నేటి డిజిటల్ యుగంలో స్మార్ట్‌ఫోన్ అంటే కేవలం కాల్స్ మాట్లాడుకునే సాధనం మాత్రమే కాదు. బ్యాంకింగ్, UPI, ఐడెంటిటీ కార్డులు, ఫోటోలు వంటి వ్యక్తిగత సమాచారం అంతా అందులోనే ఉంటుంది. ఫోన్ పోయినప్పుడు ఆర్థిక నష్టంతో పాటు సైబర్ మోసాల ముప్పు కూడా ఉంటుంది. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, మొదటి 15 నిమిషాల్లో ఈ క్రింది చర్యలు తీసుకుంటే పెద్ద నష్టాన్ని నివారించవచ్చు:
1. సిమ్ కార్డును వెంటనే బ్లాక్ చేయండి: ఫోన్ పోయిందని తెలియగానే ఆలస్యం చేయకుండా మీ టెలికాం ఆపరేటర్ (Jio, Airtel, VI, BSNL) కస్టమర్ కేర్‌కు ఫోన్ చేసి సిమ్ బ్లాక్ చేయమని చెప్పండి. దీనివల్ల మీ నంబర్‌కు వచ్చే OTPలు ఆగిపోతాయి, తద్వారా UPI మరియు బ్యాంకింగ్ మోసాలను అరికట్టవచ్చు.
2. బ్యాంక్ మరియు UPI ఖాతాలను నిలిపివేయండి: సిమ్ బ్లాక్ చేసిన తర్వాత, వెంటనే మీ బ్యాంక్ కస్టమర్ కేర్‌కు కాల్ చేసి మొబైల్ బ్యాంకింగ్ సేవలను తాత్కాలికంగా ఆపేయండి. Google Pay, PhonePe, Paytm వంటి డిజిటల్ వాలెట్లను కూడా బ్లాక్ చేయమని కోరండి.
3. ఫోన్‌ను రిమోట్‌గా లాక్ చేయండి లేదా డేటాను డిలీట్ చేయండి: ఆండ్రాయిడ్ ఫోన్ అయితే ‘Find My Device’, ఐఫోన్ అయితే ‘Find My iPhone’ ఫీచర్ ద్వారా మరో ఫోన్ లేదా ల్యాప్‌టాప్ నుండి మీ పోయిన ఫోన్‌ను లాక్ చేయవచ్చు. ఒకవేళ ఫోన్ తిరిగి వచ్చే అవకాశం లేదనిపిస్తే, అందులోని డేటాను పూర్తిగా డిలీట్ (Erase) చేయడం సురక్షితం.
4. పాస్‌వర్డ్‌లను మార్చండి: వెంటనే మీ ఈమెయిల్ (Gmail/iCloud) పాస్‌వర్డ్‌ను మార్చండి. ఎందుకంటే మీ ఈమెయిల్ అన్ని ఖాతాలకు తాళం చెవి వంటిది. అలాగే సోషల్ మీడియా మరియు ఇతర ముఖ్యమైన అకౌంట్ల పాస్‌వర్డ్‌లను కూడా మార్చడం ఉత్తమం.
5. FIR నమోదు చేసి IMEI నంబర్‌ను బ్లాక్ చేయండి: పోలీస్ స్టేషన్‌లో ఫిర్యాదు చేయడం (FIR) చాలా ముఖ్యం. దీనివల్ల మీ ఫోన్ దొరికే అవకాశం పెరగడమే కాకుండా, ఇన్సూరెన్స్ క్లెయిమ్ చేయడానికి ఇది ఒక ముఖ్యమైన పత్రంగా మారుతుంది. ప్రభుత్వం అందించే CEIR పోర్టల్ ద్వారా మీ IMEI నంబర్‌ను బ్లాక్ చేయవచ్చు.