కోట్లాది మంది భారతీయులు గంగానదిని పవిత్రమైన అమ్మగా భావించి అందులో పుణ్యస్నానాలు ఆచరిస్తారు. హిందూ సంప్రదాయంలో పూజా కార్యక్రమాల నుండి ఏదైనా వస్తువును శుద్ధి చేయడం వరకు గంగాజలాన్ని తప్పనిసరిగా ఉపయోగిస్తారు. అయితే, ఒక బ్రిటిష్ జీవశాస్త్రవేత్త చేసిన ప్రయోగం ఇప్పుడు ఈ పవిత్ర జలం యొక్క స్వచ్ఛతపై ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
కెమికల్ టెస్ట్ ఏం తేల్చింది?
‘రివర్ మాన్‌స్టర్స్’ (River Monsters) షో ద్వారా ప్రసిద్ధి చెందిన జెరెమీ వేడ్, గంగాజలంపై ఒక సాధారణ రసాయన పరీక్ష నిర్వహించారు. దీని ఫలితాలు అందరినీ దిగ్భ్రాంతికి గురిచేశాయి:
- పరీక్ష విధానం: ఆయన గంగాజలాన్ని మినరల్ వాటర్‌తో పోల్చారు. స్వచ్ఛమైన నీటిలో ఒక ప్రత్యేక రసాయనాన్ని కలిపితే అది గులాబీ (Pink) రంగులోకి మారుతుంది. అదే కలుషిత నీరైతే గోధుమ (Brown) రంగులోకి మారుతుంది.
- ఫలితం: గంగాజలం శాంపిల్ గోధుమ రంగులోకి మారింది. అంటే అందులో ‘ఫేకల్ కోలిఫామ్’ (Fecal Coliform) బ్యాక్టీరియా ఉందని అర్థం.
- కారణం: జెరెమీ వేడ్ మాట్లాడుతూ, ఇది మానవ వ్యర్థాల (Human Waste) వల్ల కలుషితమైందని స్పష్టం చేశారు. సీవరేజ్ లేదా మల విసర్జన ద్వారా వచ్చే ఈ బ్యాక్టీరియా వల్ల టైఫాయిడ్, హెపటైటిస్-A, గ్యాస్ట్రోఎంటెరిటిస్ వంటి వ్యాధులు వచ్చే ప్రమాదం ఉంది.
గంగాజలం సురక్షితం కాదా?
ఈ నీటిని తాగడం లేదా ఇందులో స్నానం చేయడం వల్ల విరోచనాలు (Dysentery) లేదా అంతకంటే తీవ్రమైన అనారోగ్య సమస్యలు రావచ్చని వేడ్ హెచ్చరించారు.
- గణాంకాలు: సెంట్రల్ పొల్యూషన్ కంట్రోల్ బోర్డ్ (CPCB) నివేదికల ప్రకారం, 2025 మహాకుంభమేళా సమయంలో ప్రయాగ్‌రాజ్‌లో ఈ బ్యాక్టీరియా స్థాయి సురక్షిత పరిమితి (2,500 MPN/100ml) కంటే చాలా రెట్లు ఎక్కువగా, అంటే కొన్ని చోట్ల 11,000 వరకు నమోదైంది.
- నమామి గంగే: గంగానదిని శుద్ధి చేయడానికి ప్రభుత్వం ‘నమామి గంగే’ ప్రాజెక్ట్ కింద కోట్లాది రూపాయలు ఖర్చు చేసినప్పటికీ, వారణాసి, కాన్పూర్ వంటి నగరాల్లో పారిశ్రామిక వ్యర్థాలు, ప్లాస్టిక్ మరియు సీవరేజ్ వల్ల కాలుష్యం ఇంకా అధికంగానే ఉంది.