మనం స్వీట్ షాపులకు వెళ్ళినప్పుడు కాజు కత్లీ, లడ్డూ వంటి మిఠాయిల పైన వెండి రంగులో మెరిసే ఒక పల్చని పొరను చూస్తుంటాం. దీనిని ‘వరుఖ్’ (Vark) అని పిలుస్తారు. భారతదేశంలో శతాబ్దాల కాలంగా స్వీట్ల పైన బంగారం, వెండి పొరలను వాడే ఆచారం ఉంది. దీని వెనుక ఉన్న కారణాలు ఇవే:
1. రాజసం మరియు హోదా (Status Symbol):
మొఘలుల కాలంలో ఆహారానికి ఒక ‘రాయల్ లుక్’ ఇవ్వడానికి వెండి పొరలను వాడటం మొదలైంది. రాజులు, ధనికుల విందుల్లో వడ్డించే ఆహారం విలాసవంతంగా కనిపించడానికి వీటిని అలంకరించేవారు.
2. ఆయుర్వేద ప్రభావం:
పురాతన కాలం నుండి బంగారం, వెండికి ఔషధ గుణాలు ఉన్నాయని ఆయుర్వేదం చెబుతోంది.
- వెండి: శరీరాన్ని చల్లబరచడానికి, జీర్ణక్రియను మెరుగుపరచడానికి సహాయపడుతుందని నమ్ముతారు.
- బంగారం: రోగనిరోధక శక్తిని పెంచే ‘స్వర్ణ భస్మం’ ఆయుర్వేదంలో చాలా ప్రసిద్ధి. ఈ లోహాల గుణాలు స్వల్ప పరిమాణంలో శరీరానికి అందేలా వీటిని ఆహారంలో చేర్చారు.
3. బ్యాక్టీరియాను అడ్డుకునే శక్తి (Anti-microbial):
వెండికి సహజంగానే సూక్ష్మక్రిములను చంపే శక్తి ఉంది. పూర్వ కాలంలో ఫ్రిజ్‌లు లేనప్పుడు, మిఠాయిలు త్వరగా పాడవకుండా ఉండటానికి ఈ వెండి పొరలు ఒక రక్షణ కవచంలా పనిచేసేవి. ఇది బ్యాక్టీరియా పెరుగుదలను అడ్డుకుని ఆహారం ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉండేలా చేస్తుంది.
ఈ పల్చని పొరలు ఎలా తయారవుతాయి?
ఈ వరుఖ్ పేపర్ కంటే వంద రెట్లు పల్చగా ఉంటుంది. దీని తయారీ ప్రక్రియ చాలా సున్నితమైనది:
- శుద్ధీకరణ: మొదట వెండిని కరిగించి పూర్తిగా శుద్ధి చేస్తారు. ఇందులో ఎటువంటి ఇతర లోహాలు కలవకుండా చూస్తారు.
- సాధారణ పద్ధతి: వెండి ముక్కలను ప్రత్యేకమైన కాగితాల మధ్య ఉంచి, గంటల తరబడి సుత్తెలతో కొడతారు. ఇలా కొట్టడం వల్ల వెండి పల్చటి పొరలా మారుతుంది.
- ఆధునిక పద్ధతి: పూర్వం దీని కోసం జంతువుల చర్మాన్ని వాడేవారు, కానీ ఇప్పుడు అత్యాధునిక యంత్రాలు మరియు సింథటిక్ పేపర్లను వాడుతున్నారు (దీనినే వెజిటేరియన్ వరుఖ్ అంటారు).
నిజమైన వెండి పొరను గుర్తించడం ఎలా?
మార్కెట్లో వెండికి బదులుగా తక్కువ ధరలో లభించే ఆరోగ్యానికి హానికరమైన అల్యూమినియం కూడా వాడుతుంటారు. దీనిని ఇలా గుర్తించవచ్చు:
- నలిపి చూడటం: వెండి పొరను వేళ్ల మధ్య ఉంచి నలిపితే అది పూర్తిగా పొడి అయిపోతుంది. అదే అల్యూమినియం అయితే చిన్న ఉండలా (Ball) మారుతుంది.
- కాల్చడం: ఒక వెండి పొరను కాల్చి చూస్తే అది చిన్న వెండి బంతిలా మిగిలిపోతుంది. అల్యూమినియం అయితే నల్లటి బూడిదలా మారిపోతుంది.