రిపబ్లిక్ డే వేడుకలు కేవలం జాతీయ పండుగ మాత్రమే కాదు, భారతదేశ విదేశాంగ విధానానికి మరియు అంతర్జాతీయ దౌత్యానికి ఒక ప్రతిబింబం. భారత చరిత్రలో 1958 జనవరి 26 గణతంత్ర వేడుకలకు ఒక ప్రత్యేకమైన, చేదు జ్ఞాపకం ఉంది. ఆనాడు హిందీ-చీనీ భాయ్-భాయ్ నినాదాల మధ్య చైనా సైనిక నాయకుడిని ఆహ్వానించడం, ఆ తర్వాత జరిగిన పరిణామాల విశ్లేషణ ఇక్కడ ఉంది:
భారతదేశం తన సైనిక పాటవాన్ని, సాంస్కృతిక వైవిధ్యాన్ని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పే రాజ్‌పథ్ (ప్రస్తుత కర్తవ్య పథ్) వేడుకలకు 1958లో చైనాకు చెందిన పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (PLA) అగ్రనేత మార్షల్ యే జియాన్యింగ్ ముఖ్య అతిథిగా విచ్చేశారు.
స్నేహం ముసుగులో కుట్ర:
ఆనాడు భారత్-చైనా సంబంధాలు చాలా సన్నిహితంగా ఉండేవని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పడానికి మార్షల్ యే జియాన్యింగ్‌ను ఆహ్వానించారు. అయితే, ఆయన కేవలం అతిథిగా మాత్రమే రాలేదు. ఒక అత్యున్నత సైనిక అధికారిగా (ఫీల్డ్ మార్షల్ హోదా) భారత్ యొక్క సైనిక సామర్థ్యాన్ని క్షుణ్ణంగా పరిశీలించారు. ఇక్కడి నుండి వెళ్లిన నాలుగు ఏళ్లకే (1962లో) చైనా భారత్‌పై యుద్ధం ప్రకటించి వెన్నుపోటు పొడిచింది.
చైనా మోసం చేసిన తీరు:
- పంచశీల ఒప్పందం (1954): పరస్పర గౌరవం, శాంతియుత సహజీవనం అనే సూత్రాలతో భారత్‌ను నమ్మించిన చైనా, మరోవైపు అక్సాయ్ చిన్ ప్రాంతంలో రహస్యంగా రోడ్ల నిర్మాణం చేపట్టింది.
- టిబెట్ అంశం: 1950లో టిబెట్‌పై చైనా నియంత్రణను భారత్ గుర్తించి సద్భావన చాటుకుంది. కానీ, 1959లో దలైలామాకు భారత్ ఆశ్రయం ఇవ్వడంతో చైనా తన దూకుడును బహిరంగంగా ప్రదర్శించడం మొదలుపెట్టింది.
- సరిహద్దు వివాదం: మెక్‌మహన్ రేఖను చైనా ఎప్పుడూ అధికారికంగా గుర్తించలేదు. 1958 రిపబ్లిక్ డే వేడుకల్లో పాల్గొన్నప్పుడే ఆ దేశం భారత్ బలహీనతలను అంచనా వేసి యుద్ధానికి ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకుంది.