చలికాలంలో, వృద్ధులకు మరియు మధ్య వయస్సు వారికి మధుమేహం మరియు రక్తపోటు వంటి ఇతర వ్యాధులు ఉన్నట్లయితే, ‘ముఖ పక్షవాతం’ (Facial Palsy) వచ్చే అవకాశం ఉంది.
ముఖ పక్షవాతం అంటే ఏమిటి? ముఖ పక్షవాతం మరియు పక్షవాతం (Stroke) ఒకటేనా? ఇది ఎందుకు వస్తుంది? రాకుండా నిరోధించడానికి ఏమి చేయాలి? వచ్చినా ఏం చేయాలి? అనే విషయాలను శివగంగకు చెందిన జనరల్ ఫిజిషియన్ డాక్టర్ ఎ.పి. ఫరూక్ అబ్దుల్లా వివరంగా తెలియజేస్తున్నారు.
ముఖ పక్షవాతం అంటే ఏమిటి? (Facial Palsy)
ముఖంలోని కండరాలకు అనుభూతిని అందించే ముఖ నరాలలో (Facial Nerves) లోపల గాయం జరిగినా లేదా వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్ వచ్చినా ముఖ పక్షవాతం రావచ్చు.
ముఖ పక్షవాతం వచ్చినవారు, నోరు ముడుచుకోలేరు, పెదవి ఒకవైపు లాక్కుపోతుంది, ఒకవైపు కన్ను పూర్తిగా మూయలేరు, నోటి నుండి లాలాజలం కారుతుంది, సరిగా మాట్లాడలేక మాటలు తడబడతాయి.
అవేంటి ముఖ నరాలు (Facial Nerves)?
ముఖానికి అనుభూతినిచ్చే ముఖ నరాలలో ఐదు ముఖ్యమైన శాఖలు ఉన్నాయి.
- టెంపోరల్ శాఖ (Temporal Branch): నుదుటి ప్రాంతంలోని కండరాలకు అనుభూతినిచ్చే శాఖ. ముఖ పక్షవాతంలో, ఈ శాఖ ప్రభావితం కావడం వల్ల నుదుటిని ముడుచుకోలేరు.
- జైగోమాటిక్ శాఖ (Zygomatic Branch): ఇది కళ్ళు మరియు చెంప ప్రాంతం చుట్టూ ఉన్న కండరాలకు అనుభూతినిచ్చే శాఖ. ముఖ పక్షవాతంలో, ఈ శాఖ ప్రభావితం కావడం వల్ల కళ్ళు మూయలేరు, నవ్వలేరు.
- బక్కల్ శాఖ (Buccal Branch): ఇది ప్రభావితమైతే, చెంప ప్రాంతం స్పర్శ కోల్పోతుంది. ఆహారాన్ని సరిగా నమలలేరు.
- మార్జినల్ మాండీబులర్ శాఖ (Marginal Mandibular Branch): ఇది కింది పెదవి మరియు దవడ కండరాలకు అనుభూతినిచ్చే శాఖ. ఇది ప్రభావితమైతే, కింది పెదవి వ్రేలాడుతుంది. కింది పెదవి నుండి లాలాజలం కారుతుంది.
- సెర్వికల్ శాఖ (Cervical Branch): ఈ శాఖ మెడలో ఉండే ప్లాటిస్మా (Platysma) కండరానికి అనుభూతినిస్తుంది.
ముఖ పక్షవాతం రాకుండా ఉండాలంటే ఏం చేయాలి?
- నేలపై చాప, బెడ్‌షీట్ వంటివి వేయకుండా, ఒకవైపు చెంపను నేరుగా చల్లని నేలపై ఉంచి పడుకోవడం మానుకోవాలి.
- దిండు పెట్టుకోకుండా నేరుగా టైల్స్/మార్బుల్/గ్రానైట్ నేలపై తల ఉంచి పడుకుంటే, ముఖ నరంపై ఒత్తిడి పడి ముఖ పక్షవాతం వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ, జాగ్రత్త.
- కారు, బస్సు, రైలు ప్రయాణాల సమయంలో, చల్లని గాలి నిరంతరంగా చెవి మరియు చెంప ప్రాంతంలో తగులుతూ ఉంటే, ముఖ పక్షవాతం రావచ్చు.
- ఇంట్లో కూడా, నిద్రించేటప్పుడు కిటికీ ద్వారా వచ్చే చల్లని గాలి నేరుగా ముఖంపై పడకుండా పడుకోవడం మంచిది.
- ఏసీ ఉపయోగించేవారు కూడా చల్లని గాలి నేరుగా ముఖంపై పడకుండా పడుకోవడం మంచిది.
- ఎల్లప్పుడూ చాలా గట్టి దిండును ఉపయోగించకుండా, లేత దిండును ఉపయోగించడం మంచిది.
ముఖ పక్షవాతం మరియు పక్షవాతం ఒకటేనా?
కాదు. పక్షవాతం (Stroke) మెదడులో రక్తనాళాల అడ్డంకి లేదా రక్తస్రావం వల్ల వస్తుంది. కానీ, ముఖ పక్షవాతం వచ్చిన వారికి మెదడులో ఎటువంటి సమస్య ఉండదు. ముఖానికి అనుభూతినిచ్చే నరంపై ఒత్తిడి లేదా వాపు లేదా వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్ వల్లే ముఖ పక్షవాతం వస్తుంది.
ముఖ పక్షవాతం ఎన్ని రోజుల్లో తగ్గుతుంది?
ఈ సమస్యలో, ముఖ నరాలలో లోపల గాయం ఏర్పడి, వాపు ఉంటుంది కాబట్టి వెంటనే వైద్యుడిని కలిసి చికిత్స తీసుకోవాలి.
సాధారణంగా, ఇలాంటి చల్లని వాతావరణం మరియు ఒత్తిడి వల్ల వచ్చిన ముఖ పక్షవాతం తగ్గడానికి 2 నెలల నుండి 4 నెలల వరకు పట్టవచ్చు.
ముఖ పక్షవాతం వచ్చినవారు పాటించవలసినవి:
- లోపల గాయాన్ని నయం చేయడానికి అవసరమైన స్టెరాయిడ్ మందులు మరియు వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్‌కు వ్యతిరేకంగా యాంటీ వైరల్ మందులు సూచించబడతాయి.
- కళ్ళు తెరిచే ఉంటాయి కాబట్టి అవి ఆరిపోకుండా ఉండటానికి, వైద్యుల సలహా మేరకు చుక్కల మందు (Eye Drops) లేదా ఆయింట్‌మెంట్ వంటివి ఉపయోగించాలి. అంతేకాకుండా, పగటి సమయంలో కళ్ళద్దాలు, రాత్రి సమయంలో కళ్లను మూసే కవచం ధరించవచ్చు.
- నమలడం కష్టం కాబట్టి, తినే ఆహారం పూర్తిగా ద్రవం లేకుండా, పూర్తిగా ఘనంగా లేకుండా కరిగించిన గంజిలా తినడం మంచిది. అంతేకాకుండా, సులభంగా నమలగలిగే పరిమాణంలో చిన్న చిన్న ముద్దలుగా ఆహారాన్ని తీసుకోవాలి. ఆహారాన్ని ఎక్కువ సమయం తీసుకుని నెమ్మదిగా తినాలి. త్వరగా తినాలని అనుకుంటే, ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతుంది, దగ్గు వస్తుంది.
- నోరు ఆరిపోతుంది కాబట్టి, ఆహారంలో వెన్న వంటి వాటిని జారుడు కోసం కలుపుకోవచ్చు.
- ఆహారం తినేటప్పుడు మరియు నీరు త్రాగేటప్పుడు ఎటువంటి అవధానం మరలకుండా పూర్తి దృష్టి వాటిపై ఉండేలా చూసుకోవాలి.
- నీటిని బాటిల్‌లో పోసి తాగడం మానుకుని, చిన్న కప్పులో పోసి తాగడం మంచిది.
- ప్రభావితమైన ప్రాంతంలో వేడి నీటి కాపడం మరియు మసాజ్ చేయాలి. దానితో పాటు, వైద్యుల సలహా మేరకు, ఫిజియోథెరపీ చికిత్స కూడా తీసుకోవాలి” అని డాక్టర్ ఫరూక్ అబ్దుల్లా తెలిపారు.