ఉగ్రవాదాన్ని నిరోధించడం, సమన్వయంతో స్పందించడం, భద్రతా దళాల సామర్థ్యాన్ని పెంచడం మరియు చట్టబద్ధమైన పాలనకు కట్టుబడి ఉండటం అనే లక్ష్యాలతో ‘ప్రహార్’ అనే కొత్త వ్యూహాన్ని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. దశాబ్దాలుగా ప్రపంచ ఉగ్రవాద వ్యతిరేక పోరాటంలో భారత్ ముందంజలో ఉందని హోం శాఖ పేర్కొంది.
ముఖ్య ఉద్దేశాలు మరియు లక్ష్యాలు:
- జీరో టోలరెన్స్: ఉగ్రవాదంపై ‘సహించేది లేదు’ (Zero Tolerance) అనే విధానానికి భారత్ కట్టుబడి ఉంది.
- మతంతో ముడిపెట్టవద్దు: ఉగ్రవాదాన్ని ఏ నిర్దిష్ట మతం, జాతి, జాతీయత లేదా నాగరికతతో భారత్ ముడిపెట్టదు.
- సరిహద్దు ఉగ్రవాదం: మన పొరుగు దేశాలు కొన్నిసార్లు ఉగ్రవాదాన్ని తమ ప్రభుత్వ విధానంలో భాగంగా (Instrument of State Policy) వాడుకుంటున్నాయని భారత్ స్పష్టం చేసింది.
ప్రమాదకరమైన ముప్పులు మరియు సాంకేతికత:
- జిహాదీ ముఠాలు: సరికొత్త సాంకేతికతను, ముఖ్యంగా పంజాబ్ మరియు జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో దాడుల కోసం డ్రోన్లను వాడుతున్నట్లు ప్రభుత్వం గుర్తించింది.
- డిజిటల్ ముప్పు: సోషల్ మీడియా, డార్క్ వెబ్, ఎన్‌క్రిప్టెడ్ యాప్‌లు మరియు క్రిప్టో వాలెట్లను ఉగ్రవాదులు తమ కార్యకలాపాల కోసం వాడుతున్నారు.
- CBRNED ముప్పు: రసాయన, జీవ, రేడియోధార్మిక మరియు అణు (Chemical, Biological, Radiological, Nuclear) పదార్థాలను పొందేందుకు ఉగ్రవాద సంస్థలు ప్రయత్నిస్తుండటంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.
నివారణ మరియు సామర్థ్య పెంపు:
- MAC మరియు JTFI: ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరోలోని మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC) సమాచారాన్ని ఎప్పటికప్పుడు పంచుకోవడానికి కేంద్ర వేదికగా పనిచేస్తుంది.
- NSG పాత్ర: నేషనల్ సెక్యూరిటీ గార్డ్ (NSG) జాతీయ స్థాయి ప్రధాన ఉగ్రవాద వ్యతిరేక దళంగా ఉంటూ రాష్ట్రాలకు సహాయం చేస్తుంది.
- నిధుల నిలిపివేత: ఉగ్రవాదానికి అందే ఆర్థిక వనరులను చట్టపరమైన యంత్రాంగాల ద్వారా అడ్డుకోవడంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు.
డీ-రాడికలైజేషన్ (మార్పు తీసుకురావడం):
కేవలం బలప్రయోగం మాత్రమే కాకుండా, తీవ్రవాద భావజాలం వైపు ఆకర్షితులయ్యే వారిలో మార్పు తెచ్చేందుకు ఎన్జీవోలు, మత పెద్దలు మరియు కమ్యూనిటీ నాయకులను భాగస్వాములను చేయాలని ఈ విధానం నిర్దేశిస్తోంది.
కీలక గణాంకాలు మరియు విశ్లేషణ (Statistics & Analysis)
భారతదేశంలో ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యల ప్రభావాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ క్రింది గణాంకాలు సహాయపడతాయి:
| అంశం | గణాంకాలు / వివరణ |
| NIA శిక్షా రేటు (Conviction Rate) | నేషనల్ ఇన్వెస్టిగేషన్ ఏజెన్సీ (NIA) సుమారు 94% – 95% శిక్షా రేటును కలిగి ఉంది, ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యధికం. |
| జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో మార్పు (2019-2024) | ఆర్టికల్ 370 రద్దు తర్వాత ఉగ్రవాద ఘటనల్లో సుమారు 50% నుండి 60% వరకు తగ్గుదల నమోదైంది. |
| రాడికలైజేషన్ నిరోధం | ‘ప్రహార్’ కింద జైళ్లలో మరియు విద్యాసంస్థల్లో రాడికలైజేషన్ నిరోధానికి Whole-of-Society విధానాన్ని అవలంబిస్తున్నారు. |
| సైబర్ సెక్యూరిటీ | 2026 నాటికి భారత ప్రభుత్వం సైబర్ భద్రత మరియు డిజిటల్ ఫోరెన్సిక్స్ కోసం బడ్జెట్‌లో కేటాయింపులను గణనీయంగా పెంచింది. |
సాంకేతిక సవరణలు:
- డ్రోన్ టెక్నాలజీ: సరిహద్దుల వెంబడి డ్రోన్లను ఎదుర్కోవడానికి ‘యాంటీ డ్రోన్ సిస్టమ్స్’ (Anti-Drone Systems) ను భారత్ స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో అభివృద్ధి చేస్తోంది.
- CBRNED రక్షణ: రసాయన మరియు అణు ముప్పుల నుండి రక్షణ పొందేందుకు ఎన్డీఆర్ఎఫ్ (NDRF) మరియు సైన్యం ప్రత్యేక శిక్షణ పొందుతున్నాయి.