ఒకవైపు మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2047 నాటికి 1 ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్మించాలని కలలు కంటుంటే, మరోవైపు అదే రాష్ట్రంలోని ఆదివాసీ గ్రామాల్లో నేటికీ శిశువుల జననం ఆసుపత్రుల్లో కాకుండా వెదురు బద్దలు, పాత బ్లేడ్ల మధ్య జరుగుతోంది.
ప్రధానాంశాలు:
- అందని వైద్యం: అక్కల్‌కువాలోని డనేల్ వంటి గ్రామాల్లో రోడ్లు సరిగ్గా లేకపోవడం, అంబులెన్సులు రాకపోవడం వల్ల ఇంట్లోనే ప్రసవాలు చేసుకోవడం ఒక సంప్రదాయంగా కాకుండా, గత్యంతరం లేని పరిస్థితిగా మారింది.
- భయంకరమైన సాధనాలు: ప్రసవం సమయంలో శిశువు పేగు (Umbilical cord) కోయడానికి వెదురు ముక్కలు లేదా తుప్పు పట్టిన బ్లేడ్లను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇది ఇన్ఫెక్షన్లకు మరియు తల్లి, బిడ్డల ప్రాణాలకు ముప్పు కలిగిస్తోంది.
- పురుష దాయి (Male Midwives): మహిళా వైద్యులు లేదా నర్సులు అందుబాటులో లేకపోవడంతో, గ్రామంలోని పురుషులే గర్భిణీలకు ప్రసవాలు చేయాల్సి వస్తోంది. ఇది వైద్య రంగానికి పట్టిన దౌర్భాగ్యం.
- కాగితాలకే పరిమితమైన పథకాలు: ప్రభుత్వం సురక్షిత మాతృత్వం కోసం ఏటా వందల కోట్లు ఖర్చు చేస్తున్నామని చెబుతున్నా, ఈ మారుమూల అడవుల్లో మాత్రం గర్భిణీలకు కనీసం మత్తు మందుగా ‘మొహువా’ (స్థానిక మద్యం) ఇచ్చి ప్రసవాలు చేయాల్సిన పరిస్థితి ఉంది.
క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితి:
డనేల్ గ్రామంలోని ఆరోగ్య ఉపకేంద్రం గత 13 ఏళ్లుగా మూతపడి ఉంది. అక్కడి మెడికల్ ఆఫీసర్ డాక్టర్ కువర్సింగ్ వసావే మాట్లాడుతూ, “రోడ్లు లేక అంబులెన్స్ గ్రామానికి రాదు, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో కనీస సదుపాయాలు లేవు, సిబ్బంది కొరత తీవ్రంగా ఉంది” అని వాస్తవాన్ని అంగీకరించారు.
హైకోర్టు ఆగ్రహం:
నందుర్బార్ ప్రాంతంలో పురుషులు ప్రసవాలు చేస్తున్నారన్న వార్తలపై ఔరంగబాద్ హైకోర్టు సుమోటోగా కేసు నమోదు చేసింది. రాష్ట్రంలో 60% ఆరోగ్య కార్యకర్తల పోస్టులు ఖాళీగా ఉండటంపై కోర్టు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తూ ప్రభుత్వానికి నోటీసులు జారీ చేసింది.