ఇరాన్ సంక్షోభం: ముడిచమురు ధర $100 దాటితే.. పెట్రోల్, డీజిల్ ఎంత ప్రియమవుతాయి?

పశ్చిమ ఆసియాలో మొదలైన కొత్త సైనిక ఘర్షణ భారతీయుల జేబుపై భారం పడబోతోందా? ఇరాన్‌పై తాజా దాడుల తర్వాత హోర్ముజ్ జలసంధి వద్ద ఉద్రిక్తతలు గరిష్ట స్థాయికి చేరుకున్నాయి. దీని ప్రభావం ప్రపంచ చమురు మార్కెట్‌పై స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.

ముఖ్య అంశాలు:

• ముడిచమురు ధర: బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర ప్రస్తుతం బ్యారెల్‌కు సుమారు $82 వద్ద ఉంది. పరిస్థితులు ఇలాగే కొనసాగితే ఇది $100 మార్కును దాటే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
• ధరల పెరుగుదల అంచనా: పరిస్థితులు చక్కబడకపోతే, చమురు కంపెనీలు లీటరుకు 12 నుండి 14 రూపాయల వరకు ధరలను పెంచే అవకాశం ఉంది.
• భారత్ వద్ద నిల్వలు: కేంద్ర మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరి రాజ్యసభలో తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. భారత్ వద్ద 74 రోజులకు సరిపడా చమురు నిల్వలు (Strategic Petroleum Reserves – SPR) ఉన్నాయి. విశాఖపట్నం, మంగళూరు మరియు పదూరులోని భూగర్భ నిల్వలతో పాటు చమురు కంపెనీల వద్ద ఉన్న స్టాక్ దీనికి భరోసానిస్తోంది.

ధరలు ఎలా నిర్ణయించబడతాయి?

2010 (పెట్రోల్), 2014 (డీజిల్) నుండి వీటి ధరలను ప్రభుత్వ నియంత్రణ నుండి విముక్తి (De-regulate) చేశారు. ప్రస్తుతం డైనమిక్ ఫ్యూయల్ ప్రైసింగ్ విధానం అమలులో ఉంది. దీని ప్రకారం:

• ప్రతిరోజూ ఉదయం 6 గంటలకు ధరలు మారుతుంటాయి.
• అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ముడిచమురు సగటు ధర మరియు డాలర్‌తో రూపాయి మారకం విలువ ఆధారంగా ఈ ధరలను చమురు కంపెనీలే నిర్ణయిస్తాయి.

లెక్కలు ఇలా ఉన్నాయి ($1 పెరిగితే ఎంత భారం?):

ఒక బ్యారెల్ అంటే సుమారు 159 లీటర్లు. అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో బ్యారెల్ ధర 1 డాలర్ పెరిగితే, భారత్‌లో లీటరు ధర సుమారు 50 నుండి 60 పైసలు పెరుగుతుంది. ఒకవేళ రూపాయి బలహీనపడితే ఈ భారం 65 పైసల వరకు ఉండవచ్చు.

పన్నుల భారం:

మనం పెట్రోల్ బంకులో చెల్లించే ధరలో 40% నుండి 50% వరకు పన్నులే ఉంటాయి. ఇందులో కేంద్ర ప్రభుత్వ ఎక్సైజ్ డ్యూటీ, డీలర్ కమీషన్ మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల వ్యాట్ (VAT) కలిసి ఉంటాయి. పెట్రోల్, డీజిల్ ఇంకా GST పరిధిలోకి రానందున పన్నుల భారం ఎక్కువగా ఉంటోంది.