నేటి కాలంలో అన్నీ డిజిటల్ అయిపోతున్నాయి. గత పదేళ్లలో ఆన్‌లైన్ లావాదేవీలు 10 వేల రెట్లు పెరిగాయి. ఈ క్రమంలోనే ప్రభుత్వం **డిజిటల్ కరెన్సీ (e-Rupee)**ని జాతీయ స్థాయికి తీసుకెళ్లాలని నిర్ణయించింది. దీని కోసం గుజరాత్‌లోని గాంధీనగర్‌లో ఒక వినూత్న పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌ను కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా ప్రారంభించారు. రేషన్ షాపుల్లో (PDS) ఏటీఎం నుంచి నగదు వచ్చినట్లుగా గోధుమలు, బియ్యం వస్తాయి, దానికి చెల్లింపు డిజిటల్ కరెన్సీ ద్వారా చేయవచ్చు.
డిజిటల్ కరెన్సీ అంటే ఏమిటి?
డిజిటల్ కరెన్సీ లేదా ఈ-రూపాయి అనేది మన దగ్గర ఉండే కాగితపు నోట్లకు డిజిటల్ రూపం. దీనిని కూడా భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) జారీ చేస్తుంది. 50 పైసల నుండి 500 రూపాయల వరకు నోట్లు, నాణేల లాంటి డిజిటల్ టోకెన్లు ఇందులో అందుబాటులో ఉంటాయి.
UPI కి మరియు డిజిటల్ కరెన్సీకి తేడా ఏమిటి?
చాలామంది ఈ రెండూ ఒకటి అనుకుంటారు, కానీ వీటి మధ్య స్పష్టమైన తేడా ఉంది:
- UPI: ఇది కేవలం డబ్బును ఒక ఖాతా నుండి మరొక ఖాతాకు పంపే సాధనం (System). దీనికి బ్యాంక్ ఖాతా తప్పనిసరి.
- డిజిటల్ కరెన్సీ (e-Rupee): ఇది నేరుగా డబ్బు (Money). దీనిని వాడుకోవడానికి బ్యాంక్ ఖాతాతో సంబంధం లేదు. ఇది మీ డిజిటల్ వాలెట్‌లో ఉంటుంది. UPI అనేది బ్యాంక్ బాధ్యత అయితే, డిజిటల్ రూపాయి అనేది నేరుగా RBI బాధ్యత.
లాభాలు ఏమిటి?
- ఇంటర్నెట్ అవసరం లేదు: NFC సాంకేతికత ద్వారా ఇంటర్నెట్ లేని మారుమూల ప్రాంతాల్లో కూడా మొబైల్‌ను ‘ట్యాప్’ చేయడం ద్వారా చెల్లింపులు చేయవచ్చు.
- అవినీతికి అడ్డుకట్ట: నగదు లావాదేవీలను ట్రాక్ చేయడం కష్టం, కానీ డిజిటల్ కరెన్సీ లావాదేవీలను రియల్ టైమ్‌లో ట్రాక్ చేయవచ్చు. దీనివల్ల పన్ను ఎగవేతదారులను సులభంగా పట్టుకోవచ్చు.
- ఖర్చు తగ్గుతుంది: నోట్లు, నాణేల ముద్రణకు ప్రభుత్వం ఏటా దాదాపు ₹5,000 కోట్లు ఖర్చు చేస్తోంది. డిజిటల్ కరెన్సీ వల్ల ఈ ఖర్చు తప్పుతుంది.