కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ‘జనాభా గణన 2027’ మొదటి దశ కాలపరిమితిని అధికారికంగా ప్రకటించింది. ఈ దశలో ఇళ్లు మరియు నివాసాల జాబితా (Houselisting Operations) తయారీ జరుగుతుంది. ఇది ఏప్రిల్ 1, 2026 నుండి సెప్టెంబర్ 30, 2026 మధ్య ప్రతి రాష్ట్రం మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతం కేటాయించిన 30 రోజుల వ్యవధిలో పూర్తవుతుంది.
ముఖ్య విశేషాలు:
- స్వీయ-గణన (Self-Enumeration): తొలిసారిగా పౌరులు తమ వివరాలను స్వయంగా నమోదు చేసుకునే అవకాశం కల్పించారు. ఇంటింటి సర్వే ప్రారంభానికి 15 రోజుల ముందు మొబైల్ యాప్ లేదా పోర్టల్ ద్వారా ఈ సదుపాయం అందుబాటులోకి వస్తుంది.
- రెండు దశల్లో ప్రక్రియ: 1. మొదటి దశ (2026): గృహాల జాబితా మరియు నివాస స్థితిగతుల నమోదు. 2. రెండవ దశ (ఫిబ్రవరి 2027): అసలు జనాభా గణన. దీనికి మార్చి 1, 2027 అర్ధరాత్రిని ప్రామాణిక సమయంగా నిర్ణయించారు.
- పూర్తిగా డిజిటల్: ఈసారి జనాభా గణన పెన్ను, పేపరు లేకుండా పూర్తిగా మొబైల్ యాప్స్ (Android & iOS) ద్వారా జరుగుతుంది. దీనిని మానిటరింగ్ సిస్టమ్ (CMMS) పోర్టల్ ద్వారా ఎప్పటికప్పుడు పర్యవేక్షిస్తారు.
సిబ్బంది మరియు బడ్జెట్:
- సుమారు 30 లక్షల మంది క్షేత్రస్థాయి సిబ్బంది (ప్రధానంగా ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయులు) ఈ ప్రక్రియలో పాల్గొంటారు.
- ఈ భారీ కార్యక్రమం కోసం కేంద్ర కేబినెట్ గత ఏడాది రూ. 11,718 కోట్లను మంజూరు చేసింది.
- కుల గణన: స్వతంత్ర భారతదేశ చరిత్రలో మొదటిసారిగా, జనాభా గణనలో ‘కులం’ (Caste) వివరాలను కూడా సేకరించనున్నారు.
ఈ గణన ద్వారా వచ్చే డేటాను యంత్రాలు చదవగలిగే (Machine-readable) ఫార్మాట్‌లో మంత్రిత్వ శాఖలకు అందుబాటులో ఉంచుతారు. ఇది అభివృద్ధి పథకాల రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.