న్యూఢిల్లీ: ఇరాన్-అమెరికా యుద్ధం కారణంగా మూతపడిన హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) నుండి భారత జెండా ఉన్న నౌకలు ప్రయాణించేందుకు ఇరాన్ అనుమతి ఇచ్చింది. విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జయశంకర్ జరిపిన దౌత్య చర్చల ఫలితంగా ఈ కీలక నిర్ణయం వెలువడింది. దీనివల్ల మన దేశంలో నెలకొన్న ఇంధన సంక్షోభానికి తెరపడనుంది.
హార్ముజ్ జలసంధి ఎందుకు కీలకం?
ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగే ముడి చమురు, గ్యాస్ వాణిజ్యంలో 20 శాతం ఈ మార్గం ద్వారానే జరుగుతుంది. ఇరాక్, సౌదీ అరేబియా, ఖతార్, కువైట్, బహ్రెయిన్ మరియు యూఏఈ నుండి భారత్‌కు ఇంధనం చేరాలంటే ఈ జలసంధి దాటాల్సిందే. ఇరాన్ ఈ మార్గాన్ని మూసివేయడంతో సరఫరా నిలిచిపోయి దేశంలో కల్లోలం మొదలైంది. అయితే జయశంకర్ చర్చల తర్వాత ‘పుష్పక్’, ‘పరిమల్’ వంటి భారతీయ నౌకలు సురక్షితంగా ప్రయాణించాయి.
భారత నౌకలకు అనుమతి వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు (డేటా ప్రకారం):
- ఎల్‌పీజీ (LPG) కొరతకు పరిష్కారం
ప్రస్తుతం దేశంలో హోటళ్లు, ఫ్యాక్టరీలకు గ్యాస్ సరఫరా నిలిచిపోయింది. గృహ అవసరాల సిలిండర్ వెయిటింగ్ పీరియడ్ 21 నుండి 25 రోజులకు పెరిగింది.
డేటా: భారత్ తన ఎల్‌పీజీ అవసరాల్లో 60 శాతం దిగుమతి చేసుకుంటుంది. ఇందులో 90 శాతం సౌదీ అరేబియా, ఖతార్, యూఏఈల నుండి హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారానే వస్తుంది.
లాభం: ఇప్పుడు ఈ మార్గం తెరుచుకోవడంతో గ్యాస్ కొరత తీరి, నిరంతర సరఫరా జరగనుంది.
- ఎల్‌ఎన్‌జీ (LNG) సరఫరా పునరుద్ధరణ
పరిశ్రమలు మరియు విద్యుత్ ఉత్పత్తికి ఉపయోగించే ఎల్‌ఎన్‌జీ గ్యాస్ సరఫరా కూడా నిలిచిపోయింది.
డేటా: భారత్ దిగుమతి చేసుకునే ఎల్‌ఎన్‌జీలో 50 శాతం మధ్య ప్రాచ్య దేశాల నుండి వస్తుంది. ఒక్క ఖతార్ నుండే ఏడాదికి 11.4 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల (40%) గ్యాస్ వస్తుంది.
లాభం: ఈ గ్యాస్ సరఫరా మళ్ళీ మొదలవడంతో పరిశ్రమలు మూతపడకుండా ఆపవచ్చు.
- ముడి చమురు (Crude Oil) నిల్వలు
మన దేశ చమురు అవసరాల్లో 88 శాతం దిగుమతుల ద్వారానే తీరుతున్నాయి.
డేటా: మొత్తం దిగుమతుల్లో 39 నుండి 42 శాతం వరకు ఇరాక్, సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, కువైట్ నుండి హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా వస్తుంది.
లాభం: ఈ మార్గం సుగమమవడంతో పెట్రోల్, డీజిల్ కొరత రాకుండా అడ్డుకోవచ్చు.
- ఎరువుల సరఫరా మరియు వ్యవసాయం
వ్యవసాయ రంగానికి కీలకమైన ఎరువుల దిగుమతి కూడా ఈ జలసంధిపైనే ఆధారపడి ఉంది.
నైట్రోజన్ ఎరువులు (యూరియా, అమ్మోనియా): 63 శాతం దిగుమతులు ఈ మార్గం నుండే వస్తాయి.
డీఏపీ (DAP) & పొటాష్: 32 శాతం డీఏపీ మరియు 42 శాతం పొటాష్ సౌదీ, ఖతార్, ఓమన్ నుండి వస్తాయి.
లాభం: ఇవి సకాలంలో రాకపోతే సాగు దెబ్బతింటుంది. ఇప్పుడు ఆ ప్రమాదం తప్పింది.
ముందున్న సవాళ్లు
భారత్‌కు ఇరాన్ అనుమతి ఇచ్చినప్పటికీ, యుద్ధం కొనసాగుతుండటం వల్ల సముద్రంలో భద్రతా ముప్పు ఇంకా పొంచి ఉంది. ఇరాన్ ఈ అనుమతిని ఎంత కాలం కొనసాగిస్తుందో చూడాలి. ప్రస్తుతానికి అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ నౌకలకు నిషేధం కొనసాగుతున్నప్పటికీ, భారత నౌకలకు లభించిన మినహాయింపు దేశానికి పెద్ద ఊరట.