జైపూర్: రాజస్థాన్ హైకోర్టు ఒక ముఖ్యమైన తీర్పునిచ్చింది. వయోజనులైన (Adults) ఇద్దరు వ్యక్తులు పరస్పర అంగీకారంతో లివ్-ఇన్ సంబంధంలో కొనసాగే హక్కు ఉందని స్పష్టం చేసింది.
చట్టపరమైన వివాహ వయస్సు దీనికి అడ్డంకి కాదని హైకోర్టు పేర్కొంది. రాజ్యాంగపరమైన హక్కులను పరిమితం చేయలేమని హైకోర్టు ఈ సందర్భంగా వ్యాఖ్యానించింది.
కోటా నగరానికి చెందిన 19 ఏళ్ల యువకుడు, 18 ఏళ్ల యువతి దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌పై విచారణ సందర్భంగా రాజస్థాన్ హైకోర్టు ఈ పరిశీలన చేసింది. తాము స్వేచ్ఛా సంకల్పంతో (Independent Will) కలిసి జీవిస్తున్నామని ఇద్దరూ చేసిన వాదనను అంగీకరించి, జస్టిస్ అనూప్ ధండ్ ఈ తీర్పు ఇచ్చారు. 2025 అక్టోబర్ 27న చేసుకున్న లివ్-ఇన్ ఒప్పందం (Live-in Agreement) ప్రకారం తాము కలిసి జీవిస్తున్నామని వారు తెలిపారు. అయితే, యువతి కుటుంబ సభ్యులు తమ సంబంధాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నారని, తమకు ప్రాణహాని ఉందని పేర్కొంటూ యువతి, యువకుడు కోర్టును ఆశ్రయించారు. బెదిరింపులతో సహా ఇతర విషయాలపై కోటా పోలీసులకు ఇచ్చిన ఫిర్యాదును పట్టించుకోలేదని పిటిషనర్లు ఆరోపించారు.
పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ వివేక్ చౌదరి పిటిషన్‌ను వ్యతిరేకించారు. పురుషుల వివాహానికి కనీస చట్టపరమైన వయస్సు 21 సంవత్సరాలు కాగా, యువకుడికి ఇంకా ఆ వయస్సు రాలేదని ఆయన వాదించారు. వయస్సును దృష్టిలో ఉంచుకుని, వీరిద్దరినీ లివ్-ఇన్ ఏర్పాటులో జీవించడానికి అనుమతించకూడదని పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ కోరారు. అయితే, పిటిషనర్లు వివాహం చేసుకోవడానికి అర్హులు కానంత మాత్రాన, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం లభించే జీవించే హక్కు (Right to Life) మరియు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ (Personal Liberty)ను తిరస్కరించలేమని స్పష్టం చేస్తూ కోర్టు ఆ వాదనలను తోసిపుచ్చింది.
భారతీయ చట్టాల ప్రకారం లివ్-ఇన్ సంబంధాలు నిషేధించబడలేదు, నేరం కూడా కాదు. ప్రతి పౌరుడి జీవితాన్ని, స్వేచ్ఛను పరిరక్షించే రాజ్యాంగపరమైన బాధ్యత రాష్ట్రంపై ఉందని హైకోర్టు అభిప్రాయపడింది. భిల్వారా మరియు జోధ్‌పూర్ (గ్రామీణ) ఎస్పీలు (Superintendents of Police) ఈ విషయంలో జోక్యం చేసుకుని, బెదిరింపులతో సహా అన్ని అంశాలను పరిశీలించి, ఆ జంటకు తగిన రక్షణ కల్పించాలని హైకోర్టు ఆదేశించింది.