మహారాష్ట్రలోని బుల్దానా జిల్లాలో ఉన్న ప్రపంచ ప్రసిద్ధ లోనార్ సరస్సు (Lonar Lake) నీటి మట్టం క్రమంగా పెరుగుతుండటం ఇప్పుడు ఆందోళన కలిగిస్తోంది. నీటి మట్టం పెరగడం వల్ల అక్కడి జీవవైవిధ్యానికి ముప్పు వాటిల్లే అవకాశం ఉందని బాంబే హైకోర్టు నాగ్‌పూర్ బెంచ్ దీనిని సుమోటోగా స్వీకరించి, పిల్ (PIL) నమోదు చేయాలని ఆదేశించింది.
ప్రధానాంశాలు:
- నీటి మట్టం పెంపు: గత సెప్టెంబర్ నుండి నీటి మట్టం పెరుగుతున్నట్లు గుర్తించారు. సరస్సు చుట్టూ ఉన్న నాలుగు ప్రధాన నీటి బుగ్గల నుండి నిరంతరం నీరు వస్తుండటంతో, నీటి మట్టం దాదాపు 15 నుండి 20 అడుగుల వరకు పెరిగిందని అంచనా.
- మునిగిపోయిన ఆలయాలు: నీటి మట్టం పెరగడం వల్ల ఒడ్డున ఉన్న పురాతన శివాలయాలు నీట మునిగాయి. ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచిన కమల్జా దేవి ఆలయ గర్భాలయంలోకి కూడా నీరు చేరింది. ఆలయం ముందున్న దీపస్తంభం ఇప్పుడు సగం వరకు నీటిలో మునిగిపోయింది.
- పర్యావరణ ముప్పు: లోనార్ అనేది ఒక ఉప్పునీటి (సెలైన్) సరస్సు. గత మూడు నాలుగు నెలలుగా మంచినీరు నిరంతరం కలవడం వల్ల సరస్సు యొక్క సహజమైన లవణీయత (Salinity) దెబ్బతింటోంది. ఆశ్చర్యకరంగా, ఈ నీటిలో చేపలు కూడా కనిపిస్తున్నాయి, ఇది సరస్సు యొక్క సహజ పర్యావరణ వ్యవస్థకు హానికరమని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
హైకోర్టు ఈ విషయంలో అడ్వకేట్ మోహిత్ ఖజాంచీని ‘అమికస్ క్యూరీ’గా నియమించి, ఏడు రోజుల్లో వివరణాత్మక నివేదిక సమర్పించాలని ఆదేశించింది. ఛత్రపతి శంభాజీనగర్‌కు చెందిన భూగర్భ జల నిపుణుడు ప్రొఫెసర్ అశోక్ తేజంకర్ మరియు తహసీల్దార్ భూషణ్ పాటిల్ సరస్సును పరిశీలించారు. అయితే, నీటి మట్టం పెరగడానికి ఖచ్చితమైన శాస్త్రీయ కారణం ఇంకా తెలియరాలేదు.