పిల్లలను దత్తత తీసుకునే మహిళలకు సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు ఒక సంచలన తీర్పును వెలువరించింది. దత్తత తీసుకునే తల్లులకు ప్రసూతి సెలవులను నిరాకరించడం సాధ్యం కాదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
కన్న తల్లులతో సమానంగా దత్తత తీసుకునే తల్లులు కూడా ప్రసూతి ప్రయోజనాలను పొందే హక్కును కలిగి ఉన్నారని సర్వోన్నత న్యాయస్థానం పేర్కొంది. మూడు నెలల కంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న బిడ్డను దత్తత తీసుకున్నారనే కారణంతో సెలవులు నిరాకరించకూడదని తెలిపింది. అలాగే, కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘పితృత్వ సెలవుల’ (Paternity Leave) విధానంపై ఆలోచన చేయాలని కోరింది. ప్రసూతి రక్షణ అనేది ఒక ప్రాథమిక మానవ హక్కు అని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.
సుప్రీంకోర్టు తన తీర్పులో పేర్కొన్న ముఖ్యాంశాలు:
- 3 నెలల కంటే ఎక్కువ వయసున్న బిడ్డను దత్తత తీసుకున్న మహిళలకు ప్రసూతి సెలవులు నిరాకరించడం కుదరదు.
- కుటుంబాన్ని ఏర్పరచుకోవడానికి జీవసంబంధం లేని మార్గాలు (దత్తత వంటివి) కూడా చట్టబద్ధమైనవే.
- దత్తత తీసుకున్న బిడ్డ, కన్నబిడ్డతో సమానం. వారి మధ్య వివక్ష చూపకూడదు.
- సామాజిక భద్రతా కోడ్ 2020లోని సెక్షన్ 60(4)ను సుప్రీంకోర్టు అసెంబ్లీ రాజ్యాంగ విరుద్ధమని ప్రకటించింది. ఎందుకంటే ఇది రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 14 (సమానత్వం), అధికరణ 21 (జీవించే హక్కు)లను ఉల్లంఘిస్తోంది.
- పాత చట్టం ప్రకారం, 3 నెలల లోపు వయసున్న శిశువును దత్తత తీసుకుంటేనే 12 వారాల సెలవు ఇచ్చేవారు. దీనిని కోర్టు ఇప్పుడు రద్దు చేసింది.
కేసు నేపథ్యం: కర్ణాటకకు చెందిన న్యాయవాది హంసానందిని నందూరి ఈ పిటిషన్‌ను దాఖలు చేశారు. ఆమె 2017లో ఇద్దరు పిల్లలను (4 ఏళ్ల అమ్మాయి, 2 ఏళ్ల అబ్బాయి) దత్తత తీసుకున్నారు. ఆమె తన కార్యాలయంలో ప్రసూతి సెలవులు కోరగా, పిల్లల వయస్సు 3 నెలల కంటే ఎక్కువగా ఉన్నందున ఆమెకు సెలవులు నిరాకరించారు. దీనిపై ఆమె సుదీర్ఘ న్యాయపోరాటం చేసి, దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న దత్తత తీసుకునే తల్లులందరికీ హక్కులను సాధించి పెట్టారు.