భారత చమురు భద్రత: హోర్ముజ్ సంక్షోభం వేళ భారత్ సిద్ధం! 25 రోజుల నిల్వలు.. ప్రభుత్వ బ్యాకప్ ప్లాన్ ఇదే!

భారత చమురు భద్రతపై హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రభావం: మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధ ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో భారత ఇంధన భద్రతపై నీలినీడలు ముసురుకుంటున్నాయి. ఇరాన్ మరియు ఇజ్రాయెల్-అమెరికా కూటమి మధ్య జరుగుతున్న పోరాటం వల్ల ప్రపంచంలోనే అత్యంత రద్దీగా ఉండే ‘హోర్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz) దాదాపు మూతపడింది. దీనివల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన సంక్షోభం తలెత్తింది.

అయితే, దేశంలో ప్రస్తుతానికి సరిపడా చమురు, గ్యాస్ నిల్వలు ఉన్నాయని భారత ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. రాబోయే రోజుల్లో పెట్రోల్, డీజిల్ లేదా వంట గ్యాస్ (LPG) కొరత ఉండబోదని పెట్రోలియం శాఖ మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరీ ప్రజలకు భరోసా ఇచ్చారు.

భారత్ తన అవసరాలకు కావాల్సిన ముడి చమురులో సగానికి పైగా ఈ మార్గం గుండానే తెచ్చుకుంటుంది. అందుకే సరఫరా గొలుసు (Supply Chain) దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉన్నప్పటికీ, పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి తాము సిద్ధంగా ఉన్నామని ప్రభుత్వ వర్గాలు తెలిపాయి.

హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేతతో పెరిగిన ఆందోళన
భారత్ రోజుకు 50 లక్షల బ్యారెళ్లకు పైగా ముడి చమురును దిగుమతి చేసుకుంటుంది. ఇందులో సుమారు 25 లక్షల బ్యారెళ్లు హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారానే వస్తాయి. ఇరాన్-అమెరికా ఉద్రిక్తతల వల్ల కేవలం 33 కిలోమీటర్ల వెడల్పు ఉన్న ఈ మార్గంలో ట్యాంకర్ల రాకపోకలు నిలిచిపోయాయి.

భారత్‌కు ప్రధాన ఎల్‌ఎన్‌జీ (LNG) సరఫరాదారు అయిన కతార్ కూడా తాత్కాలికంగా ఉత్పత్తిని నిలిపివేసింది. ఈ క్రమంలో ఎటువంటి ఇబ్బందులు కలగకుండా నిరంతరం పర్యవేక్షించడానికి పెట్రోలియం మంత్రిత్వ శాఖ 24×7 కంట్రోల్ రూమ్‌ను ఏర్పాటు చేసింది.

భారత చమురు నిల్వల లెక్కలు (25 Days Stock)
భారత్ వద్ద ప్రస్తుతం రెండు రకాల నిల్వలు ఉన్నాయి:

చమురు సంస్థల వద్ద: IOCL, BPCL, HPCL వంటి సంస్థల రిఫైనరీలు మరియు డిపోలలో 25 రోజులకు సరిపడా ముడి చమురు, మరో 25 రోజులకు సరిపడా పెట్రోల్-డీజిల్ ఉన్నాయి. అంటే మొత్తం 50 రోజుల బ్యాకప్.

వ్యూహాత్మక నిల్వలు (Strategic Reserves): విశాఖపట్నం, మంగళూరు, పాదూర్ ప్రాంతాల్లోని భూగర్భ ట్యాంకుల్లో 5.33 మిలియన్ టన్నుల ముడి చమురు నిల్వ ఉంది. సముద్రంలో ఉన్న ఓడలను (Floating Cargo) కూడా కలిపితే, భారత్ వద్ద దాదాపు 40 నుండి 45 రోజుల వరకు ‘ఇంపోర్ట్ కవర్’ ఉంది.

25 రోజుల తర్వాత పరిస్థితి ఏంటి? ప్రభుత్వ ‘ప్లాన్-బి’ ఇదే!
ఒకవేళ మధ్యప్రాచ్య సంక్షోభం నెల కంటే ఎక్కువ కాలం కొనసాగితే, ప్రభుత్వం నాలుగు అంచెల వ్యూహాన్ని సిద్ధం చేసింది:

రష్యా నుండి దిగుమతుల పెంపు: రష్యా నుండి వచ్చే చమురు హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా రాదు. కాబట్టి ఆ సరఫరా సురక్షితం. సముద్రంలో ఉన్న రష్యన్ ట్యాంకర్లను వెంటనే భారత తీరాలకు మళ్లించవచ్చు.

సరఫరా మార్గాల మార్పు: హోర్ముజ్ మార్గంపై ఆధారపడటాన్ని (40%) తగ్గించి, ఉత్తర అమెరికా, లాటిన్ అమెరికా మరియు పశ్చిమ ఆఫ్రికా (60%) నుండి దిగుమతులు పెంచడం. ఈ ఓడలు అట్లాంటిక్ మరియు హిందూ మహాసముద్రాల ద్వారా నేరుగా భారత్ చేరుకుంటాయి.

ఎగుమతులపై ఆంక్షలు: స్వదేశీ అవసరాల కోసం పెట్రోల్-డీజిల్ ఎగుమతులను తగ్గించి, మొత్తం ఉత్పత్తిని దేశీయ మార్కెట్కే పరిమితం చేయాలని రిఫైనరీలను ఆదేశించే అవకాశం ఉంది.

కొత్త ఎల్‌ఎన్‌జీ భాగస్వాములు: కతార్‌లో ఉత్పత్తి ఆగిపోవడంతో, అదనపు గ్యాస్ కోసం కెనడా మరియు నార్వే దేశాలతో ప్రభుత్వం చర్చలు జరుపుతోంది.

ధరలు పెరుగుతాయా?
ప్రస్తుతం ప్రభుత్వానికి సవాలు ‘లభ్యత’ కాదు, ‘ధర’. బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర బ్యారెల్‌కు 85 డాలర్లు దాటింది. అయితే, ‘ప్రైస్ స్టెబిలైజేషన్’ (ధరల స్థిరీకరణ) ద్వారా సామాన్యులపై భారం పడకుండా చూడాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.

భవిష్యత్తు ప్రణాళిక: ఇంధన భద్రతను మరింత బలోపేతం చేయడానికి ఒడిశాలోని చండీఖోల్, కర్ణాటకలోని పాదూర్‌లో కొత్త నిల్వ కేంద్రాలను నిర్మిస్తున్నారు. దీనివల్ల మన బ్యాకప్ సామర్థ్యం 74 రోజుల నుండి 90 రోజులకు పెరుగుతుంది.