నిన్న ప్రకృతిలో ఒక అద్భుతం నమోదైంది. ఇది ఇంతకుముందే జరుగుతున్నా, మొదటిసారిగా నమోదు చేశారు. అమూర్ ఫాల్కన్ జాతికి చెందిన మూడు వేట పక్షుల వీపుపై మూడు-నాలుగు గ్రాముల బరువున్న చిన్న ట్రాన్స్‌మిటర్‌లను అమర్చి వాటి ప్రయాణాన్ని ట్రాక్ చేశారు.
మణిపూర్‌లోని నామెంగ్లాంగ్ నుండి అవి ఆకాశంలోకి ఎగిరి, ప్రతిరోజూ సుమారు వెయ్యి కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి ఆఫ్రికాకు చేరుకున్నాయి. ఎక్కడా ఆగకుండా, అలసట లేకుండా, నేలపై దిగకుండా.
అపాపాంగ్ అనే వయోజన మగ పక్షి ఆరు రోజులు ఎనిమిది గంటల్లో 6,100 కిలోమీటర్లు దూరం ప్రయాణించగా, అలంగ్ అనే చిన్న ఆడ పక్షి మరో ఆరు గంటల ఎక్కువ సమయం తీసుకుని 5,600 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించింది. కొంత సమయం బంగ్లాదేశ్‌లో ఆగిన అహు అనే ఆడ పక్షి ఐదు రోజులు పద్నాలుగు గంటల్లో 5,100 కిలోమీటర్ల దూరం దాటింది. వైల్డ్‌లైఫ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా (WII) వాటిని శాటిలైట్ ట్రాకింగ్ చేసింది.
ఈ ప్రయాణం అంతా తిండి, నీరు లేకుండా సాగింది. దారిలో ఇలాగే వలసపోయే డ్రాగన్‌ఫ్లై (చీమలు, పక్షిలాంటి కీటకాలు) గుంపు వంటివి తారసపడితే తప్ప ఆహారం లభించి ఉండదు. కానీ దానిపై ఖచ్చితమైన సమాచారం లేదు.
వలస పక్షుల సీజన్
మన దేశంలో శీతాకాలం ప్రారంభమైంది. సైబీరియా, మంగోలియా మరియు ఐరోపా నుండి వచ్చే వలస పక్షుల అద్భుతమైన దృశ్యాలను చూసే సమయం ఇది. హిమాలయాల కంటే ఎత్తులో ఎగిరే నీటిబాతులు, సముద్రపు అగాధంలో గుంపుగా విహరించే ఫ్లెమింగోలు, మిడతల దండును అడ్డుకునే రోజీ స్టార్లింగ్ లేదా గులాబీ మైన్, నార్తర్న్ షోవెలర్ (ముక్కు బాతులు), అంతరించిపోతున్న సైబీరియన్ క్రేన్, హారియర్ (బొవత్యా) వంటి పక్షులను చూసే సీజన్ ఇది.
అమూర్ ఫాల్కన్ కొంచెం ప్రత్యేకమైనది. మన దగ్గరి బహిరి ఫాల్కన్ వేరు, ఇది వేరు. మహాపురాణం (జైన గ్రంథం), బౌద్ధ జాతక కథలు లేదా మహాభారతంలోని పావురాన్ని కాపాడటానికి మొదట తన మాంసాన్ని, చివరికి తననే ఫాల్కన్‌కు అప్పగించిన శిబి రాజు కథ మన పెద్ద ఫాల్కన్‌కు సంబంధించినది.
ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద ప్రయాణం
అమూర్ ఫాల్కన్ చాలా చిన్నది. పావురం కంటే కూడా చిన్నది. యాపిల్ పండు పరిమాణంలో ఉంటుంది. దీని మూలం ఆగ్నేయ రష్యాలోని అమూర్ నది లోయ. ఇది ప్రతి సంవత్సరం 22-25 వేల కిలోమీటర్లు ప్రయాణిస్తుంది. రెండు ఖండాలు, పద్నాలుగు దేశాలు మరియు ఒక మహాసముద్రాన్ని దాటుతుంది.
దీని కంటే ఎత్తులో ఎగిరే పక్షి బార్ హెడెడ్ గూస్.
దూరం విషయంలో దీని కంటే ముందున్నది ఆర్కిటిక్ టర్న్. అది ఆర్కిటిక్ నుండి అంటార్కిటికా వరకు ప్రతి సంవత్సరం 70 వేల కిలోమీటర్ల కంటే ఎక్కువ దూరం ప్రయాణిస్తుంది.
ఈశాన్య భారతదేశం ముఖ్యమైన విడిది కేంద్రం
లక్షలాది అమూర్ ఫాల్కన్ పక్షుల గుంపులు పునరుత్పత్తి కాలం ముగిసిన తర్వాత అక్టోబర్ మధ్య నుండి నవంబర్ చివరి వరకు సైబీరియా, రష్యా, చైనా నుండి దక్షిణానికి బయలుదేరుతాయి.
నాగాలాండ్‌లోని డోయాంగ్ వాటికి 3 నుండి 5 వారాల పాటు అతి పెద్ద మరియు ముఖ్యమైన విడిది కేంద్రం (Stopover) అవుతుంది. అక్కడి జలాశయం దగ్గర అవి పురుగులు, కీటకాలు, మిడతలు, రెక్కలు వచ్చిన చెదపురుగుల వంటి సమృద్ధిగా ఆహారాన్ని పొందుతాయి. హిందూ మహాసముద్రాన్ని దాటడానికి అవసరమైన కొవ్వును (Fat) తయారు చేసుకుంటాయి. వాటి బరువు రెట్టింపు అవుతుంది, ఆపై అవి నైరుతి వైపుకు ప్రయాణం మొదలుపెడతాయి.
అస్సాం, నాగాలాండ్, మణిపూర్ సరిహద్దు ప్రాంతాల గుండా ఐదు-ఆరు వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఆఫ్రికాకు చేరుకోవడానికి వాటికి ఒక వారం సమయం పడుతుంది. లక్షలాది అమూర్ ఫాల్కన్లు శీతాకాలం మొత్తాన్ని ఆఫ్రికా తూర్పు తీరానికి ఆనుకొని ఉన్న నమీబియా, బోట్స్‌వానా, జింబాబ్వే మరియు దక్షిణ ఆఫ్రికాలో గడుపుతాయి. ఏప్రిల్-మే నెలలో అరేబియా సముద్రాన్ని దాటి నాగాలాండ్-అస్సాంలో కొద్దిసేపు ఆగి, తిరిగి పునరుత్పత్తి కోసం సైబీరియాకు చేరుకుంటాయి.
సైబీరియన్ సంస్కృతిలో ప్రాముఖ్యత
బూడిద మరియు నలుపు రంగులో ఉండే ఆడ-మగ పక్షులు, గోధుమ రంగు మరియు ఎరుపు తొడలు, కళ్ల చుట్టూ నారింజ రంగు అంచు మరియు చాలా తీక్షణమైన చూపు కలిగి ఉండే అమూర్ ఫాల్కన్ లేదా ససాణ లేదా బాజ్ పక్షిని సైబీరియా సంస్కృతిలో వసంత ఋతువుకు దూతగా, మృతాత్మకు దూతగా లేదా పూర్వీకుల సందేశకుడిగా, వేట మరియు విజయానికి శుభశకునంగా మరియు ఆకాశ దేవత ప్రతినిధిగా పరిగణిస్తారు. ఫాల్కన్ రెక్కలు లేదా ప్రతిరూపాన్ని ఉపయోగించి ఆకాశ దేవతతో సంభాషణ చేస్తారు. అమ్మమ్మలు-తాతయ్యలు చిన్న పిల్లలకు ఫాల్కన్ కథలు చెబుతారు. సైబీరియాలో శీతాకాలం చాలా కఠినంగా ఉంటుంది. ప్రపంచమంతా తిరిగి వచ్చిన ఫాల్కన్ల గుంపులు వేసవి కాలాన్ని తీసుకొచ్చాయని భావిస్తారు.
మానవుల నుంచి ముప్పు
ముఖ్యంగా వేట పక్షి అయినందున, మనుషులు తప్ప ఈ అమూర్ ఫాల్కన్‌కు ఇతర ప్రమాదాలు లేవు. సైబీరియా నుండి బయలుదేరిన 90 శాతం కంటే ఎక్కువ పక్షులు సగం ప్రపంచాన్ని చుట్టి తిరిగి తమ నివాసానికి చేరుకుంటాయి.
మధ్యలో ఈశాన్య భారతదేశంలో ఈ పక్షులకు మనుషుల నుండి పెద్ద ముప్పు ఏర్పడింది. డోయాంగ్ డ్యామ్ పరిసర ప్రాంతంలో, ఈ గుంపులు కొన్ని వారాలు విశ్రాంతి తీసుకునే చోట, అమూర్ ఫాల్కన్ల వేట ఎంతగా పెరిగిందంటే, 2012 నాటికి సుమారు పావు లక్ష పక్షులను చంపడం లేదా పట్టుకోవడం జరిగింది. మాంసం కోసం వేటాడటం మరియు ధనవంతుల ఇళ్లలో ప్రదర్శన కోసం పట్టుకోవడం వంటివి జరిగేవి.
అప్పుడు అక్కడి గ్రామాలలో ప్రకృతి ప్రేమికులు జన జాగృతి (Public Awareness) కలిగించారు. వేట ఆగిపోయింది. ఆకాశ దేవత ప్రతినిధి తిరిగి గర్వంగా విహరించడం మొదలుపెట్టాడు.