సునామీ తరంగాలు సముద్రంలో క్రమబద్ధమైన, ఒకే తరంగంగానే ప్రయాణిస్తాయని ఇంతకాలం శాస్త్రవేత్తలు విశ్వసించారు.
కానీ, 2025లో జరిగిన ఒక సంఘటన, సునామీ గురించి మన ప్రాథమిక అవగాహననే తలకిందులు చేసింది.
కురిల్-కమ్‌కట్కా (Kuril-Kamchatka) ప్రాంతంలో 8.8 రిక్టర్ స్కేల్ తీవ్రతతో భూకంపం సంభవించి, ఒక భారీ సునామీ నిశ్శబ్దంగా పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో బయలుదేరింది. సరిగ్గా సునామీ గరిష్ట స్థాయిలో ఉన్నప్పుడు, నాసా మరియు ఫ్రెంచ్ ఏజెన్సీ యొక్క SWOT (Surface Water and Ocean Topography) ఉపగ్రహం ఆ ప్రాంతం మీదుగా వెళ్ళింది. SWOT ఉపగ్రహం నదులు మరియు సరస్సులను పర్యవేక్షించడానికి తయారు చేయబడింది; సునామీ కోసం కాదు. కానీ, అది అనుకోకుండా బహిరంగ సముద్రంలో సునామీ యొక్క పూర్తి తరంగ క్షేత్రాన్ని (full wave field) అధిక స్పష్టతతో చిత్రీకరించిన మొదటి ఉపగ్రహంగా మారింది.
ఏమి కనుగొనబడింది?
దీనికి ముందు, సముద్రంలో నిర్దిష్ట పాయింట్ల వద్ద ఉన్న DART తేలియాడే పరికరాల (Floats) ద్వారానే సునామీని పర్యవేక్షించేవారు. అవి ఒకే, క్రమబద్ధమైన తరంగం వస్తున్నట్లు చూపించాయి. కానీ SWOT ఉపగ్రహం, వందల మైళ్ల వరకు విస్తరించి, అల్లినట్లుగా, ముక్కలుగా విడిపోయి మళ్లీ కలిసినట్లుగా ఉన్న ఒక సంక్లిష్టమైన శక్తి రూపాన్ని చూపించింది. ఇది పూర్తి ద్వి-పరిమాణ (Two-dimensional) దృశ్యం. ఈ వింత సంఘటన సునామీ విజ్ఞానంలో ఒక పెద్ద మలుపుగా మారింది.
సంవత్సరాలుగా, శాస్త్రవేత్తలు సునామీని ‘చెదరని తరంగం’ అనే సరళమైన ఊహతో నమూనా (Model) చేశారు. చెదరడాన్ని పట్టించుకోని పాత అంచనాలు, SWOT కనుగొన్న వాస్తవ పరిస్థితులతో సరిపోలలేదు. సునామీ శక్తి ఒకే ప్యాకేజీగా ప్రయాణించకుండా, నడి సముద్రంలోనే విడిపోయి, చెదరగొట్టబడి, ఆపై మళ్లీ ఏర్పడుతుంది.
ఈ తరంగాలు చెదరడం, ఆలస్యంగా లేదా వెనుకంజలో రావడం వలన, అవి తీరాన్ని చేరే సమయం మరియు ప్రభావం యొక్క శక్తిలో కూడా మార్పులను కలిగించవచ్చు. ఇది ఓడరేవులు వంటి ముఖ్యమైన తీర ప్రాంతాలలో ప్రమాదాన్ని ఎక్కువగా లేదా తక్కువగా అంచనా వేసే పరిస్థితిని సృష్టించవచ్చు. SWOT యొక్క ఆవిష్కరణ, భూకంపం గురించిన అవగాహనను కూడా పెంచింది.
DART తేలియాడే పరికరాలు అందించిన తప్పుడు డేటా వలన, భూకంపం యొక్క పేలుడు పొడవు మొదట 300 కి.మీ.గా లెక్కించబడింది. కానీ, SWOT యొక్క ఖచ్చితమైన డేటాను, భూకంప నమూనాలతో (Seismic Models) కలిపి పరిశోధకులు పేలుడు పొడవు సుమారు 400 కిలోమీటర్ల వరకు విస్తరించిందని సరిదిద్దగలిగారు. లోతైన సముద్ర సెన్సార్లు, ఉపగ్రహ డేటా మరియు భూకంప సమాచారాన్ని కలిపే ఈ ‘డేటా ఫ్యూజన్’ (Data Fusion) పద్ధతి, సునామీ ముందస్తు అంచనాను రియల్-టైమ్‌లో మరింత ఖచ్చితంగా చేయడంలో సహాయపడుతుంది.
సునామీ నమూనాలను మార్చాల్సిన సమయం వచ్చింది. తరంగాలు కేవలం పల్స్‌లు మాత్రమే కావు; అవి మనం ఇప్పుడు పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడం ప్రారంభించిన భౌతిక శాస్త్రం (Physics) ద్వారా రూపొందించబడిన, సంక్లిష్టమైన, కదిలే శక్తి క్షేత్రం (Energy Field).