చాలామంది కూర్చున్నప్పుడో లేదా పడుకున్నప్పుడో హఠాత్తుగా లేచినప్పుడు తల తిరగడం, కళ్లు మసకబారడం లేదా శరీరం తూలిపోవడం వంటి లక్షణాలను సాధారణ అలసటగా భావించి వదిలేస్తుంటారు. కానీ, వైద్య పరిభాషలో దీనిని ‘ఆర్థోస్టాటిక్ హైపోటెన్షన్’ (Orthostatic Hypotension) అని పిలుస్తారు. ఇది శరీర రక్తపోటు (Blood Pressure) సమతుల్యతలో కలిగే ముఖ్యమైన మార్పును సూచిస్తుంది.
ఇది ఎందుకు జరుగుతుంది?: మనం స్థితిని మార్చినప్పుడు (లేచి నిలబడినప్పుడు), గురుత్వాకర్షణ శక్తి కారణంగా రక్తం సహజంగానే కాళ్ల వైపుకు ప్రవహిస్తుంది. అటువంటి సమయంలో, మన శరీరం గుండె వేగాన్ని పెంచి, రక్త నాళాలను కుంచించుకుపోయేలా చేయడం ద్వారా మెదడుకు రక్త సరఫరా తగ్గకుండా చూస్తుంది. అయితే, కొన్నిసార్లు శరీరం ఈ మార్పును త్వరగా చేయడంలో విఫలమైనప్పుడు, రక్తపోటు ఒక్కసారిగా తగ్గి తల తిరగడం లేదా స్పృహ తప్పినట్లు అనిపిస్తుంది.
దీని వెనుక డీహైడ్రేషన్ (శరీరంలో నీటి శాతం తగ్గడం), రక్తహీనత (Anemia) నుండి నరాల బలహీనత వరకు అనేక కారణాలు ఉండవచ్చు. ముఖ్యంగా వృద్ధులలో ఈ ప్రతిచర్యలు నెమ్మదించడం వల్ల ఈ సమస్య ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఇటీవలి పరిశోధనల ప్రకారం, ఇలా తరచుగా రక్తపోటు తగ్గడం అనేది భవిష్యత్తులో వచ్చే ‘డిమెన్షియా’ (Dementia – మతిమరుపు వ్యాధి) కి సంకేతం కావచ్చని వైద్యులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
జాగ్రత్తలు:
- హఠాత్తుగా లేవకుండా నిదానంగా నిలబడాలి.
- తగినంత నీరు త్రాగాలి మరియు శరీరంలో ఎలక్ట్రోలైట్స్ సమతుల్యతను కాపాడుకోవాలి.
- తరచుగా ఇలా జరుగుతుంటే ఏమాత్రం నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. ఇది తల తిరగడాన్ని తగ్గించడమే కాకుండా, పడిపోవడం వల్ల కలిగే ఎముకల విరిగే ప్రమాదాలను మరియు తీవ్రమైన నరాల సంబంధిత సమస్యలను నివారించడంలో సహాయపడుతుంది.