మొబైల్ స్క్రీన్లలో మునిగిపోయిన ప్రపంచం ఇప్పుడు తనను తాను ప్రశ్నించుకోవడం మొదలుపెట్టింది. కొన్ని పాఠశాలల్లో పిల్లలకు వార్తాపత్రికలు ఇస్తున్నారు, సైన్యం సోషల్ మీడియాను కేవలం వీక్షించడానికి మాత్రమే పరిమితం చేస్తోంది, మరికొన్ని దేశాల్లో పిల్లలపై సోషల్ మీడియాను పూర్తిగా నిషేధించారు. ఈ నిర్ణయాలన్నీ డిజిటల్ స్వేచ్ఛ మరియు సామాజిక బాధ్యత మధ్య సమతుల్యతను సాధించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.
ఉత్తరప్రదేశ్ పాఠశాలల్లో వార్తాపత్రికలు: స్క్రీన్ నుండి విముక్తి ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం పాఠశాల విద్యలో ఒక పెద్ద మార్పును తీసుకువచ్చింది. ఇకపై తరగతి గదుల్లో ఉదయపు ప్రార్థన తర్వాత విద్యార్థులు వార్తాపత్రికలను బిగ్గరగా చదవాల్సి ఉంటుంది. మొబైల్ ఫోన్లు, సోషల్ మీడియా వ్యసనం నుండి పిల్లలను దూరం చేసి, వారిని నిజ ప్రపంచ వార్తలు, సైన్స్, సంస్కృతి మరియు సమాజంతో అనుసంధానించడమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. ఇది వారి భాషా నైపుణ్యం మరియు ఆలోచనా శక్తిని పెంచుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
భారత సైన్యం మరియు సోషల్ మీడియా: ‘వ్యూ-ఓన్లీ మోడ్’ పాఠశాలలు పిల్లలను దూరంగా ఉంచుతుంటే, భారత సైన్యం ఒక వినూత్నమైన అడుగు వేసింది. సైనికులు మరియు అధికారులు ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌ను ఉపయోగించవచ్చు, కానీ కేవలం ‘వ్యూ-ఓన్లీ మోడ్’ (View-only mode) లో మాత్రమే. అంటే వారు ఎలాంటి పోస్ట్‌లు చేయకూడదు, లైక్ చేయకూడదు, కామెంట్ చేయకూడదు మరియు ఎవరినీ ఫాలో అవ్వకూడదు. దీనిని ‘పాసివ్ పార్టిసిపేషన్’ అని పిలుస్తారు. దీనివల్ల సోషల్ మీడియాలో జరుగుతున్న తప్పుడు ప్రచారాలను (Fake News) గుర్తించి, సమాచార యుద్ధంలో శత్రువులను ఎదుర్కోవడానికి వీలవుతుంది. ఇదే నియమం యూట్యూబ్, ఎక్స్ (X) వంటి వేదికలకు కూడా వర్తిస్తుంది.
పిల్లలపై నిషేధం – మద్రాస్ హైకోర్టు సూచన: ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం ఇటీవల 16 ఏళ్లలోపు పిల్లలకు సోషల్ మీడియా ఖాతాలను నిషేధిస్తూ చారిత్రాత్మక చట్టం చేసింది. ఇదే తరహా చట్టాన్ని భారత్‌లో కూడా తీసుకురావాలని మద్రాస్ హైకోర్టు మధురై బెంచ్ కేంద్ర ప్రభుత్వానికి సూచించింది. పిల్లలు ఆన్‌లైన్‌లో అశ్లీల కంటెంట్‌కు సులభంగా చేరువకాకుండా ఉండటానికి, ఇంటర్నెట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు (ISP) కచ్చితంగా ‘పేరెంటల్ కంట్రోల్’ (Parental Control) వ్యవస్థను అందించాలని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.