ఢిల్లీ: మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్త పరిస్థితుల మధ్య, సుమారు 3 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల ద్రవ పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG)ను మోసుకెళ్తున్న భారతీయ నౌకలు హార్ముజ్ జలసంధిలో చిక్కుకుపోయాయి. ఇది భారత ఇంధన భద్రతకు సవాలుగా మారడంతో, నౌకలను విడిపించేందుకు విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ముమ్మర చర్చలు జరుపుతోంది.
చిక్కుకున్న నౌకల వివరాలు: కేంద్ర నౌకాయాన మంత్రిత్వ శాఖ ప్రత్యేక కార్యదర్శి రాజేష్ కుమార్ సిన్హా మంగళవారం మీడియాతో మాట్లాడుతూ.. ప్రస్తుతం భారత జెండాతో ఉన్న 22 నౌకలు ఆ ప్రాంతంలో చిక్కుకున్నాయని తెలిపారు. వాటి వివరాలు:
- 6 ఎల్పీజీ (LPG) క్యారియర్లు
- 1 ఎల్ఎన్‌జీ (LNG) ట్యాంకర్
- 4 ముడి చమురు ట్యాంకర్లు
- 1 రసాయన పదార్థాల నౌక
- 3 కంటైనర్ నౌకలు
- 2 బల్క్ క్యారియర్లు మరియు ఇతర నౌకలు.
సాధారణంగా ఒక పెద్ద గ్యాస్ క్యారియర్ (VLGC) సుమారు 45,000 మెట్రిక్ టన్నుల ఎల్పీజీని మోసుకెళ్తుంది. దీని ప్రకారం, అక్కడ చిక్కుకున్న 6 నౌకల్లో సుమారు 3 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల ఎల్పీజీ ఉన్నట్లు అంచనా.
సురక్షితంగా చేరిన కొన్ని నౌకలు: ఇంతటి సంక్షోభంలోనూ భారత్‌కు చెందిన ‘శివాలిక్’ మరియు ‘నందా దేవి’ అనే రెండు ఎల్పీజీ ట్యాంకర్లు మార్చి 14న హార్ముజ్ జలసంధిని దాటి సురక్షితంగా భారత్ చేరుకున్నాయి. ఇవి సుమారు 92,700 మెట్రిక్ టన్నుల ఎల్పీజీని తీసుకువచ్చాయి. అలాగే, ‘జగ్ లాడ్కి’ అనే ముడి చమురు ట్యాంకర్ 81,000 మెట్రిక్ టన్నుల ముడి చమురుతో యూఏఈ నుండి భారత్‌కు బయలుదేరింది.
‘నౌకల మార్పిడి’ వార్తలను ఖండించిన భారత్: భారత్ స్వాధీనం చేసుకున్న మూడు నౌకలకు బదులుగా, భారత నౌకలకు ఇరాన్ సురక్షిత మార్గాన్ని ఇస్తుందని వస్తున్న వార్తలను భారత విదేశాంగ శాఖ తోసిపుచ్చింది. విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి రణధీర్ జైస్వాల్ మాట్లాడుతూ.. “నౌకల మార్పిడి (Swap) గురించి ఇరాన్‌తో ఎటువంటి చర్చలు జరగడం లేదు. అయితే, అక్కడ చిక్కుకున్న భారతీయ నౌకలను, సిబ్బందిని సురక్షితంగా తీసుకురావడానికి మేము నిరంతరం ప్రయత్నిస్తున్నాం” అని తెలిపారు.
నేపథ్యం: మూడు ట్యాంకర్ల స్వాధీనం ఈ వివాదానికి ప్రధాన కారణం.. ఫిబ్రవరి 4, 2026న భారత కోస్ట్ గార్డ్ ముంబై తీరంలో MT Asphalt Star, MT Al Jafzia, MT Stellar Ruby అనే మూడు చమురు ట్యాంకర్లను స్వాధీనం చేసుకోవడం. ఈ నౌకలు భారత ఆర్థిక మండలి (EEZ)లో అనుమతి లేకుండా, నకిలీ పత్రాలతో చమురును ఒక నౌక నుండి మరొక నౌకకు మారుస్తున్నట్లు గుర్తించారు. ఇవి యుద్ధ ప్రాంతాల నుండి తక్కువ ధరకు చమురును తెచ్చి అక్రమంగా విక్రయిస్తున్నట్లు విచారణలో తేలింది.
ప్రస్తుతం హార్ముజ్ జలసంధిలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల వల్ల దేశంలో ఇంధన కొరత ఏర్పడకుండా కేంద్ర ప్రభుత్వం ముందుజాగ్రత్త చర్యలు తీసుకుంటోంది. మిగిలిన 22 నౌకలు కూడా త్వరలోనే సురక్షితంగా స్వదేశానికి చేరుకుంటాయని భావిస్తున్నారు.