మన దేశ వాస్తుశిల్పాన్ని చూస్తే విదేశీయులు కూడా ఆశ్చర్యపోతారు. నేటి కాలంలో పెద్ద పెద్ద యంత్రాలు ఉన్నా కట్టలేనంత అద్భుతమైన కట్టడాలను మన పూర్వీకులు కేవలం తమ చేతులతోనే నిర్మించారు. అప్పట్లో ఆధునిక సాంకేతికత లేకపోయినా, కేవలం కష్టం మరియు తెలివితేటలతో అద్భుతమైన విన్యాసాలను సృష్టించారు. అటువంటి ఇంజనీరింగ్ అద్భుతమే రాజస్థాన్‌లోని అభనేరిలో ఉన్న ‘చాంద్ బావోరీ’.
దేశంలోనే అత్యంత పురాతనమైన బావి! ఈ బావి చరిత్ర వింటే మీరు షాక్ అవుతారు. ఇది ఈనాటిది కాదు, సుమారు 8 నుండి 9వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడింది. అంటే సుమారు 1200 ఏళ్ల నాటిది. దేశంలో ఎన్నో మెట్ల బావులు ఉన్నప్పటికీ, ఇంత పురాతనమైన మరియు ఇప్పటికీ సురక్షితంగా ఉన్న బావి మరొకటి లేదంటే అతిశయోక్తి కాదు.
ఏమిటి ఈ మెట్ల బావి ప్రత్యేకత? సాధారణంగా బావి అంటే పైనుండి నీరు తోడుకుంటాం. కానీ ఉత్తర భారతదేశంలో నీరు చాలా లోతులో ఉంటుంది. ఆ నీటిని చేరుకోవడానికి భూమి లోపలికి మెట్లు నిర్మిస్తారు. వీటినే ‘బావోరీ’ లేదా ‘వావ్’ అని పిలుస్తారు. ప్రజలు ఇక్కడికి కేవలం నీటి కోసం మాత్రమే కాదు, ఎండ వేడి నుండి ఉపశమనం పొందడానికి మరియు పూజలు చేసుకోవడానికి కూడా వచ్చేవారు.
తలతిప్పే 3,500 మెట్లు! ఈ బావి డిజైన్ చూస్తే ఒళ్లు జలదరిస్తుంది. ఇది త్రిభుజాకారంలో భూమి లోపలికి 13 అంతస్తుల లోతులో (సుమారు 20-30 మీటర్లు) ఉంటుంది. కిందకు దిగడానికి ఇందులో ఏకంగా 3,500 మెట్లు ఉన్నాయి. నికుంభ రాజవంశానికి చెందిన ‘చాందా’ అనే రాజు దీనిని నిర్మించారని చెబుతారు.
న్యాచురల్ ఏసీ (Natural AC) లాంటి అనుభూతి! రాజస్థాన్ అంటే మండుటెండలకు నిలయం. కానీ ఈ బావి లోతులోకి వెళ్లేకొద్దీ చల్లగా అనిపిస్తుంది. బయటి ఉష్ణోగ్రత కంటే బావి అడుగున ఉష్ణోగ్రత చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. పూర్వం ప్రజలు ఎండ వేడి నుండి తప్పించుకోవడానికి ఇక్కడ కూర్చుని ముచ్చటించుకునేవారు.
హర్షత్ మాతా దేవాలయం ఎదుటే ఈ జలనిధి! జైపూర్ నుండి సుమారు 90-100 కిలోమీటర్ల దూరంలో అభనేరి అనే గ్రామం ఉంది. అక్కడే హర్షత్ మాతా దేవాలయం ఎదురుగా ఈ బావి ఉంది. ఇది అప్పట్లో ఊరి ప్రజల తాగునీటి అవసరాలను తీర్చే ప్రధాన వనరుగా ఉండేది.