ఒక కప్పు టీ తాగాలంటే 82 రూపాయలు చెల్లించాల్సి వస్తే ఆ దేశ పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా ఉంటుందో ఊహించండి! కేరళలోని ఇస్లామిస్టులతో సహా చాలా మంది ‘స్వర్గం’లా భావించే షియా మత ఛాందసవాద దేశం ఇరాన్ ప్రస్తుతం అతిపెద్ద ఆర్థిక పతనంలో కూరుకుపోయింది.
కుప్పకూలిన కరెన్సీ విలువ:
ఇరాన్ కరెన్సీ ‘రియాల్’ విలువ ఎంతగా పడిపోయిందంటే, ఒక్క భారతీయ రూపాయికి సమానంగా 468 రియాల్స్ ఇవ్వాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. అంటే మన వంద రూపాయలు అక్కడ 46,800 రియాల్స్ అన్నమాట. అందుకే అక్కడ ఒక టీ ధర రూ. 82, కిలో బియ్యం రూ. 200గా ఉంది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ద్రవ్యోల్బణం 52 శాతానికి పెరిగింది.
- డాలర్ రికార్డు: ఒక అమెరికన్ డాలర్ విలువ ఏకంగా 14,00,000 రియాల్స్‌కు చేరుకుంది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత విలువ లేని కరెన్సీలలో ఒకటిగా ఇరాన్ రియాల్ నిలిచింది.
- నోట్లపై సున్నాల కోత: ఆర్థిక పరిస్థితిని చక్కదిద్దడానికి కరెన్సీ నోట్లపై ఉన్న నాలుగు సున్నాలను తొలగించి (రీడెమినేషన్) కొత్త కరెన్సీని తెచ్చినా పరిస్థితి మారలేదు.
- అనిశ్చితి: విమాన టిక్కెట్లు కూడా ముందస్తుగా బుక్ చేసుకునే అవకాశం లేదు, ఎందుకంటే వారం రోజుల్లో కరెన్సీ విలువ ఎంత పడిపోతుందో ఎవరూ ఊహించలేకపోతున్నారు.
వీధుల్లోకి ప్రజలు – ‘ముల్లాలు వెళ్ళిపోవాలి’:
ధరల పెరుగుదల భరించలేక వ్యాపారులు దుకాణాలు మూసివేస్తున్నారు. నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు 72%, మందుల ధరలు 50% పెరిగాయి. ఈ నేపథ్యంలో 2025 డిసెంబర్ 27 నుండి టెహ్రాన్ సహా పలు నగరాల్లో ప్రజలు భారీ ఎత్తున నిరసనలు తెలుపుతున్నారు.
- నినాదాలు: “ముల్లాలు ఇరాన్ విడిచి వెళ్ళిపోవాలి”, “పాత రాచరికం (పహ్లావీ వంశం) తిరిగి రావాలి” అంటూ యువత నినాదాలు చేస్తున్నారు.
- హింస: నిరసనకారులపై భద్రతా దళాలు కాల్పులు జరుపుతున్నాయి. ఈ ఘర్షణల్లో ఇప్పటివరకు 10 మందికి పైగా మరణించినట్లు సమాచారం.
దారిద్య్రంలో 50% జనాభా:
యునిసెఫ్ నివేదిక ప్రకారం, ఇరాన్ జనాభాలో 50 శాతం మంది దారిద్య్రరేఖకు దిగువన ఉన్నారు. ఆరేళ్ల లోపు పిల్లల్లో 16 శాతం మంది పోషకాహార లోపంతో బాధపడుతున్నారు. ఆహారం, మందుల కొరత వల్ల నెలకు 100 మందికి పైగా చిన్నారులు మరణిస్తున్నట్లు గణాంకాలు చెబుతున్నాయి.
సంక్షోభానికి కారణాలేమిటి?
ప్రపంచంలోనే 10% చమురు నిల్వలు ఉన్న దేశం ఇలా దివాళా తీయడానికి కారణం పాలకుల నిర్ణయాలేనని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
- తీవ్రవాదానికి నిధులు: స్వంత ప్రజలు ఆకలితో అలమటిస్తున్నా, లెబనాన్‌లోని హిజ్బుల్లా, యెమెన్‌లోని హౌతీ వంటి ఉగ్రవాద గ్రూపులకు ఇరాన్ కోట్లాది రూపాయలు ఖర్చు చేస్తోంది.
- అణు కార్యక్రమాలు: అణుబాంబు తయారీ కోసం ఇరాన్ భారీగా నిధులను మళ్లిస్తోంది.
- అవినీతి: ప్రపంచంలోనే అత్యంత అవినీతిమయ దేశాల్లో ఇరాన్ ఒకటి. మత పెద్దలు, ఉన్నతాధికారులు ప్రభుత్వ నిధులను వ్యక్తిగత ఖాతాలకు మళ్లిస్తున్నారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
- అమెరికా ఆంక్షలు: ఉగ్రవాద మద్దతు కారణంతో అమెరికా విధించిన కఠినమైన ఆర్థిక ఆంక్షలు ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను ఒంటరిని చేశాయి.
ముగింపు:
మత ఛాందసవాదం దేశాభివృద్ధికి ఎంతటి అవరోధమో ఇరాన్ పరిస్థితి నిరూపిస్తోంది. ప్రజల ఆకలి తీర్చడం కంటే మతపరమైన ఆధిపత్యం, యుద్ధాలకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వల్ల ఒకప్పుడు సంస్కృతికి నిలయమైన ఈ దేశం నేడు అంధకారంలోకి వెళ్లిపోతోంది.