టెహ్రాన్: ఇరాన్‌లో ప్రస్తుతం అంతర్గత అల్లర్లు చెలరేగుతున్నాయి. ఇదే సమయంలో అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ముదురుతున్న వైరం ప్రపంచ దేశాలను ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. ఒకవేళ యుద్ధం సంభవిస్తే, ఇరాన్ తన ఆధీనంలో ఉన్న **’హార్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz)**ని మూసివేసే అవకాశం ఉంది. ఇదే జరిగితే భారత్‌కు ఊహించని స్థాయిలో ఆర్థిక నష్టం వాటిల్లుతుంది.
ఇరాన్‌లో ఆర్థిక పతనం:
అమెరికా విధించిన అనేక ఆర్థిక ఆంక్షల వల్ల ఇరాన్ ఆర్థిక పరిస్థితి దిగజారింది.
- కరెన్సీ పతనం: డాలర్‌తో పోలిస్తే ఇరాన్ కరెన్సీ ‘రియాల్’ చరిత్రలో ఎన్నడూ లేనంతగా పడిపోయింది.
- ప్రజల ఆగ్రహం: నిత్యావసరాల ధరలు పెరగడంతో గత నెల 28 నుండి ప్రజలు వీధుల్లోకి వచ్చి పోరాటం చేస్తున్నారు. ఈ ఘర్షణల్లో ఇప్పటివరకు 2,000 మందికి పైగా మరణించారు.
- ట్రంప్ హెచ్చరిక: నిరసనకారులను అణచివేస్తే అమెరికా జోక్యం చేసుకుంటుందని అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ హెచ్చరించారు.
భారత్‌పై పడే ప్రభావం (హార్ముజ్ జలసంధి):
హార్ముజ్ జలసంధి కేవలం 34 కిలోమీటర్ల వెడల్పు ఉన్న సముద్ర మార్గం. దీని ద్వారానే ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యంలో 25% జరుగుతుంది.
- చమురు దిగుమతులు: ఐసిఆర్ఏ (ICRA) నివేదిక ప్రకారం, భారత్‌కు అవసరమైన ముడి చమురులో 45 నుండి 50 శాతం, మరియు ఎల్‌ఎన్‌జి (LNG) గ్యాస్‌లో 54 శాతం ఈ మార్గం ద్వారానే వస్తాయి.
- ద్విముఖ ముప్పు: ఒకవైపు రష్యా నుండి చమురు కొనవద్దని ట్రంప్ భారత్‌పై ఒత్తిడి తెస్తున్నారు. ఒకవేళ రష్యాను కాదని సౌదీ, కతార్, ఇరాక్ వంటి దేశాల నుండి కొనాలనుకున్నా.. హార్ముజ్ జలసంధి మూతపడితే ఆ దేశాల నుండి కూడా చమురు భారత్‌కు చేరదు.
- ఆసియా మార్కెట్లు: భారత్ మాత్రమే కాకుండా, చైనాకు అవసరమైన చమురులో 83% కూడా ఈ మార్గం ద్వారానే రవాణా అవుతుంది.
ఆర్థిక పర్యవసానాలు:
ఇరాన్ గనుక ఈ మార్గాన్ని మూసివేస్తే:
- చమురు సరఫరా ఆగిపోయి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ధరలు విపరీతంగా పెరుగుతాయి.
- సౌదీ అరేబియా, కతార్, ఇరాక్ వంటి దేశాల ప్రధాన ఆదాయ వనరు అయిన చమురు ఎగుమతులు నిలిచిపోతాయి, ఇది ఆ దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలను కూడా దెబ్బతీస్తుంది.
- ఫలితంగా భారత్ వంటి దేశాల్లో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు పెరిగి అన్ని వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి.