అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ మరణంతో ఇరాన్‌లో ఏర్పడిన అధికార శూన్యత, దేశ రాజకీయ భవిష్యత్తుపై అనేక ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది. ఒకవైపు అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడుల ఒత్తిడి, మరోవైపు దేశం లోపల మరియు వెలుపల ఉన్న వివిధ వర్గాల మధ్య వారసత్వ పోరు మొదలైంది.
ప్రధాన పోటీదారులు మరియు భిన్న వాదనలు
ప్రస్తుతం ఇరాన్ అధికారం కోసం మూడు ప్రధాన ధారలు కనిపిస్తున్నాయి:
- మర్యమ్ రజావి (Maryam Rajavi): పారిస్ కేంద్రంగా పనిచేసే ‘నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ రెసిస్టెన్స్ ఆఫ్ ఇరాన్’ (NCRI) నాయకురాలు. ఈమె మతగురువుల పాలన మరియు రాచరికం రెండింటినీ వ్యతిరేకిస్తూ, ప్రజాస్వామ్య గణతంత్రాన్ని స్థాపించాలని కోరుతున్నారు.
- రెజా పహ్లవీ (Reza Pahlavi): ఇరాన్ చివరి రాజు (షా) కుమారుడు. ఈయన దేశ ఐక్యత కోసం పిలుపునిస్తూనే, రాజ్యాంగబద్ధమైన పాత్ర కోసం సిద్ధంగా ఉన్నారు. అమెరికా దాడులను “మానవతా దృక్పథంతో చేసిన జోక్యం”గా ఆయన అభివర్ణించారు.
- ప్రభుత్వ అంతర్గత నేతలు: ఇరాన్ ప్రభుత్వం లోపల ఖమేనీ కుమారుడు ముజ్తబా ఖమేనీ, మరియు ఖొమేనీ మనవడు హసన్ ఖొమేనీ పేర్లు ప్రముఖంగా వినిపిస్తున్నాయి.
ముఖ్య నాయకుల వివరాలు
| పేరు | వయస్సు | నేపథ్యం | ప్రస్తుత పరిస్థితి |
| ముజ్తబా ఖమేనీ | 56 | అలీ ఖమేనీ రెండో కుమారుడు | కఠిన నిర్ణయాలు తీసుకునే వారసుడిగా భావిస్తున్నారు. |
| హసన్ ఖొమేనీ | 53 | రుహోల్లా ఖొమేనీ మనవడు | అందరినీ కలుపుకుపోయే నాయకుడిగా గుర్తింపు. |
ముజ్తబా ఖమేనీ ఎందుకు ఎంపికయ్యే అవకాశం లేదు?
అలీ ఖమేనీ తర్వాత ఆయన కుమారుడు ముజ్తబా పగ్గాలు చేపడతారని చాలా కాలంగా ప్రచారం జరుగుతున్నా, అందుకు కొన్ని ప్రధాన అడ్డంకులు ఉన్నాయి:
1. రాజ్యాంగపరమైన చిక్కులు:
ఇరాన్ రాజ్యాంగం ప్రకారం, ‘అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్‌పర్ట్స్’ సుప్రీం లీడర్‌ను ఎన్నుకుంటుంది. అభ్యర్థికి బలమైన రాజకీయ అనుభవం ఉండాలి. ముజ్తబా తెర వెనుక చక్రం తిప్పినప్పటికీ, ప్రభుత్వంలో ఎప్పుడూ ఎటువంటి అధికారిక రాజకీయ పదవిని నిర్వహించలేదు. ఇది ఆయనకు ప్రతికూలంగా మారవచ్చు.
2. వారసత్వ పాలనపై వ్యతిరేకత:
షియా ఇస్లామిక్ సంప్రదాయం ప్రకారం, వారసత్వంగా అధికారం చేపట్టడంపై కొన్ని అభ్యంతరాలు ఉన్నాయి. 1979 విప్లవం ద్వారా రాచరికాన్ని (షా పాలనను) అంతం చేసిన ఇరాన్, మళ్ళీ వారసత్వ పాలనను (వంశపారంపర్యంగా) ప్రోత్సహిస్తే ప్రజల నుండి వ్యతిరేకత వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. గతంలో అలీ ఖమేనీ కూడా “వారసత్వ ప్రభుత్వం ఇస్లామిక్ కాదు” అని వ్యాఖ్యానించారు.
3. అంతర్గత వ్యతిరేకత:
ఖమేనీ జీవించి ఉన్నప్పుడే ముజ్తబా పేరును పరిశీలనకు తీసుకురావడాన్ని ఆయన నిరాకరించినట్లు సమాచారం. ఇది వారసత్వ పాలన అనే ముద్ర వేస్తుందని ఆయన భయపడ్డారు. ప్రభుత్వంలోని ఇతర శక్తివంతమైన వర్గాలు కూడా ముజ్తబా ఎంపికను వ్యతిరేకించే అవకాశం ఉంది.
4. రాజకీయ అశాంతి:
ముజ్తబాను నియమిస్తే దేశంలో అంతర్గత తిరుగుబాట్లు మరియు ప్రజా నిరసనలు మిన్నంటే ప్రమాదం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఈ సున్నిత సమయంలో ఇరాన్ అటువంటి రిస్క్ తీసుకోకపోవచ్చు.
ప్రస్తుత ఉద్రిక్తతలు
అమెరికా చేపట్టిన “ఆపరేషన్ ఎపిక్ ఫ్యూరీ” (Operation Epic Fury) దాడులలో ఇరాన్ నాయకత్వం తీవ్రంగా దెబ్బతింది. మరోవైపు ఇరాన్ రెవల్యూషనరీ గార్డ్స్ (IRGC) అధికారాన్ని చేజిక్కించుకోవడానికి ప్రయత్నించవచ్చని CIA నివేదికలు హెచ్చరిస్తున్నాయి.