పాకిస్తాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పుడు అత్యంత దారుణమైన స్థితిలో కొట్టుమిట్టాడుతోంది. కొంచెం తేడా వచ్చినా దేశం దివాళా (Bankruptcy) తీస్తుందనే భయంతో, తన ప్రభుత్వ ఆస్తులను వరుసగా విక్రయించడం ప్రారంభించింది. దీని వెనుక ఉన్న కారణాలు మరియు తాజా పరిణామాలు ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారాయి.
నేపథ్యం:
గత కొన్నేళ్లుగా పాకిస్తాన్‌లో ఆర్థిక పరిస్థితి రోజురోజుకూ దిగజారుతోంది. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) షరతులను నెరవేర్చడానికి మరియు దివాళా అంచు నుండి దేశాన్ని కాపాడటానికి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను ప్రైవేటీకరించడం తప్ప మరో మార్గం లేదని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
పాకిస్తాన్ తీసుకున్న నిర్ణయాలు:
- పాకిస్తాన్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌లైన్స్ (PIA): ఇప్పటికే నష్టాల్లో ఉన్న తన జాతీయ విమానయాన సంస్థను పాకిస్తాన్ ఇటీవల విక్రయించింది.
- అజెండా-5 ప్రణాళిక: వచ్చే 12 నెలల్లో ఐదు ముఖ్యమైన రంగాలకు చెందిన ప్రభుత్వ సంస్థలను విక్రయించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. దీనినే ‘అజెండా-5’ అని పిలుస్తున్నారు.
విక్రయించనున్న ప్రధాన రంగాలు:
- విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలు: విద్యుత్ దొంగతనం, పంపిణీ నష్టాల కారణంగా ఇస్లామాబాద్, ఫైసలాబాద్, గుజ్రాన్‌వాలా వంటి నగరాల్లో విద్యుత్ సరఫరాను ప్రైవేట్ సంస్థలకు అప్పగించాలని నిర్ణయించారు.
- బ్యాంకింగ్ రంగం: ‘ఫస్ట్ ఉమెన్ బ్యాంక్ లిమిటెడ్ (FWBL)’, ‘జరాయ్ తరకియాతి బ్యాంక్ లిమిటెడ్ (ZTBL)’ వంటి బ్యాంకులను ప్రైవేట్ వ్యక్తులకు అమ్మేయనున్నారు.
- హోటళ్లు మరియు రియల్ ఎస్టేట్: న్యూయార్క్‌లో పాకిస్తాన్‌కు ఉన్న చారిత్రాత్మక ‘రూజ్‌వెల్ట్ హోటల్’ మరియు లాహోర్‌లోని ‘సర్వీసెస్ ఇంటర్నేషనల్ హోటల్’ను విక్రయించడం ద్వారా విదేశీ మారక నిల్వలను పెంచుకోవాలని చూస్తున్నారు.
ఆర్థిక నిపుణుల హెచ్చరిక:
పాకిస్తాన్ విదేశీ అప్పులు 131 బిలియన్ డాలర్లను దాటాయి. సాధారణంగా దేశాలు అభివృద్ధి పనుల కోసం అప్పు చేస్తాయి, కానీ పాకిస్తాన్ ఇప్పుడు రోజువారీ ఖర్చుల కోసం కూడా అప్పు చేయాల్సిన దుస్థితికి చేరుకుంది. ఆస్తులను అమ్మి ఆర్థిక వ్యవస్థను పునర్వ్యవస్థీకరించకపోతే, పాకిస్తాన్ కూడా శ్రీలంక తరహాలో పెను ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ మరియు సైన్యాధిపతి జనరల్ ఆసిమ్ మునీర్ పర్యవేక్షణలో ఈ ఆస్తుల విక్రయ ప్రక్రియ కొనసాగుతోంది.