ఇటీవలి కాలంలో అమెరికా డాలర్‌తో పోలిస్తే రూపాయి విలువ తగ్గడంపై పెద్ద ఎత్తున చర్చ జరుగుతోంది. రూపాయి విలువ 90 మార్కును దాటడం ఒక భారీ పతనంగా మీడియా చిత్రించినప్పటికీ, దీని వెనుక భారతదేశం యొక్క లోతైన ఆర్థిక వ్యూహం దాగి ఉంది.
డాలర్ నుండి విముక్తి – వ్యూహాత్మక అడుగులు:
- విదేశీ మారక నిల్వలు: రూపాయి విలువ తగ్గుతున్నా, భారత్ వద్ద 680 నుండి 700 బిలియన్ డాలర్ల భారీ విదేశీ మారక నిల్వలు స్థిరంగా ఉన్నాయి. ఆర్‌బీఐ (RBI) కావాలనే మార్కెట్లో డాలర్లను విక్రయిస్తూ ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రిస్తోంది.
- అమెరికా బాండ్ల తగ్గింపు: అమెరికా ఆర్థిక ఆధిపత్యాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నంలో భాగంగా, భారత్ తన వద్ద ఉన్న అమెరికన్ ట్రెజరీ బాండ్ల విలువను 241 బిలియన్ డాలర్ల నుండి 200 బిలియన్ డాలర్ల లోపుకు తగ్గించుకుంది. ఇది డాలర్‌పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకునే రక్షణాత్మక చర్య.
- బంగారం నిల్వల పెంపు: నవంబర్‌లో 815 మెట్రిక్ టన్నులుగా ఉన్న భారత బంగారు నిల్వలు ఇప్పుడు 880 మెట్రిక్ టన్నులకు పెరిగాయి. వీటిని మొత్తం నిల్వల్లో 18 శాతానికి చేర్చాలని ఆర్‌బీఐ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. యుద్ధ సమయాల్లో లేదా ఆర్థిక ఆంక్షల సమయంలో బంగారం ఒక కవచంలా పనిచేస్తుంది.
- వెండి దిగుమతి: కేవలం బంగారమే కాకుండా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉత్పత్తి అవుతున్న వెండిలో 25 శాతం భారత్ ఒక్కటే దిగుమతి చేసుకుంటోంది. ఇది పారిశ్రామికంగా, పెట్టుబడి పరంగా దేశ ఆర్థిక స్థితిని మరింత బలోపేతం చేస్తుంది.
స్థానిక కరెన్సీలలో వాణిజ్యం:
అమెరికాలో ట్రంప్ వంటి నాయకుల అనూహ్య నిర్ణయాల వల్ల భారత వాణిజ్యం దెబ్బతినకుండా ఉండటానికి, భారత్ “ఆర్థిక జాతీయవాదాన్ని” ప్రోత్సహిస్తోంది:
- రష్యాతో వాణిజ్యం: ప్రస్తుతం రష్యాతో జరుగుతున్న వాణిజ్యంలో 95 శాతం రూపాయి-రూబుల్ ద్వారానే జరుగుతోంది.
- ఇతర దేశాలు: ఓమన్, నైజీరియా, ఇథియోపియా మరియు యూఏఈ (UAE) వంటి దేశాలతో డాలర్ కాకుండా స్థానిక కరెన్సీలలో వాణిజ్యం చేసేలా చర్చలు జరుగుతున్నాయి.
- బ్రిటన్ నుండి బంగారం: బ్రిటన్‌లో భద్రపరిచిన సుమారు 200 మెట్రిక్ టన్నుల భారత బంగారాన్ని తిరిగి దేశానికి తీసుకురావడంపై చర్చలు తుది దశలో ఉన్నాయి.
భవిష్యత్తు అంచనా:
భవిష్యత్తులో ప్రపంచవ్యాప్తంగా డాలర్ లేని వాణిజ్యం (De-dollarization) ఊపందుకున్నప్పుడు, డాలర్‌తో రూపాయి విలువను పోల్చడం అనవసరంగా మారుతుంది. రూపాయి విలువ 200కి చేరినా భారత్ ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం ఉండదు, ఎందుకంటే అప్పటికి మన వాణిజ్యం డాలర్ల మీద కాకుండా బంగారం మరియు స్థానిక కరెన్సీల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.