గడగ్ (కర్ణాటక): కర్ణాటకలోని లక్కుండిలో ప్రజ్వల్ రిట్టి అనే వ్యక్తి తన పాత ఇంటి పునాదులు తవ్వుతుండగా ఊహించని విధంగా ఒక పెట్టె దొరికింది. దానిని తెరిచి చూడగా అందులో ఉన్న పురాతన బంగారు ఆభరణాలను చూసి అతను ఆశ్చర్యపోయాడు. ఆ నిధిని తన దగ్గరే ఉంచుకునే అవకాశం ఉన్నా, ప్రజ్వల్ నిజాయితీగా అధికారులకు అప్పగించాడు. అయితే ఇప్పుడు ఆ నిజాయితే అతనికి ఒక రకమైన తలనెప్పిగా మారింది.
మార్కెట్ ధర కంటే 10 రెట్లు ఎక్కువ!
ప్రజ్వల్ ఈ నిధి గురించి స్థానిక యంత్రాంగానికి సమాచారం అందించాడు. పురావస్తు శాఖ నిపుణులు ఆ ఆభరణాలను పరిశీలించగా విస్తుపోయే నిజాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి:
చారిత్రక నేపథ్యం: ఈ ఆభరణాలు సుమారు 500 నుండి 600 ఏళ్ల క్రితం నాటి విజయనగర సామ్రాజ్యం లేదా చాళుక్య వంశానికి చెందినవిగా గుర్తించారు.
బరువు vs విలువ: మొత్తం 22 ఆభరణాల బరువు 466 గ్రాములు. వీటి సాధారణ బంగారు ధర కంటే, ‘యాంటిక్’ (పురాతన) విలువ కారణంగా మార్కెట్ ధర కంటే 10 రెట్లు ఎక్కువ అంటే దాదాపు 8 కోట్లు పలుకుతుందని నిపుణులు అంచనా వేశారు.
ఐదో వంతు వాటా కోరుతున్న కుటుంబం
నిధి అసలు విలువ తెలిశాక ప్రజ్వల్ కుటుంబం తమ హక్కు కోసం గళమెత్తింది. కర్ణాటకలోని ‘ట్రెజర్ ట్రోవ్ యాక్ట్’ (Treasure Trove Act) ప్రకారం, ఎవరికైనా తమ సొంత భూమిలో నిధి దొరికితే మరియు దానిని వారు ప్రభుత్వానికి అప్పగిస్తే, ఆ నిధి విలువలో ఐదో వంతు (20%) పొందే హక్కు వారికి ఉంటుంది.
డిమాండ్: 8 కోట్ల విలువలో 20 శాతం అంటే 1.6 కోట్ల రూపాయలను తమకు పరిహారంగా ఇవ్వాలని ప్రజ్వల్ అమ్మమ్మ గిరిజమ్మ డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
కేవలం బంగారం బరువు ప్రకారం కాకుండా, ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన చారిత్రక విలువ ప్రకారమే తమకు వాటా కావాలని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
ప్రభుత్వం ఏం చేస్తోంది?
ప్రజ్వల్ నిజాయితీని మెచ్చుకుంటూ స్థానిక ప్రజలు కూడా ఆ కుటుంబానికి మద్దతుగా నిలుస్తున్నారు. కర్ణాటక మంత్రి హెచ్.కె. పాటిల్ ఈ విషయంపై స్పందిస్తూ, కుటుంబానికి న్యాయం చేస్తామని హామీ ఇచ్చారు. ఇప్పటికే ప్రభుత్వం వారికి ఇల్లు నిర్మించుకోవడానికి అవసరమైన భూమిని కేటాయించింది. అయితే, 1.6 కోట్ల రూపాయల నగదు పరిహారం ఇస్తుందా లేదా అన్నది ఇంకా తేలాల్సి ఉంది.
నిధిలో ఏమేమి ఉన్నాయి?
తవ్వకాల్లో బయటపడిన 22 కళాఖండాలలో బంగారు గాజులు, హారాలు, చిన్న పూసలు మరియు పురాతన ఆభరణాలు ఉన్నాయి. ఇవి సాధారణ బంగారం కాదని, చారిత్రక సంపద కావడంతో వీటి భద్రతపై పురావస్తు శాఖ ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది.