యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE) అధ్యక్షుడు షేక్ మహమ్మద్ బిన్ జాయెద్ అల్ నహ్యాన్ ప్రస్తుతం భారత పర్యటనలో ఉన్నారు. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఆహ్వానం మేరకు ఆయన భారత్‌కు విచ్చేశారు. గత 10 ఏళ్లలో ఇది ఆయనకు ఐదవ భారత పర్యటన.
ఆయన పర్యటన సందర్భంగా చరిత్ర పుటలు తిరగేస్తుంటే, దుబాయ్ ఒకప్పుడు భారత్‌లో భాగం కావాల్సిన అవకాశం ఎలా తప్పిపోయిందనే విషయం చర్చనీయాంశమైంది. 20వ శతాబ్దపు ప్రారంభంలో అరబ్ దేశాల్లోని మూడింట ఒక వంతు భాగం బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం కింద ఉండేది. అధికారికంగా భారత్ మాత్రమే కాదు, దుబాయ్ కూడా బ్రిటిష్ పాలనలోనే ఉండేది. బ్రిటన్ నియంత్రణలో అరబ్ నుండి కువైట్ వరకు ఉన్న దేశాలన్నీ ఢిల్లీ నుండి నియంత్రించబడేవి. ఇండియన్ పొలిటికల్ సర్వీస్ ద్వారా అక్కడ పాలన సాగేది. చట్టపరంగా ఇవన్నీ భారత్‌లో భాగంగానే పరిగణించబడేవి. అప్పట్లో సంస్థానాల జాబితాను ఆంగ్ల అక్షర క్రమంలో రాస్తే మొదటి పేరు ‘అబుదాబి’ వచ్చేది.
అప్పటి వైస్రాయ్ లార్డ్ కర్జన్ ఓమన్‌ను కూడా భారత్‌లో భాగంగా పరిగణించాలని సూచించారు. అప్పట్లో యెమెన్‌లోని ‘ఏడెన్’ వరకు భారతీయ పాస్‌పోర్టులే జారీ చేసేవారు. ఇది బొంబాయి ప్రావిన్స్ పరిపాలనలో భాగంగా ఉండేది. 1931లో మహాత్మా గాంధీ ఏడెన్ సందర్శించినప్పుడు, అక్కడ చాలా మంది అరబ్ యువకులు తమను తాము భారతీయ జాతీయవాదులుగా చెప్పుకున్నారు.
గోప్యంగా ఉంచిన మ్యాపులు: బ్రిటిష్ రాజ్ పరిధి అరబ్ వరకు విస్తరించి ఉందనే విషయం అప్పట్లో చాలా తక్కువ మందికి తెలుసు. దీనిని చూపించే మ్యాపులను రహస్యంగా ముద్రించేవారు. బహిరంగంగా ఉండే మ్యాపులలో అరబ్ రాజ్యాలను చూపించేవారు కాదు. సౌదీ పాలకులను రెచ్చగొట్టకూడదనే ఉద్దేశంతోనే ఇలా చేసేవారని చెబుతారు.
చిత్రం ఎలా మారిపోయింది? భారతదేశంలో స్వాతంత్ర్య పోరాటం ఉధృతమవుతున్న తరుణంలో, బ్రిటన్ సమయం చూసి 1 ఏప్రిల్ 1937న ఏడెన్‌ను భారత్ నుండి వేరు చేసింది. కింగ్ జార్జ్ VI పంపిన టెలిగ్రామ్ ద్వారా ఈ నిర్ణయం ప్రకటించబడింది. ఆ తర్వాత, భారత్‌కు స్వాతంత్ర్యం రావడానికి కొన్ని నెలల ముందు, అంటే 1 ఏప్రిల్ 1947న దుబాయ్ నుండి కువైట్ వరకు ఉన్న ప్రాంతాలన్నింటినీ భారత్ (ఢిల్లీ) పరిపాలన నుండి వేరు చేశారు. ఈ మార్పు అంతా చాలా నిశ్శబ్దంగా జరిగిపోయింది.
కారణాలు ఏమిటి? చరిత్రకారుల ప్రకారం, భారత్ మరియు గల్ఫ్ దేశాల సంస్కృతి, రాజకీయాలు వేరుగా ఉన్నాయని బ్రిటిష్ అధికారులు భావించారు. అయితే, సముద్ర మార్గాలు, చమురు మరియు వ్యాపారంపై భారత్‌కు పూర్తి నియంత్రణ ఇవ్వడం బ్రిటన్‌కు ఇష్టం లేదు. భారత్ ఒక శక్తివంతమైన దేశంగా ఎదగకూడదనే వ్యూహంతోనే ఈ ప్రాంతాలను వేరు చేశారని కొందరు విశ్లేషకులు చెబుతారు.