చరిత్ర: ‘మహీంద్రా & మొహమ్మద్’ ఎలా ‘మహీంద్రా & మహీంద్రా’గా మారింది? ఆ కథ ఇలా ఉంది!

1945లో, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగుస్తున్న సమయంలో, బ్రిటిష్ ఇండియాకు కేంద్రమైన లుధియానాలో విశాలమైన భవిష్యత్తు కలిగిన ఒక కంపెనీ ప్రారంభమైంది.

అదే, తరువాత కాలంలో ప్రపంచ స్థాయి పారిశ్రామిక దిగ్గజంగా మారిన మహీంద్రా గ్రూప్ యొక్క తొలి రూపం. కేలాష్ చంద్ర మహీంద్రా (K.C. మహీంద్రా) మరియు జగదీష్ చంద్ర మహీంద్రా (J.C. మహీంద్రా) అనే దార్శనికులైన ఇద్దరు సోదరులతో పాటు, ప్రముఖ అకౌంటెంట్ మరియు ఉన్నత స్థాయి బ్యూరోక్రాట్ అయిన మాలిక్ గులాం మొహమ్మద్ కలిసి ‘మహీంద్రా & మొహమ్మద్’ అనే పేరుతో ఈ సంస్థను స్థాపించారు.

కంపెనీ తమ మొదటి అడుగును ఉక్కు (Steel) వ్యాపారంపై దృష్టి సారించడం ద్వారా మొదలుపెట్టింది. మహీంద్రా సోదరులు వ్యవస్థాపక స్ఫూర్తితో ముందుండి నడిపిస్తే, మాలిక్ గులాం మొహమ్మద్ తన ఉన్నత స్థాయి పరిపాలనా అనుభవాన్ని మరియు ఆర్థిక విషయాలపై లోతైన జ్ఞానాన్ని కంపెనీకి బలంగా అందించారు.

దేశ విభజన ప్రభావం:

భారత ఉపఖండ చరిత్రలో అత్యంత దుఃఖకరమైన అధ్యాయంగా పరిగణించబడే 1947 నాటి భారత దేశ విభజన, కేవలం దేశాలను మాత్రమే కాకుండా, సంస్థలను, సంబంధాలను మరియు వ్యాపార సంస్థలను కూడా చీల్చింది. ‘మహీంద్రా & మొహమ్మద్’ అనే ఈ యువ కంపెనీ కూడా ఈ చారిత్రక పరిణామానికి గురైంది. వ్యవస్థాపక భాగస్వాములలో ఒకరైన మాలిక్ గులాం మొహమ్మద్ విభజన తరువాత తన స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

అతను కంపెనీలోని తన వాటాలను విక్రయించి, కొత్తగా ఏర్పడిన పాకిస్తాన్‌కు వలస వెళ్లారు. ఈ విడిపోవడం మహీంద్రా సోదరులకు ఒక సవాలుగా ఉన్నప్పటికీ, అది ఒక కొత్త చరిత్రకు నాంది పలకడానికి వారికి స్ఫూర్తిని ఇచ్చింది.

కీలక మలుపు:

‘మహీంద్రా & మొహమ్మద్’ కంపెనీ నుండి నిష్క్రమించిన మాలిక్ గులాం మొహమ్మద్ తరువాత చరిత్రలో తనదైన స్థానాన్ని సుస్థిరం చేసుకున్నారు. పాకిస్తాన్ దేశ స్థాపక నాయకులలో ఒకరైన మహమ్మద్ అలీ జిన్నా ప్రత్యేక చొరవతో, అతను కొత్తగా ఏర్పడిన పాకిస్తాన్‌కు మొదటి ఆర్థిక మంత్రిగా నియమితులయ్యారు.

1947 నుండి 1951 వరకు ఆ కీలక పదవిలో ఉంటూ, ఆర్థికంగా కష్టాల్లో ఉన్న కొత్త దేశం కోసం మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళికలను రూపొందించడంలో అతను నిర్ణయాత్మక పాత్ర పోషించారు. ఆ తరువాత 1951లో, అతను పాకిస్తాన్ యొక్క మూడవ గవర్నర్ జనరల్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఒక వ్యాపారవేత్త స్థాయి నుండి ఒక దేశ పరిపాలన సారథ్యం వరకు అతను వేగంగా ఎదిగారు.

విభజన మహీంద్రాకు ఒక భాగస్వామిని కోల్పోయేలా చేసినప్పటికీ, పాకిస్తాన్‌కు మాత్రం తమ మొదటి ఆర్థిక నిపుణుడిని అందించింది.

మహీంద్రా అండ్ మహీంద్రా కొత్త రూపం:

మాలిక్ గులాం మొహమ్మద్ కంపెనీని విడిచి వెళ్లడంతో, మహీంద్రా సోదరులు ఒక కొత్త నిర్ణయం తీసుకున్నారు. 1948లో, వారు కంపెనీ పేరును మహీంద్రా & మహీంద్రా (M&M) గా మార్చారు. ఇది కేవలం పేరు మార్పు మాత్రమే కాదు, కంపెనీ కార్యకలాపాల రంగంలో ఒక పెద్ద మార్పుకు నాంది పలికింది. ఉక్కు వ్యాపారానికే పరిమితం కాకుండా, మరింత ఉత్పాదక పరిశ్రమల వైపు మొగ్గు చూపాలని వారు నిర్ణయించుకున్నారు.

యుద్ధానంతర భారతదేశంలో బలమైన వాహనాల అవసరం ఉందని గుర్తించిన మహీంద్రా సోదరులు, అమెరికన్ కంపెనీ విల్లీస్ ఓవర్‌ల్యాండ్ కార్పొరేషన్ తో సహకరించడానికి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు. చారిత్రక విల్లీస్ జీపులను భారతదేశంలో అసెంబుల్ చేయడానికి అనుమతిని పొందారు. ముంబైలోని మజగావ్‌లో ఏర్పాటు చేసిన కర్మాగారం నుండి మొదలైన ఈ ప్రయాణం, తరువాత ట్రాక్టర్లు, యుటిలిటీ వాహనాలు, ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మరియు ఆర్థిక సేవలతో సహా వివిధ రంగాలలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రభావం చూపే ఒక పారిశ్రామిక దిగ్గజంగా మహీంద్రా గ్రూప్‌ను వృద్ధి చేసింది.

చరిత్ర సృష్టించిన ఆ ప్రయాణం:

నేడు, మహీంద్రా & మహీంద్రా ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించిన ఒక పారిశ్రామిక సంస్థ. ఉక్కు వ్యాపారంలో మొదలైన ఒక చిన్న సంస్థ, విభజన ఆఘాతాన్ని తట్టుకుని, దానిని వృద్ధి అవకాశంగా మార్చుకుంది. మహీంద్రా సోదరుల దృఢ సంకల్పం మరియు దార్శనికతే ఈ పరివర్తనకు కారణం. కంపెనీ ప్రారంభం నుండి, పేరులో ఉన్న ‘మొహమ్మద్’ అనే బంధం విచ్ఛిన్నం అయినప్పటికీ, ఇది భారతదేశం మరియు పాకిస్తాన్ యొక్క చారిత్రక మలుపుతో ముడిపడిన ఒక మరపురాని కథగా నిలిచింది. ఒక దేశం పుట్టినప్పుడు ఒక వ్యాపారం దారి మళ్లిన దానికి ఈ కథ ఎప్పటికీ ఉత్తమ ఉదాహరణగా గుర్తుండిపోతుంది.