య చేసుకున్నారని, అందుకే యూనుస్‌కు “మిస్టర్ బ్లడ్ టెర్రర్” అనే పేరు కూడా ఉందని ఆమె ఆరోపించారు.
యూనుస్‌పై కేసులను నిర్వహించకూడదని 2024లో ఒబామాతో సహా అనేక మంది విదేశీ నాయకులు ఒత్తిడి చేసినప్పటికీ, అతనికి 6 నెలల జైలు శిక్ష పడింది. ప్రస్తుతం అతను బెయిల్‌పై ఉన్నట్లు చెబుతున్నారు.
బంగ్లాదేశ్‌లో అస్థిరత మరియు భారతదేశానికి ముప్పు
బంగ్లాదేశ్‌లో 25 కోట్ల జనాభా ఉంది. అక్కడ జరిగిన పోరాటంలో 1,500 మందికి పైగా విద్యార్థులు చంపబడ్డారని, దాని పర్యవసానంగా జరిగిన హింసలో చాలా మంది హిందువులు చంపబడ్డారని సమాచారం వెలువడింది. నిషేధిత జమాత్ గ్రూపులు తిరిగి రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించడానికి ప్రయత్నించడం విద్యార్థి సంఘాల మధ్య వ్యతిరేకతను సృష్టించింది. గతంలో బెంగాలీలుగా కలవాలని కోరిన ప్రజలు ఇప్పుడు మతం పేరుతో విభజించబడ్డారు. బంగ్లాదేశ్‌లోని ఈ రాజకీయ అస్థిరత భారతదేశాన్ని నేరుగా ప్రభావితం చేస్తుంది:
ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు ఉన్న ఏకైక అనుసంధాన మార్గమైన సిలిగురి కారిడార్ (Siliguri Corridor) 22 కి.మీ.ల దూరం మాత్రమే ఉంది. బంగ్లాదేశ్ ఈ కారిడార్‌కు సమీపంలో ఉండటం వలన, అక్కడ జరిగే హింస భారతదేశ భద్రతకు ముప్పు కలిగిస్తుంది. దీనిని ఎదుర్కోవడానికి భారతదేశం ఆ ప్రాంతంలో మూడు కొత్త సైనిక స్థావరాలను (Military Bases) ఏర్పాటు చేసింది.
హసీనా రక్షణ మరియు అంతర్జాతీయ జోక్యం
షేక్ హసీనాకు భారతదేశం రక్షణ ఇచ్చింది. ఆమె తండ్రి కుటుంబాన్ని చంపినట్లుగా ఆమెకు కూడా అలాంటి పరిస్థితి రాకూడదని భారతదేశం మద్దతు ఇస్తుంది. న్యాయస్థానం ఆమెకు మరణశిక్ష విధించినప్పటికీ, భారతదేశం ఖచ్చితంగా హసీనాను బంగ్లాదేశ్‌కు అప్పగించదని చెబుతున్నారు. నేరస్తులను అప్పగించే ఒప్పందం (Extradition Treaty) ఇరు దేశాల మధ్య ఉన్నప్పటికీ, రాజకీయ నేరాలకు ఇది వర్తించదని భారతదేశం వాదించవచ్చు. మొత్తం మీద, మోడీ ఉన్నంత వరకు హసీనాను బంగ్లాదేశ్‌కు భారత్ అప్పగించదని, అవసరమైతే హసీనాను తిరిగి ప్రధానమంత్రిగా చేయడానికి భారతదేశం ప్రయత్నించవచ్చని అంతర్జాతీయ రాజకీయ నిపుణులు అంటున్నారు.
అమెరికా మద్దతు ఉన్న మహ్మద్ యూనుస్ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం బంగ్లాదేశ్‌ను సమర్థవంతంగా నిర్వహించలేకపోయింది. కాబట్టి, భారతదేశం జోక్యం చేసుకుని యూనుస్ సలహాను రద్దు చేయాలని, మరియు న్యాయమైన ఎన్నికలు నిర్వహించాలని అమెరికానే ఒత్తిడి చేయవచ్చని చెబుతున్నారు. అలాంటి పరిస్థితి వస్తే, అది హసీనాకు అనుకూలంగా మారవచ్చు అని భావిస్తున్నారు.