టెహ్రాన్/న్యూఢిల్లీ: ఇరాన్-అమెరికా యుద్ధం నేపథ్యంలో మూతపడిన హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) నుండి భారతీయ నౌకల రాకపోకలకు మార్గం సుగమమైంది. భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జయశంకర్ జరిపిన పటిష్టమైన దౌత్య చర్చల ఫలితంగా, భారత జెండా ఉన్న చమురు ట్యాంకర్లు ఈ మార్గం గుండా ప్రయాణించేందుకు ఇరాన్ అనుమతి ఇచ్చింది. దీంతో దేశంలో నెలకొన్న ముడి చమురు, గ్యాస్ కొరత సమస్య త్వరలోనే పరిష్కారమవుతుందనే నమ్మకం ఏర్పడింది.
హార్ముజ్ జలసంధి ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
ప్రపంచ దేశాల వాణిజ్యానికి ఈ సముద్ర మార్గం అత్యంత కీలకం.
వ్యూహాత్మక మార్గం: ఇరాక్, సౌదీ అరేబియా, ఖతార్, కువైట్, బహ్రెయిన్ మరియు యూఏఈ వంటి దేశాలకు ఆహార పదార్థాలు, ముడి చమురు మరియు గ్యాస్ రవాణా ఈ మార్గం ద్వారానే జరుగుతుంది.
ప్రపంచ వాణిజ్యం: ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగే ముడి చమురు మరియు గ్యాస్ వ్యాపారంలో దాదాపు 20 శాతం వాటా ఈ హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారానే సాగుతుంది.
యుద్ధం వల్ల ఏర్పడిన అడ్డంకులు
ఇరాన్ తన అత్యున్నత నాయకుడు ఆయతుల్లా అలీ ఖమేనీ మరణం తర్వాత ఈ మార్గాన్ని మూసివేసింది. ఈ మార్గం గుండా వచ్చే నౌకలపై దాడులు చేస్తామని ఇరాన్ హెచ్చరించడంతో భారత్, చైనా వంటి దేశాలకు చమురు సరఫరా నిలిచిపోయింది. దీనివల్ల దేశీయంగా ఇంధన కొరత ఏర్పడింది.
జయశంకర్ దౌత్య వ్యూహం
ఈ సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించేందుకు భారత విదేశాంగ మంత్రి జయశంకర్ మరియు ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘచీ మధ్య వరుసగా చర్చలు జరిగాయి.
మూడో ప్రయత్నంలో విజయం: మొదటి రెండు విడతల చర్చలు ఆశించిన ఫలితాన్ని ఇవ్వకపోయినప్పటికీ, నిన్న రాత్రి జరిగిన మూడవ విడత చర్చలు విజయవంతమయ్యాయి.
భారత్ వాదన: మన దేశంలో నెలకొన్న పరిస్థితులు, సామాన్యుల అవసరాలు మరియు వాణిజ్యపరంగా ఈ మార్గం ఎంత కీలకమో జయశంకర్ ఇరాన్ ప్రతినిధులకు వివరించారు. దీనిని అర్థం చేసుకున్న ఇరాన్ ప్రభుత్వం భారత్‌కు ప్రత్యేక మినహాయింపు ఇచ్చింది.
భారత నౌకలకు అనుమతి – తాజా పరిస్థితి
యుద్ధం జరుగుతున్నప్పటికీ, భారత జెండా ఉన్న నౌకలు హార్ముజ్ జలసంధిని దాటవచ్చని ఇరాన్ ప్రకటించింది.
తొలి నౌకలు: ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, ప్రాథమికంగా ‘పుష్పక్’ మరియు ‘పరిమల్’ అనే రెండు భారతీయ చమురు ట్యాంకర్లు సురక్షితంగా ఈ జలసంధిని దాటాయి.
ఇది దేశానికి గొప్ప శుభవార్త, ఎందుకంటే అరబ్ దేశాల నుండి నిలిచిపోయిన చమురు, గ్యాస్ సరఫరా మళ్ళీ పుంజుకోనుంది.
అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌లకు కొనసాగుతున్న ఆంక్షలు
భారత్‌కు మినహాయింపు ఇచ్చినప్పటికీ.. అమెరికా, ఐరోపా మరియు ఇజ్రాయెల్ దేశాల నౌకలపై ఇరాన్ తన నిషేధాన్ని కొనసాగిస్తోంది. ఈ దేశాలకు చెందిన నౌకలు హార్ముజ్ జలసంధిని దాటడానికి ప్రయత్నిస్తే దాడులు తప్పవని ఇరాన్ మరోసారి హెచ్చరించింది.